NguyÔn Träng söu - NguyÔn sinh qu©n












Giíi thiÖu gi¸o ¸n VËt lÝ líp 11
Ch­¬ng tr×nh chuÈn



















Nhµ xuÊt b¶n Hµ Néi




Môc lôc
Trang

Lêi nãi ®Çu



Môc lôc


PhÇn I
kü thuËt so¹n gi¸o ¸n theo c¸c ho¹t ®éng häc tËp


I
C¸c b­íc chuÈn bÞ mét gi¸o ¸n


II
 Mét sè ho¹t ®éng phæ biÕn trong mét tiÕt häc.


III
Nh÷ng ®iÒu cÇn l­u ý khi so¹n gi¸o ¸n.


PhÇn II
Giíi thiÖu gi¸o ¸n VËt lÝ líp 11


Ch­¬ng I



Bµi 1



Bµi 2
























Những chú ý khi đọc sách:

PC1, PC2 … là các phiếu học tập đã chuẩn bị.
C1, C2 … là các câu hỏi tương ứng trong bài.
TL1, TL2… là nhứng trả lời cơ bản ứng với câu hỏi.
UD1, UD2… là những gợi ý về ứng dụng công nghệ thông tin mà GV có thể thực hiện để tăng cường hiệu quả giảng dạy.
Phần phân phối thời gian được để trống để giáo viên tự cân nhắc xác định cho từng hoạt động để phù hợp với trình độ HS.
Với phần phiếu trắc nghiệm, GV viên có thể linh hoạt sử dụng các câu hỏi trong đó để đưa vào các phần của bài dạy.
Các từ viết tắt:
THCS: Trung học cơ sở.
THPT: Trung học phổ thông.
SGK: Sách giáo khoa.
GV: Giáo viên.
HS: Học sinh.
CCNT: Công nghê thông tin.

PhÇn I
Kü thuËt so¹n gi¸o ¸n theo c¸c ho¹t ®éng häc tËp
I. C¸c b­íc chuÈn bÞ so¹n mét gi¸o ¸n.
+ L­îng hãa c¸c môc tiªu kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng.
(Nªu ra ®­îc, ph¸t biÓu ®­îc, m« t¶ ®­îc, gi¶i thÝch ®­îc, gi¶i ®­îc, ph©n biÖt ®­îc…)
+ Chia bµi häc thµnh nh÷ng néi dung t­¬ng ®èi ®éc lËp (®¬n vÞ kiÕn thøc).
+ Ho¹ch ®Þnh c¸c ho¹t ®éng häc tËp cña HS thÝch hîp cho viÖc n¾m b¾t tõng ®¬n vÞ kiÕn thøc, chó ý tíi môc tiªu cña tõng ho¹t ®éng kÓ c¶ c¸c ho¹t ®éng t×nh huèng, cñng cè bµi, ra bµi tËp vÒ nhµ.
+ T×m nh÷ng h×nh thøc häc tËp phï hîp víi mçi ®¬n ®¬n vÞ kiÕn thøc (t×m hiÓu c¸ nh©n, ho¹t ®éng nhãm, lµm thÝ nghiÖm …)
+ Ho¹ch ®Þnh c¸c ho¹t ®éng hç trî cña gi¸o viªn t­¬ng øng víi mçi ho¹t ®éng cña häc sinh, dù kiÕn nh÷ng t×nh huèng s­ ph¹m cã thÓ x¶y ra.
+ Dù kiÕn thêi gian cho mçi ho¹t ®éng.
+ X¸c ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn cÇn chuÈn bÞ cho tiÕt häc: c¸c ®å dïng thiÕt bÞ thÝ nghiÖm, thiÕt bÞ hç trî…
II. Mét sè ho¹t ®éng phæ biÕn trong mét tiÕt häc.
Ho¹t ®éng: KiÓm tra kiÕn thøc cò
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- T¸i hiÖn kiÕn thøc tr¶ lêi c©u hái cña gi¸o viªn
- NhËn xÐt c©u tr¶ lêi cña b¹n
- §Æt vÊn ®Ò, nªu c©u hái
- Gîi ý c¸ch tr¶ lêi, nhËn xÐt ®¸nh gi¸

Ho¹t ®éng: TiÕp nhËn nhiÖm vô häc tËp
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- Quan s¸t, theo dâi GV ®Æt vÊn ®Ò
- TiÕp nhËn nhiÖm vô häc tËp
- T¹o t×nh huèng häc tËp
- Trao nhiÖm vô häc tËp

Ho¹t ®éng: Thu thËp th«ng tin
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- Nghe gi¸o viªn gi¶ng. Nghe b¹n ph¸t biÓu.
- §äc vµ t×m hiÓu mét sè vÊn ®Ò trong SGK
- T×m hiÓu b¶ng sè liÖu.
- Quan s¸t hiÖn tîng tù nhiªn hoÆc trong thÝ nghiÖm.
- Lµm thÝ nghiÖm, lÊy sè liÖu…

