Đề tài:
DÙNG Ê KE DI ĐỘNG DẠY BÀI HÌNH TAM GIÁC
TRONG MÔN TOÁN LỚP 5
I- Lý do chọn đề tài
Ở lớp 4 các em đã được học về các hình đơn giản như hình vuông, chữ nhật, tam giác…Các em bước đầu có khái niệm cơ bản về cạnh trong hình vuông, chiều dài , chiều rộng trong hình chữ nhật, ba cạnh của tam giác. Bắt đầu vào lớp 5, các em được học được học thêm một khái niệm mới của hình tam giác: Đó là chiều cao, vì qua chiều cao mới tính được diện tích của hình tam giác.
Qua thực tế giảng dạy, chúng tôi nhận thấy các em tuy nắm cơ bản khái niệm chiều cao của hình tam giác là: Đường thẳng nối đỉnh của tam giác vuông góc với cạnh đối diện, nhưng các em vẫn rất khó khăn khi xác định được đầy đủ 3 chiều cao của một tam giác, nhất là tam giác có góc tù. Từ những hạn chế và sai sót đó của học sinh, chúng tôi sau thời gian tìm hiểu và nghiên cứu đã quyết định làm mô hình và đề tài “Dùng Ê ke di động để hướng dẫn học sinh cách tìm và vẽ đường cao của hình tam giác” phục vụ cho việc giúp các em có kĩ năng sử dụng thành thạo Ê ke và cũng qua đó, giúp các em biết cách tìm và vẽ đường cao trong tam giác nhất là tam giác có góc tù.
II. Khảo sát thực trang:
a/Thuận lợi:
- Học sinh nắm khá vững các khái niệm, các yếu tố hình học của các hình đã học như: hình vuông, hình chữ nhật.
- Phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập của con em mình, nên trang bị khá đầy đủ dụng cụ học tập ngay từ đầu năm học như: thước và ê ke..
b/ Khó khăn: Khi dạy học sinh về hình tam giác, tuy các em nắm khá vững về khái niệm cơ bản của hình tam giác, nhưng khi hình thành khái niệm về đường cao, các em thường rất lúng túng, các em thường có những sai sót sau:
- Đã là chiều cao thì phải thẳng đứng.
- Không xác định được cạnh đối diện với đỉnh trong tam giác có góc tù.
- Chưa nắm được nguyên tắc sử dụng ê ke
III. Nội dung giải pháp thực hiện:
Khi dạy hình tam giác, ( Toán 5/85) liên quan đến việc tìm và xác định chiều cao của một hình tam giác, chúng tôi sử dụng đồ dùng dạy học tự làm có tên gọi là ê ke trượt hay ê ke di động là một ê ke có thể dễ dàng trượt trên một thước thẳng và tiến hành hướng dẫn học sinh theo các bước sau:
a/ Hướng dẫn cách tìm và xác định đường cao.
- Phải cho học sinh nắm vững khái niệm đường cao . Đối với học sinh tiểu học, yêu cầu các em biết khái niệm đỉnh và cạnh đối diện đỉnh trong một tam giác nhất là tam giác có góc tù.
b/ Hướng dẫn và phân loại các đường cao theo 3 dạng
- Ba đường cao nằm trong tam giác đối với tam giác có 3 góc nhọn.




Có một đường cao nằm trong và hai đường cao nằm ngoài tam giác đồi với tam giác có góc tù





- Có hai đường cao trùng với cạnh tam giác và một đường cao nằm trong tam giác đối với tam giác có góc vuông.


c/ Giáo viên tiến hành vẽ dường cao với ê ke di động trên bảng lớp
Khi muốn vẽ một đường cao, giáo viên yêu cầu học sinh xác định đỉnh cần vẽ. Sau đó giáo viên đặt thước vào cạnh đối diện đỉnh rồi trượt ê ke .Khi cạnh góc vuông của ê ke chạm tới đỉnh cần vẽ thì giáo viên dùng phấn vẽ theo cạnh góc vuông của ê ke để được đường cao cần phải thực hiện.
Ví dụ 1: Hãy vẽ đường cao từ đỉnh A của tam giác ABC ( tam giác có 3 góc nhọn).





+ Cách thực hiện
- Đặt thước trùng với cạnh đáy BC
- Trượt ê ke đến khi cạnh góc vuông của ê ke trùng với đỉnh A
- Kẻ đường cao AH
Giáo viên tiến hành vẽ các đường cao tương ứng còn lại như vẽ đường cao AH.
Ví dụ 2: Hãy vẽ đường cao từ đỉnh A của tam giác ABC ( tam giác có góc vuông).






+ Cách thực hiện
- Đặt thước trùng với cạnh đáy AC
- Trượt ê ke đến khi cạnh góc vuông của ê ke trùng với đỉnh B
- Kẻ đường cao BH

Ví dụ 3: Hãy vẽ đường cao từ đỉnh A của tam giác ABC ( tam giác có góc tù).






+ Cách thực hiện
- Đặt thước trùng với cạnh đáy BC
- Trượt ê ke đến khi cạnh góc vuông của