LÍ LUẬN VĂN HỌC

SỰ PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ CỦA VĂN HỌC


A.Mục đích yêu cầu:
-Giúp HS nắm được quá trình phát triển của LSVH, hiểu một số khái niệm như: thời kì văn học, trào lưu văn học, sự tiến bộ của VH.
B.Chuẩn bị:
1.GV: Nhiên cứu tài liệu có liên quan, soạn giáo án.
2.HS: Chuẩn bị bài soạn và học bài ở nhà.
C.Các bước lên lớp
1.Ổn định lớp: sĩ số học sinh? Vắng? Lí do?
2. Kiểm tra bài cũ:
3.Bài mới:

Sinh hoạt văn học có liên quan như thế nào đối với các sinh hoạt khác trong đời sống XH?

Khi phân tích các vấn đề VH, người ta thường chú ý đến những điểm nào?




So sánh điểm mốc của các thời kì VH và các điểm mốc LS?


Các nền VH trên thế giới có hoàn toàn phát triển giống nhau?


Vh có sự phát triển nội tại?


Trào lưu VH là gì?





Trào lưu Vh có những đặc điểm, tính chất gì?
Trên thế giới có những trào lưu VH nào tiêu biểu? Nêu một vài tác giả thuộc cùng một trào lưu?

Các trào lưu VH ở Việt Nam?



Thế nào là tiến bộ VH?

Các tp Vh lớn có mất dần giá trị?



1.Vận động của XH và vận động VH.
-Sinh hoạt VH luôn gắn chặt với sinh hoạt XH mà nhất là đời sống chính trị. Những thay đổi, biến động lớn của LS thường tác động dến người viết và người đọc, kéo theo những biến đổi trong ý thức nhà văn và công chúng.
-Vì vậy, khi tìm hiểu một hiện tượng VH, 1 TP, 1 nhà văn. người ta thường nắm rõ hoàn cảnh ra đời, phân tích bối cảnh LS XH của nó.
-LS VH có thể được khảo sát thông qua các khái niệm: thời kì VH, trào lưu VH, các trường phái VH.
2.Thời kì phát triển của VH.
-Trong quá trình phát triển, nền VH nào cũng có những mốc nhất định. Các điểm mốc này đôi khi không trùng với điểm mốc LS XH nước đó nhưng thường thì khi LS thay đổi, văn học cũng sang trang.
-Các nền VH trên thế giới hầu như đều phải trải qua các thời kì ít nhiều giống nhau nhưng chúng có thể khác nhau về thời điểm. Nền VH của mỗi dân tộc vận động theo một quy luật đặc thù riêng.
-VH không chỉ chịu những tác động từ bên ngoài mà còn biến đổi và phát triển do sự vận động nội tại của nó gây nên. Chính vì vậy, cần xem xét VH dựa trên các điểm quan trọng của LS và những bước tiến của chính TP nghệ thuật
3.Trào lưu văn học.
-Là một hiện tượng có tính chất LS, ra đời và mất đi trong một khoảng thời gian nhất định; chỉ mối liên hệ giữa những nhà văn và TP gần gũi nhau về cảm hứng, về nguyên tắc miêu tả hiện thực hoặc về tư tưởng và nổi lên tạo thành một dòng rộng lớn.
-Mỗi trào lưu VH thường gắn với những quan điểm tư tưởng và nguyên tắc sáng tác nhất định. Vì vậy, các tác phẩm cùng trào lưu có những đặc điểm chung, những nét gần gũi nhau và có thể tuân thoe một cương lĩnh sáng tác chung.
-Các trào lưu VH trên thế giới khá đa dạng. Tiêu biểu có Chủ nghĩa cổ điển (XVII), Chủ nghĩa lãng mạn, Trào lưu hiện thực (XIX) và Trào lưu hiện thực XHCN (XX).
-Ở VN, các Trào lưu lãng mạn và Trào lưu hiện thực ra đời có phần chậm hơn các quốc gia châu A�u song cũng đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Trào lưu Hiện thực XHCN thật sự phát triển rực rỡ với nhiều TP có giá trị.
4.Tiến bộ văn học.
-VH là một loại hình nghệ thuật, các TG, TP ra đời sau luôn dần đổi mới để tạo nên những giá trị mới. Sự đóng góp và phát triển sẽ giúp cho VH nhân loại ngày một phong phú và tiến bộ hơn.
-Tuy thế, những TP lớn chứa đựng những nội dung nhiều lớp, nhiều tầng, có giá trị chung mang tính chất toàn nhân loài thì vẫn trường tồn và vẫn đem lại những giá trị tinh thần không bị vượt qua.