- Tæ chøc h­íng dÉn
- Yªu cÇu HS ho¹t ®éng
- Giíi thiÖu néi dung tãm t¾t, tµi liÖu cÇn t×m hiÓu.
- Gi¶ng s¬ l­îc nÕu cÇn thiÕt.
- Lµm thÝ nghiÖm biÒu diÔn.
- Giíi thiÖu, h­íng dÉn c¸ch lµm thÝ nghiÖm, lÊy sè liÖu.
- Chñ ®éng vÒ thêi gian

Ho¹t ®éng: Xö lý th«ng tin
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- Th¶o luËn nhãm hoÆc lµm viÖc c¸ nh©n
- T×m hiÓu c¸c th«ng tin liªn quan
- LËp b¶ng, vÏ ®å thÞ…nhËn xÐt vÒ tÝnh qui luËt cña hiÖn t­îng.
- Tr¶ lêi c¸c c©u hái cña gi¸o viªn
- Tranh luËn víi b¹n bÌ trong nhãm hoÆc trong líp…
- Rót ra nhËn xÐt hay kÕt luËn tõ nh÷ng th«ng tin thu ®­îc.


- §¸nh gi¸ nhËn xÐt, kÕt luËn cña HS
- §µm tho¹i gîi më, chÊt vÊn HS
- H­íng dÉn HS c¸ch lËp b¶ng, vÏ ®å thÞ vµ rót ra nhËn xÐt, kÕt luËn.
- Tæ chøc trao ®æi trong nhãm, líp.
- Tæ chøc hîp thøc hãa kÕt luËn.
- Hîp thøc vÒ thêi gian.

Ho¹t ®éng: TruyÒn ®¹t th«ng tin
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- Tr¶ lêi c©u hái.
- Gi¶i thÝch c¸c vÊn ®Ò
- Tr×nh bµy ý kiÕn, nhËn xÐt, kÕt luËn
- B¸o c¸o kÕt qu¶
- Gîi ý hÖ thèng c©u hái, c¸ch tr×nh bµy vÊn ®Ò
- Gîi ý nhËn xÐt, kÕt luËn b»ng lêi hoÆc b»ng h×nh vÏ.
- H­íng dÉn mÉu b¸o c¸o

Ho¹t ®éng: Cñng cè bµi gi¶ng
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- Tr¶ lêi c©u hái tr¾c nghiÖm.
- VËn dông vµo thùc tiÔn.
- Ghi chÐp nh÷ng kÕt luËn c¬ b¶n.
- Gi¶i bµi tËp.
- Nªu c©u hái, tæ chøc cho HS lµm viÖc c¸n nh©n hoÆc theo nhãm.
- H­íng dÉn tr¶ lêi
- Ra bµi tËp vËn dông.
- §¸nh gi¸, nhËn xÐt giê d¹y

Ho¹t ®éng: H­íng dÉn häc tËp ë nhµ
Ho¹t ®éng cña häc sinh
Trî gióp cña gi¸o viªn

- Ghi c©u hái, bµi tËp vÒ nhµ
- Ghi nh÷ng chuÈn bÞ cho bµi sau
- Nªu c©u hái, bµi tËp vÒ nhµ
- DÆn dß, yªu cÇu HS chuÈn bÞ bµi sau


