Đồng vị


    Khi nghiên cứu các nguyên tử của cùng một nguyên tố hoá học, người ta thấy rằng trong hạt nhân của những nguyên tử đó, số proton đều như nhau nhưng số khối có thể khác nhau do số nơtron khác nhau.
    Người ra gọi những nguyên tử có cùng số proton nhưng khác nhau về số nơtron là những đồng vị.
    Chẳng hạn oxi có ba đồng vị :
        
    Cả ba đồng vị đều có 8 proton trong hạt nhân nhưng số nơtron lần lượt là 8, 9, 10.
    Hầu hết các nguyên tố hoá học là hỗn hợp của nhiều đồng vị, chỉ có vài nguyên tố có một đồng vị. Ngoài những đồng vị tồn tại trong tự nhiên (khoảng 300), người ta còn điều chế được các đồng vị nhân tạo (khoảng 1000).
    Còn nhiều đồng vị có ứng dụng quan trọn trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân nguyên tử như đồng vị
của hiđro (gọi là đơteri) đồng vị
của urani (gọi là urani 235).
    Các đồng vị của cùng một nguyên tố có tính chất hoá học giống nhau.
    Đối với nguyên tố hiđro, người ta biết ba đồng vị




 




 





a. Hạt nhân chỉ có 1 proton (trường hợp duy nhất không có nơtron). Chiếm 99,98% hiđro tự nhiên.
 
b. Hạt nhân gồm 1 proton và 1 nơtron. Chiếm 0,016% hiđro tự nhiên
 
c. Hạt nhân gồm 1 proton và 2 nơtron (trường hợp duy nhất có số nơtron bằng 2 lần số proton). Đồng vị này được điều chế nhân tạo, trong tự nhiên tồn tại cực kì ít.

    Khối lượng nguyên tử trung bình của các nguyên tố hoá học.
    Vì hầu hết các nguyên tố hoá học là hỗn hợp của nhiều đồng vị nên khối lượng nguyên tử của các nguyên tố đó là khối lượng nguyên tử trung bình của hỗn hợp các đồng vị có kể đến tỉ lệ phần trăm của mỗi đồng vị.
    Ví dụ : Clo là hỗn hợp của hai đồng vị.
   

    Vậy khối lượng nguyên tử của clo:


 Độ âm điện của các nguyên tố


    Độ âm điện của một nguyên tố đặc trưng cho khả năng của nguyên tử của nguyên tố đó trong phân tử hút electron về phía mình.
    Như vậy độ âm điện của một nguyên tố càng lớn thì tính phi kim của nó càng mạnh ; ngược lại độ âm điện của một nguyên tố càng nhỏ thì tính kim loại của nó càng mạnh.
    Vì nguyên tố flo là phi kim mạnh nhất, người ta quy ước lấy độ âm điện của nó là 4 để xác định độ âm điện tương đối của các nguyên tố khác.
    Sau đây là bảng độ âm điện của một số nguyên tố do nhà hoá học Paolinh (Pauling) thiết lập.
Bảng độ âm điện của một số nguyên tố hoá học
 H
2,1
 

 Li
1,0
 Be
1,5
 B
2,0
 C
2,5
 N
3,0
 O
3,5
 F
4,0

 Na
0,9
 Mg
1,2
 Al
1,5
 Si
1,8
 P
2,1
 S
2,5
 Cl
3,0

 K
0,8
 Ca
1,0
 Ga
1,6
 Ge
1,8
 As
2,0
 Se
2,4
 Br
2,8

 Rb
0,8
 Sr
1,0
 
 
 
 
 I
2,5

 Cs
0,7
 Ba
0,9
 
 
 
 
 

    Nhận xét :
    - Trong một chu kì, khi đi từ trái sang phải, độ âm điện của các nguyên tố tăng dần.
    - Trong một phân nhóm chính, theo chiều từ trên xuống dưới, độ âm điện của các nguyên tố giảm dần.
    Quy luật biến đổi độ âm điện phù hợp với sự biến đổi tính kim loại, phi kim của các nguyên tố trong một chu kì và trong một phân nhóm chính mà ta đã xét ở trên.
    Bảng độ âm điện của các nguyên tố giúp ta biết được trong một phân tử hợp chất, cặp electron chung lệch về phía nào.
    Ví dụ trong phân tử HCl (độ âm điện của clo là 3,0 ; của hiđro là 2,1), cặp electron chung lẹch về phía nguyên tử clo có độ âm điện lớn hơn : liên kết trong phân tử HCl là liên kết cộng