Ngày soạn: 28/7/2016 Tiết 3,4 PPCT
Văn học sử:
KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
A. Mục tiêu
*Kiến thức
-Nắm được các đặc trưng cơ bản của văn học dân gian và khái niệm về các thể loại của văn học dân gian Việt Nam
*Kĩ năng
-Rèn kĩ năng tìm và tóm tắt các ý chính của bài, tìm và phân tích các dẫn chứng tiêu biểu cho các ý.
*Thái độ
-Hiểu rõ vị trí, vai trò và những giá trị to lớn của văn học dân gian trong mối quan hệ với văn học viết và đời sống văn hóa dân tộc.
B. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
-Giáo viên: SGK, SGV, giáo án
-Học sinh: SGK, vở ghi, vở soạn
C. Phương pháp
-Diễn giảng, gợi tìm, vấn đáp, thảo luận nhóm.
D. Tiến trình giờ dạy
1. Ổn định
2. Kiểm tra bài cũ
-Vì sao nói văn học Việt Nam đã thể hiện chân thực, sâu sắc đời sống tư tưởng, tình cảm của con người Việt Nam trong nhiều mối quan hệ đa dạng.
3. Bài mới
Ai đó đã từng nói rằng Văn học là tấm gương phản ánh lịch sử, văn học là dòng sông phản ánh tâm hồn, văn học cũng là bức tranh vẽ lại chân dung, diện mạo của con người trong mối quan hệ với tự nhiên xã hội. Và nếu như VH là lịch sử, thì VHDG chính là cội nguồn của lịch sử. Để hiểu rõ những đặc sắc và đặc trưng 1 trong 2 bộ phận cơ bản của VHVN các em sẽ cùng đi tìm hiểu bài học ngày hôm nay.
Hoạt động của GV và Học Sinh
Nội dung cần đạt.

Hoạt động 1:
?Một bức tranh đông hồ, một bức điêu khắc bằng gỗ, 1 bài hát dân ca, có phải là văn học DG hay không.Vì sao. -Gv: Không. Mặc dù nằm trong nghệ thuật dân gian nhưng lại sử dụng chất liệu riêng
+Tranh đông hồ: Màu sắc, đường nét
+Điêu khắc:Hình khối
+Bài hát: âm thanh
+Văn học dân gian:nghệ thuật ngôn từ
VD: Tấm Cám; Thân em như tấm….
GV chốt ý


Hoạt động 2:


?VHDG lưu hành theo phương thức nào.

?Truyền miệng là gì.
VD: Trăm năm bia đá cũng mòn
Nghìn năm bia miễng hãng còn trơ trơ

? Vậy quá trình truyền miệng diễn ra như thế nào.
GV: diễn giảng. Vì truyền miệng theo KG và TG nên có những hình thức truyền miệng độc đáo: nói (tục ngữ,câu đố..); kể (thần thoại,truyền thuyết…); hát (hát ru,hát dao duyên, hát dân ca..); diễn xướng(chèo, tuồng, tích truyện…).
VD 1 vở chèo: lời, nhạc, múa, diễn xuất





?Em hiểu thế nào là tập thể.?Quá trình sáng tác tập thể diễn ra như thế nào?
-GV diễn giảng.



-VD:1, Hai bài ca dao “Tát nước đầu đình”….;
2.Râu tôm nấu với ruột bầu/ Râu tôm nấu vs ruột bù
3.Kết thúc truyện Tấm Cám

-Văn học dân gian xuất hiện và tồn tại từ trong các hoạt động: lao động tập thể, sinh hoạt gia đình, các lễ nghi,dịp vui chơi…. VD: hò kéo lưới, hò giã gạo…








Hoạt động 3:
Dựa vào hình thức của VHDG chia VHDG làm các loại hình khác nhau: Truyện DG, câu nói DG, thơ ca DG, Sân khấu DG…
? Yêu cầu 4 HS lên bảng: Viết khái niệm và ví dụ cho mỗi thể loại của từng loại hình. HS dưới lớp hoàn thiện vào vở. (5 phút)
-GV: Gọi HS nhận xét, bổ sung.
-GV: Bình giảng, đưa ra ví dụ cụ thể ở mỗi thể loại.















Hoạt động 4:



?Vì sao VHDG được coi là kho tri thức vô cùng phong phú, đa dạng.

Vd:-Thời tiết:tục ngữ nhiều sao….thì mưa
-Thiên tai bão lũ: Truyền thuyết Sơn tinh thủy tinh
-Sự hình thành của trời đất Thần trụ trời…

VD:-Ăn trong nổi, ngồi trông hướng…
-Tấm Cám, Cây tre trăm đốt: Đấu tranh cái thiện & cái ác
-Thánh Gióng, Mị Châu Trọng Thủy: Công cuộc dựng nước giữ nước


VD:Con vua thì lại làm vua/ Con sãi ở chùa thì quét lá đa/ Bao giờ