. Hoàn cảnh ra đời của Hiến pháp năm 1946 và sự hình thành chế định Chủ tịch nước.
Về chính trị - xã hội: Trước cao trào tổng khởi nghĩa của nhân dân ta, ngày 30 - 8 - 1945, vị Vua cuối cùng của triều đình phong kiến nhà Nguyễn ở Việt Nam - Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị, trao ấn và kiếm cho Chính phủ lâm thời để trở thành công dân Vĩnh Thuỵ của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Cách mạng Tháng 8 năm 1945 thành công, ngày 02 - 9 - 1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hoà - Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.
Chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, ngày 03 - 9 - 1945, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị một trong sáu nhiệm vụ cấp bách cần phải thực hiện ngay là: “Tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu” để bầu ra Quốc hội. Quốc hội đó là cơ quan có quyền lực tối cao của nhân dân sẽ cử ra một Chính phủ thực sự của toàn dân và ấn định cho nước Việt Nam một Hiến pháp dân chủ.
Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta được tổ chức khi mà thù trong, giặc ngoài đe dọa, chống phá. Ở miền Bắc, từ vĩ tuyến 16 trở ra, từ giữa tháng 9 năm 1945, gần 20 vạn quân Tưởng Giới Thạch với danh nghĩa quân đồng minh tràn sang giải giáp quân Nhật, nhưng thực chất là cướp bóc và nuôi dưỡng các thế lực phản động trong nước, chống phá điên cuồng cuộc Tổng tuyển cử. Ở miền Nam, từ vĩ tuyến 16 trở vào, quân đội Pháp với sự giúp sức, yểm hộ của quân đội Anh đã quay trở lại đánh chiếm Sài Gòn và các tỉnh Nam bộ, cực nam Trung bộ và Tây nguyên .
Về văn hoá: Việt Nam sau khi độc lập là một quốc gia với hơn 20 triệu dân nhưng trong đó có tới 90% không biết chữ. Việc quản lý một xã hội vừa kết thúc thời kỳ thực dân, phong kiến đô hộ để chuyển sang thời kỳ xây dựng nhà nước dân chủ nhân dân với nhiều khó khăn chồng chất; chính sách ngu dân, nô dịch về văn hoá của chế độ thực dân phong kiến để lại cùng với những hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội diễn ra khắp mọi nơi. Đây chính là hậu quả của chính sách cai trị của thực dân phong kiến để lại.
Về kinh tế: Nhà nước dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á khi ra đời phải tiếp nhận một nền kinh tế lạc hâïu, nghèo nàn và mục nát – tàn dư của chế độ phong kiến, thực dân. Sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp trì trệ và hầu như đình đốn toàn bộ. Nạn đói tại nhiều tỉnh ở Bắc và Trung Bộ từ năm 1944 - 1945 vẫn tiếp diễn. Tiền tệ bị giảm gía do nạn lạm phát của tờ bạc Đông Dương và đã ảnh hưởng rất lớn đến số tiền thuế thu vào công quỹ. Thêm vào đó, Ngân hàng Đông Dương phá giá các loại giấy bạc đang lưu hành nên dẫn đến tình hình tài chính, kinh tế của đất nước là cực kỳ khó khăn. Các khoản chi tiêu cho chính quyền thì nhiều nhưng các khoản thu thì không đáng kể. Đây chính là thách thức to lớn đối với chính quyền non trẻ mới thành lập
Cuộc chuẩn bị Tổng tuyển cử diễn ra rất khẩn trương trong điều kiện vừa kháng chiến ở miền Nam, vừa phải giải quyết các nhiệm vụ nội trị, ngoại giao, quân sự, kinh tế, văn hoá, xã hội trong cả nước. Đây thực sự là một cuộc đấu tranh cực kỳ gay go, phức tạp, không kém phần quyết liệt, thậm chí đã đổ máu để thực thi quyền dân chủ của mọi công dân nước Việt Nam độc lập. Tình thế đất nước như “ngàn cân treo sợi tóc”.
Bất chấp sự điên cuồng phá hoại của bọn phản động và kẻ thù thực dân, ngày 06 - 01 - 1946, cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên của nước ta đã đựợc diễn ra trên phạm vi cả nước. Kết quả là nhân dân cả nước đã bầu ra được 333 đại biểu. Trong đó 57% số đại biểu thuộc các đảng phái yêu nước và cách mạng khác nhau, 43% không đảng phái, 10 đại biểu nữ, 34 đại biểu các dân tộc thiểu số. Ngoài ra, để ổn định tình hình chính trị trong nước, thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc, theo đề nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 02 - 3 - 1946, Quốc hội khóa I đã bổ sung thêm 70 đại biểu của Việt Nam quốc dân đảng và Việt Nam cách mạng đồng minh hội mà