PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG

Khái niệm phát triển bền vững
Định nghĩa về phát triển du lịch bền vững
Sự bền vững được Ủy ban thế giới về phát triển môi trường định nghĩa như là “sự phát triển đáp ứng nhu cầu hôm nay mà không làm giảm bớt khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai”. ( LHQ, 1984)
Hơn thế nữa, phát triển bền vững liên quan đến việc sử dụng dài hạn và khả năng có thể bảo tồn được của nguồn tài nguyên ( APEC, 1996)
Có thể đưa ra định nghĩa phát triển du lịch bền vững như sau: “ Du lịch bền vững là quá trình điều hành quản lý các hoạt động du lịch với mục đích xác định và tăng cường các nguồn hấp dẫn khách tới các vùng và quốc gia du lịch. Quá trình quản lý này luôn hướng tới việc hạn chế lợi ích trước mắt để đạt được lợi ích lâu dài do các hoạt động du lịch đưa lại”
Phát triển du lịch bền vững phải đảm bảo và thỏa mãn ba yếu tố sau:
Mối quan hệ giữa bảo tồn tài nguyên tự nhiên, môi trường và lợi ích kinh tế, xã hội, văn hóa
Quá trình phát triển diễn ra trong một thời gian lâu dài
Đáp ứng được nhu cầu hiện tại, song không làm ảnh hưởng đến nhu cầu các thế hệ tiếp theo
Các yêu cầu của sự phát triển du lịch bền vững
Phát triển du lịch bền vững phải tiếp cận và thực hiện một cách toàn diện, hài hòa các yêu cầu sau:
Hệ sinh thái
Hệ sinh thái đề cập đến việc duy trì các hệ thống trợ giúp cuộc sống ( đất, nước,không khí và cây xanh), bảo vệ sự đa dạng và ổn định của các loài và các hệ sinh thái
Yêu cầu này đòi hỏi các hoạt động du lịch và cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất – kỹ thuật phải được thiết kế tổ chức phù hợp với điều kiện cho phép (giới hạn) của môi trường. Vì điều kiện của môi trường thay đổi theo thời gian và không gian, do vậy mà các hoạt động du lịch phát triển phải phù hợp với điều kiện môi trường ở mỗi vùng khác nhau
Hiệu quả
Hiệu quả liên quan đến việc đánh giá các phương thức, biện pháp đo lường chi phí, thời gian, lợi ích của cá nhân xã hội thu được thông qua hoạt động du lịch
Có nghĩa là phải sử dụng có hiệu quả nguồn vốn và lao động bỏ ra trong hoạt động kinh doanh du lịch
Công bằng
Công bằng đề cập đến sự bình đẳng và thừa nhận các nhu cầu giữa cá nhân, hộ gia đình, các nhóm xã hội, giữa thế hệ hiện tại và thế hệ tương lai, giữa con người và thiên nhiên
Bản sắc văn hóa
Bản sắc văn hóa đề cập đến việc bảo vệ và duy trì chất lượng cuộc sống, các truyền thống văn hóa đặc sắc như tôn giáo, nghệ thuật và thể chế. Du lịch phải tăng cường bảo vệ văn hóa thông qua chính sách du lịch văn hóa
Cộng đồng
Cộng đồng đề cập đến vấn đề tham gia của cư dân địa phương vào quá trình phát triển du lịch, tham gia một cách trực tiếp hoặc thông qua đầu tư trong kinh doanh du lịch, cũng như trong việc thúc đẩy các hoạt động của các ngành có liên quan như công nghiệp,tiểu thủ công mỹ nghệ, nông nghiệp
Cân bằng
Cân bằng đề cập đến việc hòa nhập, cân bằng hài hòa giữa các yếu tố như giữa kinh tế và môi trường, giữa nông nghiệp và du lịch, giữa các loại hình du lịch
Phát triển du lịch phải tạo được sự liên kết và cân đối liên ngành để tạo hiệu quả tổng hợp
Phát triển
Phát triển là khai thác các tiềm năng, thông qua đó làm tăng khả năng cải thiện chất lượng cuộc sống
Tăng trưởng là kết quả của sự phát triển, nhưng không đồng nghĩa với sự khai thác triệt để và hủy hoại môi trường
Các nguyên tắc phát triển du lịch bền vững
Sử dụng nguồn lực một cách bền vững
