Tuần 31
Phong cách ngôn ngữ hành chính
A. Kiến thức cần lưu ý
1. Ngôn ngữ hành chính: Là ngôn ngữ dùng trong các văn bản hành chính để giao tiếp trong phạm vi các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức chính trị, xã hội, kinh tế ... hoặc giữa cơ quan với cá nhân, cá nhân với cá nhân trên cơ sở pháp lý.
Ngôn ngữ hành chính có các đặc điểm tiêu biểu:
+ Về trình bày: Theo một khuôn mẫu nhất định.
+ Về từ ngữ: Sử dụng từ ngữ hành chính với tần số cao (VD: căn cứ vào ..., về việc....; nay quyết định ..... chịu trách nhiệm....vv)
+ Về kiểu câu: Kết cấu đơn giản, có thể chỉ là kết cấu của một câu.
2. Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ hành chính
+ Tính khuôn mẫu:
Kết cấu của văn bản hành chính có tính chất bắt buộc, phổ biến và thống nhất trong một quốc gia, không thể tuỳ tiện thay đổi bao gồm:
a. Phần đầu
b. Phần chính
c. Phần cuối.
Lưu ý: Khi soạn thảo văn bản hành chính, học sinh thường quên phần quốc hiệu tiêu ngữ phần kết thường quên: Địa điểm, thời gian và chữ kí của người viết.
+ Tính minh xác
Ngôn ngữ trong văn bản hành chính đều mang chứng tích pháp lý. Do vậy, văn bản hành chính đòi hỏi sự chính xác cao độ đến từng dấu chấm, dấu phẩy để đảm bảo độ tin cậy.
+ Tính công vụ:
Văn bản hành chính sử dụng ngôn ngữ toàn dân với các từ ngữ hành chính dùng ở tần số cao. Từ ngữ biểu cảm của cá nhân bị hạn chế ở mức tối đa.
Ngôn ngữ hành chính cần có tính khách quan, trung hoà về sắc thái biểu cảm.
B. Hướng dẫn học bài
Bài tập 1: Một số loại văn bản hành chính thường liên quan đến công việc học tập trong nhà trường của học sinh: Giấy khai sinh, Đơn xin phép, giấy chứng nhận tốt nghiệp, lí lịch, đơn xin vào Đoàn...
Bài tập 2: Một số đặc điểm tiêu biểu của văn bản Quyết định về việc ban hành chương trình trung học cơ sở.
- Về trình bày: Kết cấu ba phần theo khuôn mẫu chung: Phần đầu, phần chính, phần cuối.
- Về từ ngữ: Dùng nhiều từ ngữ hành chính: Quyết định, ban hành, căn cứ, Nghị định quyền hạn, trách nhiệm quản lý nhà nước, chỉ thị, hiệu lực, hướng dẫn, thi hành.
- Về kiểu câu: Câu trong văn bản được ngắt dòng, ngắt ý và đánh số rõ ràng, mạch lạc. Có thể các ý đó viết liền thành một câu dài.
VD: Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo căn cứ vào Nghị định [...] quyết định điều 1[...], điều 2[...]...
Bài tập 3: Tuỳ theo lựa chọn của học sinh. Song khi ghi biên bản, cần phải có những nội dung sau:
- Quốc hiệu
- Tên biên bản
- Địa điểm, thời gian họp.
- Thà