Tiết 30. HẤP THỤ CHẤT DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN. VỆ SINH TIÊU HÓA
A. Mục tiêu
Kiến thức
- Mô tả đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng.
- Các con đường vận chuyển chất dinh dưỡng từ ruột non tới các cơ quan.
- Vai trò đặc biệt của gan trên con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng.
- Vai trò của ruột già trong quá trình tiêu hóa của cơ thể.
- Các tác nhân gây hại cho hệ tiêu hóa và tác hại của nó
- Biết được các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và đảm bảo sự tiêu hóa có hiệu quả
Kĩ năng
- Rèn luyện cho HS kĩ năng quan sát, phân tích hình ảnh, hoạt động độc lập và hoạt động theo nhóm để đạt hiệu quả cao nhất.
- Rèn luyện cho HS khả năng tư duy logic, khái quát hóa nội dung kiến thức
Thái độ
- Hình thành ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng
- Có ý thức thực hiện nghiêm túc các biện pháp để có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và sự tiêu hóa có hiệu quả.
- Vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, giải thích các câu hỏi liên quan nội dung kiến thức đã học
B. Chuẩn bị
- G: Tranh hình 29.1, 29.3 và các tranh có liên quan.
- H: Đọc trước nội dung bài học ở nhà
C. Phương pháp
- Dạy học giải quyết vấn đề
- Trực quan, hỏi – đáp
- Hoạt động nhóm
D. Tiến trình bài giảng
Ổn định lớp
Kiểm tra miệng:
- Trình bày cấu tạo của dạ dày.
- Sự tiêu hóa thức ăn ở dạ dày diễn ra như thế nào? Giải thích vì sao prôtêin trong thức ăn bị dịch vị phân huỷ nhưng prôtêin của lớp niêm mạc dạ dày lại được bảo vệ và không bị phân huỷ?
Nội dung bài học
Hoạt động của GV & HS
Nội dung bài học

G: Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK và bằng hiểu biết của mình
(?) Trong ống tiêu hóa, cơ quan nào đảm nhiệm chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng.
G: Hình 29.1 là hình ảnh về cấu tạo trong của ruột non.
(?) So sánh sự khác nhau về cấu tạo của ruột non so với dạ dày?
H:
+ Thành ruột non gồm 4 lớp, mỏng hơn thành dạ dày
+ Lớp niêm mạc có nhiều nếp gấp với lông ruột và lông ruột cực nhỏ.
+ Có mạng lưới mao mạch dày đặc phân bố tới từng lông ruột.
+ Ruột non dài từ 2,8 – 3m
G: Yêu cầu HS thảo luận nhóm trong thời gian 4 phút, trả lời các câu hỏi sau:
(?) Đặc điểm cấu tạo trong của ruột non có ý nghĩa gì với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng của nó?
H:
- Diện tích bề mặt bên trong của ruột non rất lớn là điều kiện cho sự hấp thụ các chất dinh dưỡng với hiệu quả cao (cho phép một số lượng lớn chất dinh dưỡng thấm qua các tế bào niêm mạc ruột/đơn vị thời gian..)
- Hệ mao mạch máu và mạch bạch huyết phân bố dày đặc tới từng lông ruột cũng sẽ là điều kiện cho sự hấp thụ các chất dinh dưỡng với hiệu quả cao (cho phép một số lượng lớn chất dinh dưỡng sau khi thấm qua niêm mạc ruột vào được mao mạch máu và mạch bạch huyết).
- Ruột non rất dài.
( Ruột non có bề mặt hấp thụ rất lớn (tới 400-500m2), lớn nhất so với các đoạn khác của ống tiêu hóa. Ruột non còn có mạng mao mạch máu và mạch bạch huyết dày đặc.
(?) căn cứ vào đâu người ta khẳng định rằng ruột non là cơ quan chủ yếu của hệ tiêu hóa đảm nhận vai trò hấp thụ các chất dinh dưỡng?
H:
- Ruột non có bề mặt hấp thụ rất lớn (tới 400-500m2), lớn nhất so với các đoạn khác của ống tiêu hóa.
- Có mạng mao mạch máu và mao mạch bạch huyết dày đặc.
(?) Ruột non có cấu tạo nào phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng?
(?) Các chất dinh dưỡng được hấp thụ qua niêm mạc ruột non và được vận chuyển trong cơ thể bằng những con đường nào?
(?) Các chất được vận chuyển qua thành niêm mạc và được vận chuyển về tim nhờ những con đường nào?
H: Đường máu và đường bạch huyết.
(?) Các chất dinh dưỡng nào được hấp thụ và vận chuyển theo đường bạch huyết?
H: Các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) và 70% lipit.
(?) Các chất dinh dưỡng nào được hấp thụ và vận chuyển theo đường máu?
H: Các chất dinh dưỡng khác và 30% lipit, có thể lẫn một số chất độc.