BÀI 2. CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1945
Thời gian thực hiện: 2 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức.
-

Trình bày được những nét chính về phong trào cách mạng và sự thành lập Quốc

tế Cộng sản; đại suy thoái kinh tế 1929 - 1933, sự hình thành chủ nghĩa phát xít ở
châu Âu.
-

Nhận biết được tình hình chính trị và sự phát triển kinh tế nước Mỹ giữa hai

cuộc chiến tranh thế giới.
2. Năng lực.
2.1. Năng lực chung.
-

Năng lực tự chủ và tự học thông qua các hoạt động học tập mang tính cá nhân,

tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.
-

Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, hợp tác và giao tiếp

với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
2.2. Năng lực đặc thù.
-

Năng lực tìm hiểu lịch sử qua quan sát tranh ảnh, khai thác thông để tìm hiểu về

châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945.
-

Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử qua việc trình bày được những nét chính

về phong trào cách mạng và sự thành lập Quốc tế Cộng sản; đại suy thoái kinh tế
1929 - 1933, sự hình thành chủ nghĩa phát xít ở châu Âu.
-

Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để viết đoạn văn hoặc thuyết trình

giới thiệu về Chính sách mới của Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven nhằm đưa nước Mỹ
thoát khỏi cuộc đại suy thoái kinh tế.
3. Phẩm chất.

1

Bồi dưỡng lòng tin vào phong trào đấu tranh của nhân dân lao động, chống chủ
nghĩa tư bản, chủ nghĩa phát xít, nguy cơ chiến tranh; giáo dục tinh thần quốc tế
chân chính.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU.
-

SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 - bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống.

-

Lược đồ thế giới hoặc lược đồ châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.

- Computer, projector hoặc smart tivi, internet...
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
1. Hoạt động mở đầu.
a)

Mục tiêu

Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết, tạo tâm thế hứng
khởi, kích thích sự tò mò của HS để dẫn dắt vào bài mới.
b)

Tổ chức thực hiện

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
-

Phương án 1: GV sử dụng phần Mở đầu trong SGK để dẫn dắt vào bài học.

-

Phương án 2: GV nêu vấn đề: Trong những năm 1918 - 1945, các nước tư bản

châu Âu đã trải qua những bước phát triển thăng trầm, biến động, mà biến động
lớn nhất là sự xuất hiện của chủ nghĩa phát xít Đức và I-ta-li-a. Vậy chủ nghĩa tư
bản ở châu Âu giai đoạn này có điểm gì nổi bật? Nguyên nhân nào dẫn tới sự xuất
hiện chủ nghĩa phát xít Đức và I-ta-li-a?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS suy nghĩ, trao đổi nhanh tìm câu trả lời.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ
sung thêm thông tin (nếu có). HS có thể trả lời đúng hoặc sai, hoặc trả lời được
một ý của câu hỏi.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.
Căn cứ vào câu trả lời của HS, GV chọn các ý phù hợp để dẫn dắt, định hướng
nhận thức bài học mới.
2. Hoạt động 2. Hình thành kiến thức mới..

2

2.1. Hoạt động 1: Tìm hiểu về phong trào cách mạng (1918 - 1923) và sự thành
lập Quốc tế Cộng sản (1919)
2.1.1. Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về phong trào cách mạng (1918 - 1923)
a) Mục tiêu
HS trình bày được những nét chính về phong trào cách mạng ở các nước tư bản
châu Âu (1918 - 1923).
b) Tổ chức thực hiện
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong mục, làm việc cá nhân để thực hiện yêu cầu:
Trình bày những nét chính về phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu từ
năm 1918 đến năm 1923.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS đọc SGK, ghi ra giấy nội dung trình bày và câu hỏi thắc mắc (nếu có).
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
HS báo cáo kết quả thảo luận.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.
GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt lại nội dung: Sau Chiến tranh thế giới thứ
nhất, phong trào cách mạng đã bùng nổ ở hầu khắp các nước tư bản châu Âu, đặc
biệt là ở Đức. Qua phong trào, nhiều Đảng Cộng sản đã được thành lập như: Đảng
Cộng sản Hung-ga-ri (1918), Đảng Cộng sản Pháp (1920), Đảng Cộng sản Anh
(1920), Đảng Cộng sản I-ta-li-a (1921),...
* Bước 5: Mở rộng.
GV đặt câu hỏi mở rộng: Đặc điểm nổi bật của phong trào này là gì? HS nêu được
đặc điểm nổi bật của phong trào cách mạng 1918 - 1929 là đông đảo công nhân và
các tầng lớp nhân dân tham gia đấu tranh; ngoài những yêu sách về kinh tế, họ còn
đưa ra yêu sách về chính trị. Qua phong trào, nhiều Đảng Cộng sản được thành lập.
2.1.2. Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về sự thành lập Quốc tế Cộng sản (1919)
a) Mục tiêu.
HS trình bày được nét chính về sự thành lập và một số hoạt động chính của Quốc
tế Cộng sản từ năm 1919 đến năm 1943.