III. Nh÷ng ®iÒu cÇn l­u ý khi so¹n gi¸o ¸n.
a) Tr­íc hÕt GV ph¶i n¾m ®­îc môc tiªu ®· l­îng ho¸ cña tõng bµi ®­îc tr×nh bµy trong s¸ch gi¸o viªn VËt lÝ THPT
§· tõ nhiÒu n¨m nay, trong c¸c gi¸o ¸n cña GV hay trong mét sè s¸ch h­íng dÉn gi¶ng d¹y, môc tiªu bµi häc (hay môc ®Ých yªu cÇu) th­êng ®­îc viÕt chung chung. VÝ dô nh­ "n¾m ®­îc kh¸i niÖm n¨ng suÊt to¶ nhiÖt cña nhiªn liÖu, ®Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh nãng ch¶y...". Víi c¸ch tr×nh bµy môc tiªu bµi häc chung chung nh­ vËy, ta kh«ng cã c¬ së ®Ó biÕt khi nµo th× HS ®· ®¹t ®­îc môc tiªu ®ã. Trong thùc tÕ, nhiÒu khi môc tiªu cßn ®­îc hiÓu lµ nh÷ng ®iÒu mµ ng­êi thÇy sÏ ph¶i lµm trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y.
D­íi ®©y xin tr×nh bµy quan niÖm hiÖn nay vÒ môc tiªu cña bµi häc:
- Víi ®Þnh h­íng d¹y häc míi, môc tiªu cña bµi häc ®­îc thÓ hiÖn b»ng lêi kh¼ng ®Þnh vÒ kiÕn thøc, kÜ n¨ng vµ th¸i ®é mµ ng­êi häc sÏ ph¶i ®¹t ®­îc ë møc ®é nhÊt ®Þnh sau tiÕt häc (chø kh«ng ph¶i lµ ho¹t ®éng cña GV trªn líp nh­ tr­íc ®©y).
- Môc tiªu cña bµi häc sÏ lµ c¨n cø ®Ó ®¸nh gi¸ chÊt l­îng häc tËp cña HS vµ hiÖu qu¶ thùc hiÖn bµi d¹y cña GV. Do ®ã môc tiªu bµi häc ph¶i cô thÓ sao cho cã thÓ ®o ®­îc hay quan s¸t ®­îc, tøc lµ môc tiªu bµi häc ph¶i ®­îc l­îng ho¸.
Ng­êi ta th­êng l­îng ho¸ môc tiªu b»ng c¸c ®éng tõ hµnh ®éng. Mét ®éng tõ cã thÓ dïng ë c¸c nhãm môc tiªu kh¸c nhau.
+ §èi víi nhãm môc tiªu kiÕn thøc ®­îc l­îng ho¸ theo 3 (trong 6) møc ®é nhËn thøc cña Bloom:
Møc ®é nhËn biÕt (B): C¸c ®éng tõ hµnh ®éng th­êng ®­îc dïng ®Ó l­îng ho¸ môc tiªu ë møc ®é nµy lµ: ph¸t biÓu, liÖt kª, m« t¶, tr×nh bµy, nhËn d¹ng, ...
Møc ®é th«ng hiÓu(H): C¸c ®éng tõ hµnh ®éng th­êng ®­îc dïng ®Ó l­îng ho¸ môc tiªu ë møc ®é nµy lµ: ph©n tÝch, so s¸nh, ph©n biÖt, tãm t¾t, liªn hÖ, x¸c ®Þnh, ...
Møc ®é vËn dông (V): C¸c ®éng tõ hµnh ®éng th­êng ®­îc dïng ®Ó l­îng ho¸ môc tiªu ë møc ®é nµy lµ: gi¶i thÝch, chøng minh, vËn dông, ...
+ §èi víi nhãm môc tiªu kÜ n¨ng ®­îc l­îng ho¸ theo 2 møc ®é:
Lµm ®­îc mét c«ng viÖc
Lµm thµnh th¹o mét c«ng viÖc
Cã thÓ l­îng ho¸ môc tiªu kÜ n¨ng b»ng c¸c ®éng tõ hµnh ®éng sau: nhËn d¹ng, liÖt kª, thu thËp, ®o ®¹c, vÏ, ph©n lo¹i, tÝnh to¸n, lµm thÝ nghiÖm, sö dông,...
+ §èi víi nhãm môc tiªu th¸i ®é ®­îc l­îng ho¸ b»ng c¸c ®éng tõ thÓ hiÖn c¸c møc ®é nh­: tu©n thñ, t¸n thµnh, ph¶n ®èi, h­ëng øng, chÊp nhËn, b¶o vÖ, hîp t¸c, ...
Víi nh÷ng yªu cÇu míi cña x· héi ®èi víi gi¸o dôc, môc tiªu d¹y häc kh«ng chØ lµ nh÷ng yªu cÇu th«ng hiÓu, ghi nhí, t¸i hiÖn kiÕn thøc vµ lÆp l¹i ®óng, thµnh th¹o c¸c kÜ n¨ng nh­ tr­íc ®©y, mµ cßn ®Æc biÖt chó ý ®Õn n¨ng lùc nhËn thøc, n¨ng lùc tù häc cña HS. Nh÷ng néi dung míi vÒ môc tiªu nµy chØ cã thÓ h×nh thµnh dÇn dÇn qua hÖ thèng nhiÒu bµi häc, nhiÒu m«n häc vµ chØ cã thÓ ®¸nh gi¸ ®­îc sau mét giai ®o¹n häc tËp x¸c ®Þnh (sau mét häc k×, mét n¨m häc hoÆc mét cÊp häc...) nªn th­êng Ýt ®­îc thÓ hiÖn trong môc tiªu cña mét bµi häc cô thÓ.
b) Ph¶i chuÈn bÞ chu ®¸o vÒ ®iÒu kiÖn, ph­¬ng tiÖn cho giê häc.
1. Gi¸o viªn chuÈn bÞ:
a) HÖ thèng c¸c c©u hái:
- C©u hái kiÓm tra kiÕn thøc, kÜ n¨ng cò (phiÕu häc tËp)
- C©u hái ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng nhËn thøc cña HS
- C©u hái vËn dông, cñng cè bµi (phiÕu häc tËp)
b) Ph­¬ng tiÖn vµ thiÕt bÞ d¹y häc
- Tranh ¶nh, m« h×nh, mÉu vËt, dông cô thÝ nghiÖm, ho¸ chÊt, vËt liÖu tiªu hao...
- B¶ng phô, m¸y chiÕu,...
c) H×nh thøc tæ chøc líp häc, n¬i häc (líp häc, PBM, ngoµi líp...)
d) Gîi ý sö dông CNTT: c©u hái tr¾c nghiÖm, thÝ nghiÖm ¶o, c¸c ®o¹n video...

