Giáo viên: Nguyễn Thu Hiền
Tiết 3: Tiếng Việt:

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Kiến thức: Nắm được những kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ;
2- Kỹ năng: Nâng cao kỹ năng tạo lập văn bản (nói- viết), phân tích, lĩnh hội trong giao tiếp hằng ngày.
II- NỘI DUNG BÀI HỌC:
Kiểm tra bài cũ: 5`
1.1- Hãy nêu các bộ phận hợp thành văn học Việt Nam?
Trả lời: Văn học Việt Nam có 2 bộ phận chủ yếu hợp thành:
+ Văn học dân gian;
+ Văn học Viết.
1.2- Trong các thể loại văn học dưới đây, thể loại nào không thuộc thể loại Văn học dân gian?
a- Thần thoại
b- Ca dao
c- Kịch nói
d- Chèo
2- Tiến trình bài giảng: 40`
Lời vào bài: Hàng ngày, cuộc sống con người diễn ra rất nhiều hoạt động, trong đó hoạt động giao tiếp giữa con người – con người là quan trọng nhất và có ý nghĩa nhất trong sự hình thành và phát triển của xã hội loài người.
Để giao tiếp, con người có thể dùng nhiều phương tiện khác nhau, nhưng phương tiện chủ yếu nhất, quan trọng, thuận tiện nhất đó là ngôn ngữ. Vậy, Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ có những đặc điểm gì, quá trình giao tiếp như thế nào, những nhân tố ảnh hưởng của nó ra sao chúng ta cùng tìm hiểu bài: “Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ”:

Hoạt động của GV và HS
Nội dung



GV: Để hiểu thế nào là hoạt động giao tiếp, lớp chúng ta sẽ hoạt động theo 2 nhóm (chia theo dãy bàn hoặc theo tổ): (10-15`)
NHÓM I:
Đọc đoạn văn bản trong SGK trang 14, suy nghĩ và cùng trả lời câu hỏi trong phiếu học tập:
1- Cuộc đối thoại giữa Vua Trần và các Bô lão có phải là hoạt động giao tiếp không? Hình thức giao tiếp của họ là gì?
I- Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:







- Là hoạt động giao tiếp.
- Hình thức giao tiếp: Trao đổi nói- nghe

2- Họ giao tiếp với cương vị và quan hệ như thế nào?
- Cương vị:
+ Vua Trần: Người lãnh đạo tối cao
+ Các Bô lão: Nhân dân Đại Việt
- Quan hệ: Nhà vua- Bề tôi

3- Cương vị và quan hệ giữa các nhân vật giao tiếp như thế có thể tạo nên sự khác nhau trong ngôn ngữ giao tiếp không? Tìm dẫn chứng trong văn bản đối thoại trên
- Sự khác nhau về cương vị, quan hệ tạo nên sự khác nhau trong ngôn ngữ giao tiếp:
Vua Trần ít tuổi hơn nhưng ở cương vị người lãnh đạo nên: “trịnh trong hỏi... Vậy nên liệu tính sao đây?; Nên hòa hay nên đánh”
Các bô lão tuy hơn tuổi nhưng ở cương vị thần dân nên cách nói cung kính: “Xin bệ hạ cho đánh; Thưa chỉ có đánh”

4- Trong khi giao tiếp nhân vật có đổi vai người nói- người nghe được không? Khi nói hoặc nghe, nhân vật dùng những cách thức nào kèm theo để biểu đạt?
- Khi giao tiếp có sự đổi vai nghe- nói, nói- nghe. Khi Vua Trần nói các bô lão lắng nghe và ngược lại.
- Khi nói hoặc nghe các nhân vật dùng lời nói, giọng điệu, thái độ khuôn mặt,..., để biểu đạt.

5- Hoạt động giao tiếp của Hội nghị Diên Hồng được hình thành từ hoàn cảnh nào?
- Thế nước khó khăn: Giặc Nguyên- Mông sang xâm lược. trong chiều có 2 ý kiến trái ngược nhau, bên chủ chiến, bên chủ hòa. Thế nước đòi hỏi phải đánh giặc giữ nước như thế nào? Nên Vua Trần phải triệu tập Hội nghị Diên Hồng

6- Từ hoàn cảnh ấy, cuộc giao tiếp trong Hội nghị Diên Hồng sẽ có nội dung, mục đích như thế nào? phương tiện và cách thức nào đã được sử dụng để tạo nên cuộc giao tiếp ấy?
- Nội dung giao tiếp: trả lời câu hỏi “Hòa hay đánh?”
- Mục đích giao tiếp: Tìm ra kế sách đánh giặc hợp với lòng dân
- Phương tiện: Ngôn ngữ nói
- Cách thức: trao đổi trực tiếp

NHÓM II:
Bằng kiến thức đã học trong bài “Tổng quan văn học Việt Nam”, trả lời câu hỏi ở phần 2 SGK trang 15
1- Thông qua văn bản đó, hoạt động giao tiếp diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào?