Hai đứa trẻ
- Thạch Lam -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Thạch Lam là một trong những cây bút truyện ngắn xuất sắc nhất của văn học VN hiện đại. Ông rất nổi tiếng với những truyện ngắn vừa đậm chất trữ tình vừa có chất hiện thực sâu sắc. Thành viên của Tự lực văn đoàn. Sinh ở Hà Nội nhưng hầu hết năm tháng tuổi thơ ông sống ở huyện Cẩm Giàng, Hải Dương.
- Ông đặc biệt thành công ở thể loại truyện ngắn trữ tình. Chu Văn Sơn: “Thạch Lam đến với văn chương như mang một sứ mệnh hoà giải: hoà giải giữa thơ và văn xuôi, giữa hiện thực và lãng mạn.”
- Đề tài quen thuộc là cuộc sống cơ cực, bế tắc của những người dân nghèo phố huyện hay ngoại ô.
2. Tác phẩm:
- Hai đứa trẻ là một truyện ngắn tiêu biểu nhất của Thạch Lam, trích từ tập “Nắng trong vườn”.
- Thể hiện niềm thương cảm chân thành của nhà văn đối với cuộc sống tăm tối, mòn mỏi, quẩn quanh của những kiếp người nhỏ bé nơi phố huyện và niềm trân trọng đối với những ước mơ khiêm nhường mà thiết tha của họ.

II. Phân tích: Bức tranh phố huyện
1. Bức tranh thiên nhiên nơi phố huyện:
- Hình ảnh và màu sắc: hoàng hôn đỏ rực, luỹ tre làng sẫm đen, ngàn sao lấp lánh, bóng tối thăm thẳm...
- Âm thanh: tiếng ếch nhái, muỗi vo ve, tiếng bàng rụng khe khẽ từng loạt...
- Mùi vị: mùi quen thuộc của cát bụi, mùi riêng của quê hương..
- Tính chất: một chiều êm ả như ru, một đêm mùa hạ êm như nhung.
- Tóm lại: đó là một khung cảnh yên ả, bình dị, quen thuộc nên thơ như bao miền quê thôn dã nước Việt nhưng đượm buồn, tàn tạ và đơn điệu. Thắm đượm cảm xúc trìu mến, nâng niu của một nhà văn luôn nặng tình với hồn xưa dân tộc.
- Vai trò của khung cảnh thiên nhiên: gợi đúng đặc trưng của không gian phố huyện, làm nền cho hoạt động của con người, gián tiếp thể hiện tâm trạng nhân vật, tạo chất trữ tình riêng cho truyện.

2. Bức tranh đời sống của con người nơi phố huyện:
- Lúc chiều xuống, chợ tàn: sau buổi chợ phiên mà chỉ có rác rởi, vỏ thị, vỏ nhãn, bã mía.... Hình ảnh lũ trẻ đi nhặt nhạnh những thứ còn sót lại. Phơi bày tất cả sự nghèo hèn, xơ xác của phố huyện.
- Lúc trời tối, những người dân phố huyện xuất hiện đầy đủ với công việc hàng ngày:
+ Bà cụ Thi hơi điên ám ảnh một kiếp người bất hạnh,
+ Mẹ con chị Tý đầu tắt mặt tối.
+ Gánh phở vắng khách của bác Siêu.
+ Gia đình bác xẩm nhếch nhác, rách rưới.
+ Chị em Liên: gia đình sa sút, phải xa cha mẹ từ nhỏ, sớm phải tự lo toan, luôn mơ tưởng về quá khứ tươi đẹp xa xôi.
+ Cuộc sống tù đọng, nhợt nhạt, nhàm chán, vô vị. Khi cả phố huyện chìm nghỉm trong bóng tối, cuộc sống chỉ hiện lên qua những đốm sá