c) Nghiªn cøu c¸c c¸ch tæ chøc cho HS ho¹t ®éng chiÕm lÜnh kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng phï hîp víi môc tiªu ®· ®­îc l­îng ho¸
- Lùa chän néi dung kiÕn thøc ®Ó tæ chøc cho HS ho¹t ®éng
SGK ®· tr×nh bµy c¸c ®¬n vÞ kiÕn thøc theo ®Þnh h­íng ho¹t ®éng. Trong tõng ®¬n vÞ kiÕn thøc, GV cã thÓ tæ chøc nh÷ng ho¹t ®éng kh¸c nhau ®Ó gióp HS chiÕm lÜnh kiÕn thøc. C¨n cø vµo néi dung kiÕn thøc trong SGK, tuú ®iÒu kiÖn thiÕt bÞ cô thÓ, thêi gian häc tËp cho phÐp còng nh­ kh¶ n¨ng häc tËp cña HS líp häc, GV cÇn c©n nh¾c vµ lùa chän néi dung ®Ó tæ chøc cho HS ho¹t ®éng.
D­íi ®©y xin gîi ý néi dung mét sè ho¹t ®éng d¹y häc cô thÓ trong vËt lÝ:
+ Ho¹t ®éng: Tæ chøc t×nh huèng häc tËp (chñ yÕu lµ x¸c ®Þnh nhiÖm vô häc tËp):
- §Æt c©u hái nghiªn cøu.
- Nªu dù ®o¸n.
- §Ò ra gi¶ thuyÕt.
+ Ho¹t ®éng: Thu thËp th«ng tin:
- Quan s¸t c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng, TN.
- T×m ®­îc nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt tõ s¸ch, b¸o...
- LËp kÕ ho¹ch kh¸m ph¸ (VÝ dô nh­: thiÕt kÕ TN; lùa chän dông cô thiÕt bÞ TN; chØ ra ®¹i l­îng cÇn ®o, nh÷ng ®iÒu cÇn x¸c ®Þnh trong TN, nh÷ng yÕu tè cÇn gi÷ nguyªn, kh«ng thay ®æi khi lµm TN).
- TiÕn hµnh kh¸m ph¸ (VÝ dô nh­: bè trÝ, l¾p ®Æt dông cô thiÕt bÞ TN; thùc hiÖn TN theo h­íng dÉn; thay ®æi ph­¬ng ¸n TN nÕu kÕt qu¶ kh«ng phï hîp víi vÊn ®Ò ®Æt ra).
- Ghi c¸c kÕt qu¶ kh¸m ph¸ (VÝ dô nh­: ®äc sè chØ cña c¸c dông cô TN ë møc ®é cÈn thËn vµ chÝnh x¸c cÇn thiÕt; lËp b¶ng kÕt qu¶; biÓu diÔn kÕt qu¶ b»ng ®å thÞ, s¬ ®å, ...)
Ho¹t ®éng: Xö lÝ th«ng tin
- LËp b¶ng, biÓu, vÏ ®å thÞ theo nh÷ng c¸ch kh¸c nhau, tõ ®ã ph©n tÝch d÷ liÖu vµ nªu ý nghÜa cña chóng.
- T×m quy luËt tõ biÓu, b¶ng, ®å thÞ.
- Ph©n lo¹i dÊu hiÖu gièng nhau, kh¸c nhau, nhËn biÕt nh÷ng dÊu hiÖu b¶n chÊt cña nh÷ng nhãm ®èi t­îng ®· quan s¸t...
- So s¸nh, ph©n tÝch, tæng hîp d÷ liÖu vµ rót ra kÕt luËn.
Ho¹t ®éng: TruyÒn ®¹t th«ng tin
- M« t¶ l¹i nh÷ng thÝ nghiÖm ®· lµm.
- Tr×nh bµy, gi¶i thÝch nh÷ng viÖc ®· lµm (b»ng lêi, b»ng h×nh vÏ, ®å thÞ,..).
- Nªu kÕt luËn ®· t×m thÊy ®­îc.
+ Ho¹t ®éng: VËn dông, ghi