3

b) Tổ chức thực hiện.
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
GV hướng dẫn HS làm việc cặp đôi, đọc thông tin trong mục để thực hiện yêu cầu:
Trình bày sự thành lập và một số hoạt động chính của Quốc tế Cộng sản.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS đọc SGK tìm thông tin để trả lời.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
GV gọi đại diện 2 - 3 cặp đôi trả lời. GV khuyến khích, động viên HS trình bày,
đóng góp ý kiến bổ sung.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.
-

GV nhận xét và nhấn mạnh một số nội dung sau:

+ Sự thành lập: Quốc tế Cộng sản (Quốc tế thứ ba) được thành lập (1919) tại Mátxcơ-va, trở thành một tổ chức cách mạng của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp
bức trên toàn thế giới.
+ Một số hoạt động: Trong thời gian tồn tại (1919 - 1943), Quốc tế Cộng sản đã
tiến hành 7 kì đại hội và đề ra đường lối cách mạng đúng đắn cho từng thời kì phát
triển của cách mạng thế giới. Năm 1943, do sự thay đổi của tình hình thế giới,
Quốc tế Cộng sản tự giải tán. Quốc tế Cộng sản đã có vai trò rất lớn trong việc
thống nhất và phát triển phong trào cách mạng thế giới.
-

GV cung cấp thêm thông tin: Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy ở Luận cương của

Lê-nin con đường cứu nước giải phóng dân tộc đúng đắn cho nhân dân Việt Nam.
2.2. Hoạt động 2: Tìm hiểu về cuộc đại suy thoái kinh tế (1919 - 1933) và sự
hình thành chủ nghĩa phát xít.
a)

Mục tiêu.

HS trình bày được nét chính về đại suy thoái kinh tế trong những năm 1929 - 1933
và sự hình thành chủ nghĩa phát xít.
b)

Tổ chức thực hiện.

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
-

Nhiệm vụ 1: GV chia lớp thành các nhóm (4 - 6 HS mỗi nhóm) để thực hiện yêu

cầu: Khai thác tư liệu và thông tin trong mục, hãy trình bày nguyên nhân, và biểu

4

hiện của cuộc đại suy thoái kinh tế trong những năm 1929 - 1933.
-

Nhiệm vụ 2: GV cho HS làm việc cá nhân để trả lời câu hỏi: Sự hình thành chủ

nghĩa phát xít ở châu Âu diễn ra như thế nào?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
-

Nhiệm vụ 1: HS khai thác tư liệu, thông tin trong SGK, thảo luận, thống nhất nội

dung trình bày. GV cần theo dõi để có những định hướng kịp thời.
Nhiệm vụ 2: HS khai thác thông tin trong SGK để tìm ý trả lời.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
-

Nhiệm vụ 1: GV gọi đại diện 2 nhóm báo cáo kết quả thảo luận trước lớp. Nội

dung trả lời nêu được:
+ Nguyên nhân: Trong những năm 1929 - 1933, kinh tế ở các nước tư bản chủ
nghĩa phát triển mạnh mẽ, sản xuất tăng lên nhanh chóng. Nhưng do sản xuất ồ ạt,
nhu cầu và sức mua của thị trường không có sự tăng lên tương ứng, làm cho hàng
hoá trở nên ế thừa, dẫn tới suy thoái trong sản xuất. Vì thế, đời sống của đa số
nhân dân không được cải thiện. Đó là những nguyên nhân dẫn tới cuộc đại suy
thoái kinh tế.
+ Biểu hiện: Tháng 10 - 1929, cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, sau đó lan
rộng ra toàn thế giới tư bản chủ nghĩa, diễn ra trên tất cả các lĩnh vực (tài chính,
công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp), kéo dài gần 4 năm, trầm trọng nhất là
năm 1932. Cuộc đại suy thoái đó đã tàn phá nặng nề nền kinh tế và gây ra những
hậu quả nghiêm trọng về mặt xã hội ở các nước tư bản chủ nghĩa: công nhân thất
nghiệp, nông dân mất ruộng đất, nghèo đói; người tham gia bãi công ở các nước tư
bản tăng cao (số công nhân thất nghiệp lên tới 50 triệu, hàng triệu nông dân bị mất
ruộng đất, số người tham gia bãi công lên tới 17 triệu).
Từ đó, HS rút ra được hậu quả của cuộc đại suy thoái kinh tế là nền sản xuất bị
ngừng trệ, nhiều người mất việc làm, rơi vào tình trạng đói khổ.
-

Nhiệm vụ 2: HS trả lời được để thoát khỏi đại suy thoái, các nước Anh, Pháp,...