4.Củng cố: Trào lưu VH là gì? Các đặc điểm chính?
5.Dặn dò: Học bài ở nhà 

CÁC GIÁ TRỊ VĂN HỌC VÀ TIẾP NHẬN VĂN HỌC



A.Mục đích yêu cầu:
-Giúp hs nắm được khái niệm "giá trị văn học" và các giá trị cụ thể của tp vh.
-Bồi dưỡng giáo dục ý thức nhân cách con người thông qua các tp vh có giá trị .
B.Chuẩn bị:
1.GV : Soạn giáo án.
2.HS : Chuẩn bị bài soạn ở nhà.
C. Các bước lên lớp
1.Ổn định lớp.
2.Kiểm tra bài cũ: 1.Thế nào là thời kì văn học, cho ví dụ?
2.Trào lưu văn học là gì? Cho ví dụ cụ thể?
3.Bài mới:

Theo em, khi nào và vì sao một tác phẩm được coi là bất hủ ?




Khi đọc một TPVH, ta thường thấy được những gì về cuộc sống?


Ngoài cuộc sống xã hội, văn học còn tập trung phản ánh những gì?

Văn học giúp chúng ta hiểu biết thêm những gì về con người?


Nhận xét về giá trị hiện thực của VH?



Cần lưu ý những khái niệm nào khi xác định ph. diện nhận thức của tp ?

TP VH thường đem lại cho người đọc những giá trị tình cảm gì?



Một tp có giá trị tình cảm cần có những nội dung gì?



Nhận xét về giá trị đạo đức mà tp Vh đem đến cho người đọc?


Những điểm cần lưu ý khi xác định giá trị tư tưởng tình cảm của tp?



Giá trị thẩm mĩ thể hiện qua những yếu tố nào?



Cái đẹp của văn chương đem đến cho người đọc những giá trị thẩm mĩ gì?





Những lưu ý cần thiết khi xem xét giá trị này?
Tiếp nhận Vh là gì?



Nội dung của quá trình tiếp nhận Vh?




Việc tiếp nhận một tp vh có thường được thống nhất hay không, vì sao?
Em hiểu thế nào là sự tri âm, tri kỉ?
Nhận xét

Nêu những cách cảm thụ văn học, nhận xét?

GV định hướng và hướng dẫn cụ thể hơn qua một số ví dụ tiêu biểu,








HS chọn cách cảm thụ thích hợp và lí tưởng.

