Tiết PPCT: 32
BÀI 15: GỠ LỖI CHƯƠNG TRÌNH (1 Tiết)
1. MỤC TIÊU
2. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ chạy thử, tìm lỗi và sửa được lỗi cho chương trình.
2. Năng lực
Năng lực chung:




Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV.
Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng
nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có
sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học.

Năng lực riêng:





Phát triển năng lực tự học thông qua việc tìm tòi, nghiên cứu và khai thác chương
trình, thông tin.
Giải quyết được vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông.
Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học.
Hợp tác trong môi trường số hiệu quả dựa trên sự hiểu biết về đặc điểm đa dạng và
độ tin cậy khác nhau của thông tin trong môi trường số.

3. Phẩm chất


Rèn luyện đức tính chăm chỉ, kiên trì và cẩn thận trong học và tự học

1. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
2. Đối với giáo viên




SGK, SGV, SBT Tin học 8.
Máy tính được cài đặt phần mềm lập trình Scratch, máy chiếu. (Tiết 1)
Phòng thực hành tin học (tiết 2).

2. Đối với học sinh


SGK, SBT Tin học 8.

III. PHÂN BỐ THỜI LƯỢNG



- Tiết 1 (lí thuyết): Các phần Khởi động, Khám phá và Luyện tập.
- Tiết 2 (thực hành): Phần Thực hành và phần Vận dụng.

1.
2.
3.
4.

TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Mục tiêu: Dẫn dắt, gợi mở kiến thức cho HS trước khi vào bài học.
Nội dung: GV đặt câu hỏi dẫn dắt HS tìm hiểu về thuật toán, chương trình máy
tính.
5. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi.
6. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS quan sát hình 1, 2, 3 và trả lời câu hỏi:
Để so sánh hai số a, b được nhập từ bàn phím, một bạn đã tạo chương trình ở Hình 1.
Khi nháy chuột vào nút Go chương trình không hoạt động. Bạn đã phát hiện được lỗi và
chỉnh sửa thành chương trình ở Hình 2. Khi thực hiện chương trình ở Hình 2 và nhập giá
trị a, b đều là 5, chương trình đưa ra kết quả sai (xem Hình 3).
Hãy thảo luận với bạn và cho biết:
- Tại sao chương trình ở Hình 1 không hoạt động?
- Tại sao chương trình ở Hình 2 đưa ra kết quả sai khi nhập cặp số a, b là (5;5)?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc yêu cầu, thảo luận nhóm sắp xếp các mảnh ghép theo thứ tự hợp lí nhất.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- Đại diện 1-2 nhóm báo cáo kết quả nhiệm vụ
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
HS nêu được hoặc phán đoán được:
Chương trình 1 có lỗi cú pháp, câu lệnh 2, 3 không khớp nối với câu lệnh 1, 4.

Chương trình 2 có lỗi logic, a = b thuộc trường hợp a > b sai nên chương trình đưa ra
thông báo sai khi nhập hai số a, b bằng nhau.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Trong bài học này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về lỗi chương
trình là gì? Làm thế nào để  gỡ lỗi chương trình – Bài 15: Gỡ lỗi chương trình.
1. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Phát hiện và phân loại lỗi
1. Mục tiêu:




HS nêu được mục đích, công việc cần thực hiện khi kiểm chương trình.
Phân biệt được các loại lỗi trong chương trình.
Nêu được vai trò của bộ dữ liệu thử, đề xuất được bộ dữ liệu thử đơn giản.

1. Nội dung: HS đọc thông tin mục 1 - SGK. 95, 96 và trả lời câu hỏi.
2. Sản phẩm học tập:
- HS nêu và ghi được vào vở kiểm thử chương trình, mục đích của kiểm thử, phân loại lỗi
chương trình, câu trả lời Hoạt động Làm.
1. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

1. Phát hiện và phân loại lỗi

- GV chia lớp thành 6 nhóm HS, mỗi nhóm tìm hiểu
Phát hiện và phân loại lỗi theo kĩ thuật khăn trải
bàn theo nội dung các câu hỏi để các nhóm hiểu sâu
nội dung mình tìm hiểu:

- Kiểm thử là công đoạn quan trọng trong
quy trình sản xuất phần mềm, giúp kiểm tra
tính hoạt động của chương trình.