Việc bảo tồn và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên, nhân văn là rất cần thiết, nó bảo đảm cho hoạt động kinh doanh du lịch phát triển lâu dài
Phát triển bền vững ủng hộ việc lưu lại cho các thế hệ tương lai một nguồn tài nguyên du lịch không kém hơn so với cái mà các thế hệ trước được hưởng
Việc sử dụng bền vững, bảo tồn và bảo vệ các nguồn lực phát triển du lịch được xem là vấn đề sống còn đối với việc quản lý hợp lý manh tính chất toàn cầu và quốc gia
Mối quan hệ giữa du lịch và tài nguyên thiên nhiên
Tác động tích cực
Du lịch tạo nên động lực mạnh đối với việc bảo tồn và bảo vệ môi trường, đặc biệt là sự phát triển và mở rộng mạng lưới các vườn quốc gia, các khu bảo tồn tự nhiên. Ngày nay trên thế giới hiện có hơn 5.000 khu bảo tồn thiên nhiên, riêng ở Việt Nam có 105 khu rừng đặc dụng ( trong đó có 16 vường quốc gia )
Công nghiệp du lịch đang tăng cường áp dụng các chính sách môi trường. Ví dụ công viên disney ở Florida, tập đoàn khách sạn Sheraton and Intercontinental đang nêu ra các vấn đề xử lý chất thải, tao chế và bảo vệ nguồn nước. Tổng cục du lịch Thái Lan nhấn mạnh sự cần thiết phải giáo dục cho du khách và cư dân địa phương về “ Sự hiểu biết và sự cần thiết phải bảo vệ các tài nguyên du lịch

Tác động tiêu cực
Gây ô nhiễm nguồn nước
Gây ô nhiễm không khí do chất phát thải do các phương tiện giao thông và thiết bị
Việc quy hoạch cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kĩ thuật không hợp lý cũng gây tác hại đến cảnh quan của các điểm tham quan du lịch
Việc xác định sức chứa của các vườn quốc gia, các khu bảo tồn thiên nhiên khong hợp lý cũng gây tác hại quan trọng đến sự tồn tại và phát triển của các hệ sinh thái



Giảm sự tiêu thụ quá mức và giảm chất thải
Giảm sự tiêu thụ quá mức và giảm chất thải sẽ tránh được những chi phí tốn kém cho việc hồi phục tổn hại về môi trường và làm tăng chất lượng của du lịch
Mọi người có nhận thức rằng sự tiêu thụ quá mức sẽ dẫn đến sự hủy hoại môi trường trên toàn cầu và đi ngược lại sự phát triển bền vững
Các dự án được triển khai không có đánh giá tác động môi trường hoặc không thực thi những kiến nghị về đánh giá tác động của môi trường đã dẫn đến sự tiêu dùng tài nguyên môi trường và các tài nguyên khác một cách lãng phí không cần thiết
Đây là nguyên nhân gây ra sự ô nhiễm và xáo trộn về văn hóa xã hội
Các chất thải từ các công trình không được quan tâm xử lý đúng mức, dẫn đến sự xuống cấp về môi trường một cách lâu dài
Một số các dự án không được lập kế hoạch một cách nghiêm túc, đặc biệt là trong thàh phần tư nhân đã gây ra những hậu quả, dẫn đến các cơ quan nhà nước phải bỏ chi phí và công sức ra để phục hồi những tổn thất. Chính vì vậy cần thiết phải có các biện pháp để giảm sự tiêu thụ quá mức và giảm chất thải
+ Các doanh nghiệp du lịch và ngành du lịch phải giảm tiêu thụ các nguồn lực du lịch
+ Ưu tiên các nguồn lực hiện có ở địa phương hơn là nhập khẩu theo xu hướng thích hợp và thích hợp
+ Giảm nguồn rác thải và đảm bảo việc xử lý rác thải do du lịch thải ra một cách an toàn
+ Sử dụng công nghệ xử lý rác thải, tái chế rác thải
+ Có trách nhiệm phục hồi những tác hại nảy sinh từ các dự án du lịch
+ Tránh tổn thất thông qua công tác tiền hoạch định đúng đắn và theo dõi, giám sát liên tục
Duy trì tính đa dạng
Việc duy trì và tăng cường tính đa dạng của thiên nhiên, văn hóa xã hội là hết sức quan trọng cho du lịch bền vững và cũng là chỗ dựa sinh tồn của ngành công nghiệp du lịch