I. Các giá trị văn học
Tiếng vang, sức sống, sự trường tồn của một tác phẩm văn học được quyết định bởi giá trị của tác phẩm ấy. Các giá trị này khá phong phú và là một trong những nội dung không thể bỏ qua trong quá trình tìm hiểu, học tập và nghiên cứu TP văn học.
1.Giá trị về nhận thức
-Mỗi tác phẩm văn học thường là những bức tranh đa dạng về cuộc sống. Nó không hề bị bó buộc bởi không gian, thời gian, đối tượng. Vì vậy, nội dung nhận thức của các tp VH, nhất là những tác phẩm hiện thực, rất lớn. Người đọc, qua việc tiếp nhận đã học tập được rất nhiều tri thức cuộc sống bao gồm các vấn đề lịch sử, sinh hoạt, văn hóa, phong tục.mà tác phẩm đã đề cập. Tiêu biểu nhất là bộ Tấn trò đời của Balzac.
-Bên cạnh đó, nhà văn còn giúp người đọc nhận thức được các vấn đề đang đặt ra trong đời sống xã hội hoặc những vấn đề liên quan đến vận mệnh của con người, của dân tộc.
-Ngoài ra, việc hiểu ngay chính con người cũng là một yêu cầu vô cùng quan trọng. VH sẽ giúp con người khám phá và hiểu chính bản thân cũng như người khác; giải mả các bí ẩn, các góc cạnh sâu kín nhất của mỗi tâm hồn.
=>Tất cả sẽ giúp ta có thêm hiểu biết, có thể hiểu biết một cách đúng đắn về thế giới, xã hội và con người, từ đó có những phương thức ứng xử phù hợp, góp phần cải tạo và phát triển xã hội con người.
-Khi xác định tác phẩm về phương diện nhận thức cần lưu ý đến những khái niệm: Tính chân thực, Sự sâu sắc , Tầm khái quát.
2.Giá trị về tư tưởng-tình cảm.
-Qua việc tiếp nhận TP VH, đời sống tình cảm của con người sẽ ngày càng phong phú hơn, tinh tế hơn. Con người sẽ bớt thờ ơ, bàng quan mà trở lên giàu tình cảm, dễ xúc động và cảm thông với người khác trong niềm vui cũng như nỗi đau, trong hạnh phúc và trong mất mát.
-Một TP có giá trị thường chứa đựng những tư tưởng, thái độ, những nội dung XH và nhân văn quan trọng. Đó là lòng yêu nước hay tư tưởng yêu nước, là chủ nghĩa nhân đạo hay tấm lòng nhân ái, thái độ trân trọng của nhà văn đối với con người. Đây là những chuẩn mực, những phạm trù đạo đức cơ bản nhất, quan trọng nhất mà con người cần phải có.
-Giá trị đạo đức mà tác phẩm văn học đem lại cũng vô cùng to lớn. Trong VH, cái tốt, cái đẹp được tô đậm cho rực rỡ hơn để người đọc yêu cái tốt, chuộng đạo lí và xa lánh, căm ghét cái ác, sự phản trắc, gian xảo..
-Khi xác định giá trị của TP về tư tưởng-tình cảm, cần lưu ý: Sự chân thành, Lòng nhân ái hay chủ nghĩa nhân đạo, Lòng yêu nước hay tinh thần yều nước, tinh thần chuộng đạo lí, sự nhạy cảm và tinh tế.
3.Giá trị thẩm mĩ.
-Thể hiện trước hết ở tài năng của nhà văn trong việc dùng chữ, dùng câu, tổ chức bố cục, xây dựng cốt truyện, kết cấu tác phẩm; trong việc sử dụng âm thanh, nhịp điệu và xây dựng nhân vật của TPVH.
-Cái hay, cái đẹp trong Vh tạo cho người đọc những rung động thẩm mĩ, tình yêu đối với cái đẹp; làm cho cảm nhận thẩm mĩ của con người được nâng cao, giúp con người biết nhìn ra và cảm nhận được vẻ đẹp của sự vật, của cuộc sống xung quanh; khơi dậy, kích th�ch năng lực sáng tạo ng.thuật tiềm ẩn ở mỗi người.
-Các khái niệm cần lưu ý để xác định giá trị thẩm mĩ là: Sự phù hợp giữa hình thức và nội dung, sự điêu luyện, tính chất mới mẻ, tính độc đáo của bút pháp.
*Giá trị thẩm mĩ có vai trò đặc biệt vì nó là cơ sở, gắn các giá trị khác lại để tạo thành tp Vh. Bên cạnh đó, các giá trị khác cũng có một vị trí quan trọng mà nếu thiếu chúng, một tp Vh không thể trở thành hoàn chỉnh.
II.Tiếp nhận văn học.
1.Tiếp nhận văn học là gì.
-Hoạt động sáng tác văn học luôn gắn liền với công chúng, v