- Chương trình ở Hình 4 trong SGK thực hiện công
việc gì?

- Phát hiện lỗi trong chương trình là một
trong những mục đích chính của việc kiểm
thử.

+ Đối với phương trình ax - b = 0, điều kiện của hệ - Lỗi chương trình có thể được phân thành
số a là gì? Nêu các trường hợp về nghiệm số của
hai loại:
phương trình? Bộ dữ liệu thử tương ứng với các tình
+ Lỗi cú pháp: là lỗi viết chương trình, câu
huống này là gì?

+ Chương trình ở Hình 4 trong SGK có lỗi cú pháp
không (có chạy được không)? Chương trình sẽ cho
kết quả sai với bộ dữ liệu thử nào?
- GV cho HS thảo luận nhóm, hoàn thành bài tập
trong mục Hoạt động Làm SGK tr.96
Tìm hiểu và đề xuất bộ dữ liệu thử để phát hiện lỗi
chương trình ở Hình 4. Theo em lỗi chương trình ở
Hình 4 thuộc loại nào.
- GV tổ chức để HS tự tóm tắt, chốt kiến thức như
nội dung tại mục Ghi nhớ.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

lệnh sai cú pháp dẫn đến chương trình
không hoạt động.
●       Hầu hết các ngôn ngữ lập trình cung
cấp công cụ phát hiện lỗi cú pháp.
●       Ngôn ngữ lập trình trực quan như
Scratch giúp hạn chế những tình huống gây
ra lỗi cú pháp.
+ Lỗi logic: là lỗi xảy ra trong trường hợp
chương trình hoạt động nhưng đưa ra kết
quả sai.
VD: Chương trình ở Hình 2 đưa ra kết quả
sai khi nhập giá trị a, b bằng nhau.

- HS đọc thông tin SGK tr.95, 96, thảo luận nhóm và
trả lời câu hỏi.
     Thực hiện chương trình với các bộ dữ
liệu cụ thể là cách thường được sử dụng để
- HS hoàn thành bài tập trong mục Hoạt động
phát hiện lỗi logic trong chương trình.
Làm SGK tr.96.
- Các bộ dữ liệu thử cần được xây dựng để
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
kiểm thử các tình huống có thể xảy ra khi
đưa chương trình vào sử dụng.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
-  Bộ dữ liệu thử dùng để phát hiện lỗi trong
- GV mời đại diện HS trình bày về  kiểm thử chương chương trình; bộ dữ liệu thử cần được xây
trình, mục đích của kiểm thử, phân loại lỗi chương
dựng để kiểm tra các tình huống xảy ra khi
trình
đưa chương trình vào sử dụng.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.

- Chương trình ở Hình 4 trong SGK thực
hiện giải phương trình bậc nhất ax - b = 0

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học
tập
với hệ số a, b được nhập từ bàn phím; hệ số
a phải khác không; có ba trường hợp:
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
phương trình vô nghiệm khi a = 0, b ≠ 0;
- GV chuyển sang nội dung mới.
phương trình có vô số nghiệm khi a = 0, b =
0; phương trình có một nghiệm khi a ≠ 0.
- Các bộ dữ liệu thử tương ứng với các
trường hợp là: a = 0, b ≠ 0; a = 0, b =0; a ≠

0, b là số bất kì.
Hoạt động Làm:
- Chương trình ở Hình 4 trong SGK không
có lỗi cú pháp nên có thể chạy được. Khi
thực hiện chương trình với các bộ dữ liệu có
a = 0 sẽ dẫn đến chương trình thông bảo
không đúng nghiệm số của phương trình.
Đó là lỗi logic.