+ Sự đa dạng của môi trường tự nhiên, văn hóa và xã hội là một thế mạnh, mang lại khả năng phục hồi cho những đột biến và áp lực, và đồng thời tránh việc quá phụ thuộc vào một hay một vài nguồn hỗ trợ sinh tồn
+ Môi trường thiên nhiên được đặc trưng bởi tính đa dạng nhưng việc phát triển kinh tế và du lịch đã phá hủy sinh thái trên phương diện rộng
+ Có tính toán cho rằng trong vòng 50 năm tới, có khoảng 25% các loài động vật sẽ bị hủy diệt
Ngày nay, ở nhiều vùng đấtngập nước có 80% các rạn san hô và 50% các khu rừng nguyên sinh trên hành tinh đã bị mất đi
+ Phát triển du lịch bền vững phải để lại cho các thế hệ tương lai một gia tài đa dạng về thiên nhiên và nhân văn không ít hơn những gì được thừa hưởng của thế hệ trướcđa dạng
+ Đa dạng văn hóa là một trong những tài sản hàng đầu của ngành du lịch, do vậy, nó cần phải được giữ gìn, bảo vệ. Sự đa dạng văn hóa bản địa sẽ mất đi khi nó bị xuống cấp, bởi cư dân biến nó thành một món hàng hóa đem bán cho du khách
Các biện pháp đeể duy trì tính đa dạng
+ Trân trọng giữ gìn tính đa dạng của thiên nhiên và nhân văn
+ Đảm bảo nhịp độ, qui mô và lọai hình phát triển để bảo vệ tính đa dạng của văn hóa bản địa
+ Ngăn ngừa sự phá hủy đa dạng sinh thái thiên nhiên bằng cách tôn trọng sức chứa của mỗi vùng, áp dụng phương pháp tính tón sức chứa và nguyên tắc phòng ngừa trước
+ Giám sát tác động của du lịch đồi với hệ sinh thái, đặc biệt đối với các loài động thực vật
+ Khuyến khích đa dạng kinh tế, xã hội bằng cách lồng ghép du lịch vào các hoạt động của cộng đồng địa phương
+ Ngăn ngừa sự thay thế các ngành nghề truyền thống lâu đời bằng chuyên môn phục vụ du lịch
+ Khai thác tốt các đặc trưng đặc thù của vùng hơn là áp đặt các chuẩn mực đồng nhất
+ Đảm bảo qui mô, nhịp độ và loại hình du lịch nhằm khích lệ lòng yêu mến khách và sự hiểu biết lẫn nhau
+ Phát triển du lịch phù hợp với văn hóa bản địa, phúc lợi và nhu cầu phát triển
Hợp nhất du lịch vào quá trình quy hoạch
Hợp nhất phát triển du lịch vào trong khuôn khổ hoạch định chiến lược cấp quốc gia và địa phương, tiến hành đánh giá tác động môi trường, làm tăng khả năng tồn tại lâu dài của ngành du lịch
Việc phát triển hợp nhất dựa trên hai quy tắc sau:
4.1 Du lịch và hoạch định chiến lược phát triển
Khi sự phát triển du lịch là một bộ phận hợp nhất của một kế hoạch cấp quốc gia, nó xem việc phát triển và quản lý môi trường là một tổng thể thì sẽ mang lại lợi ích tối đa và dài hạn cho nền kinh tế, quốc gia va địa phương ( trong đó có ngành du lịch)
4.2 Du lịch và đánh giá tác động môi trường
Trong việc thiết kế các sơ đồ dự án qui hoạch du lịch, đánh giá tác động môi trường là bắt buộc để xem qui mô hay loại hình phát triển u lịch đó có phù hợp hay không và cân nhắc xem nó đem lại lợi ích thật sự gì cho khu vực, cho vùng hay quốc gia hay không?
Các biện pháp cụ thể
+ Phải tính tới các nhu cầu trước mắt của cả cư dân địa phương và cả du khách
+ Hợp nhất tất cả các mặt kinh tế môi trường xã hội và văn hóa địa phương vào trong việc quy hoạch
+ Tôn trọng chính sách địa phương, khu vực và quốc gia các ngành công nghiệp, nông nghiệp, nhà cửa đất đai, nhà cửa và phúc lợi
+ Giảm thiểu các tổn hại về môi trường, xã hội và văn hóa với cộng đồng địa phương bằng cách thực hiện đánh giá tác đọng môi trường toàn diện có sự tham gia cua cư dâ