có nhiều thuộc địa, vốn và thị trường nên tiến hành những cuộc đại cải cách kinh tế
- xã hội. Trong khi đó, các nước Đức, I-ta-li-a, không có hoặc có ít thuộc địa nên
ngày càng thiếu vốn, thiếu nguyên liệu, thị trường, đã đi theo con đường phát xít

5

hoá, thiết lập chế độ độc tài, phát động chiến tranh để phân chia lại thế giới.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.
GV nhận xét kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS và chuẩn kiến thức để HS ghi vào
vở.
* Bước 5: Mở rộng.
- GV giao nhiệm vụ cho cá nhân HS dựa vào kiến thức bài học để trả lời câu hỏi:
Vì sao chủ nghĩa phát xít thắng lợi ở Đức?
- GV hướng dẫn để HS nêu được lí do: Đức là quê hương của chủ nghĩa quân phiệt
Phổ, bị bại trận trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, chịu những tác động và khủng
hoảng nghiêm trọng trong những năm 1929 - 1933, giai cấp tư sản cầm quyền
dung túng cho chủ nghĩa phát xít, phong trào cách mạng không đủ sức đẩy lùi chủ
nghĩa phát xít,...
3. Hoạt động 3: Tìm hiểu về tình hình chính trị và sự phát triển kinh tế nước
Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
a)

Mục tiêu

HS nhận biết và trình bày được tình hình chính trị và sự phát triển kinh tế của Mỹ
giữa hai cuộc chiến tranh thế giới.
b)

Tổ chức thực hiện

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
-

Nhiệm vụ 1: GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh và khai thác thông tin trong

SGK, thảo luận cặp đôi để thực hiện nhiệm vụ: Trình bày những nét lớn về tình
hình chính trị của nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới.
+ Nhiệm vụ 2: Sau khi hoàn thành nhiệm vụ 1, GV cho HS làm việc cá nhân để
thực hiện yêu cầu: Hãy trình bày sự phát triển kinh tế nước Mỹ giữa hai cuộc
chiến tranh thế giới.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
-

Nhiệm vụ 1: HS thảo luận để thực hiện yêu cầu.

-

Nhiệm vụ 2: HS khai thác thông tin trong SGK để trình bày.

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
-

HS báo cáo sản phẩm.

6

-

Gợi ý sản phẩm:

+ Nhiệm vụ 1:
♦

Đối nội: Đảng Cộng hoà liên tục nắm chính quyền, đề cao sự phồn vinh của nền

kinh tế, ngăn chặn các cuộc đấu tranh của công nhân, đàn áp những người có tư
tưởng tiến bộ,...
Năm 1930, Đảng Dân chủ giành thắng lợi trong cuộc bỏ phiếu bầu Quốc hội Mỹ.
Năm 1932, ứng cử viên của Đảng Dân chủ là Ph. Ru-dơ-ven được bầu làm Tổng
thống.
♦

Đối ngoại: Giới cầm quyền Mỹ theo đuổi lập trường chống Liên Xô, tiếp tục

thực hiện học thuyết Mơn-rô (châu Mỹ của người châu Mỹ) để bành trướng, thậm
chí can thiệp về quân sự khi cần thiết đối với khu vực Mỹ La-tinh.
Từ năm 1933, Chính phủ của Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã công nhận và đặt quan
hệ ngoại giao với Liên Xô, thực hiện Chính sách láng giềng thân thiện đối với các
nước Mỹ La-tinh.
+ Nhiệm vụ 2:
HS nêu được Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, nền kinh tế Mỹ bước vào thời kì
“hoàng kim”: năm 1929, sản lượng công nghiệp chiếm 48% thế giới, đứng đầu thế
giới về ngành công nghiệp sản xuất ô tô, thép và dầu mỏ, nắm trong tay 60% dự
trữ vàng của thế giới.
Cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ (10 - 1929), bắt đầu từ lĩnh vực tài chính,
rồi nhanh chóng lan rộng ra các lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp khiến nền
kinh tế, tài chính Mỹ bị chấn động dữ dội.
Để đưa nước Mỹ thoát ra khỏi cuộc đại suy thoái, Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã
thực hiện một hệ thống các chính sách, biện pháp của nhà nước trên các lĩnh vực
kinh tế - tài chính và chính trị - xã hội, được gọi chung là Chính sách mới. Chính
sách này đã cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản Mỹ, góp phần làm cho nước Mỹ duy trì
được chế độ dân chủ tư sản, tình hình chính trị, xã hội dần dần được ổn định.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.
GV nhận xét chung phần trình bày của HS và tổng kết.
3. Hoạt động luyện tập.

7

a)

Mục tiêu

-

Củng cố lại nội dung bài học.

-

Kiểm tra lại mục tiêu bài học xem HS đã đạt được chưa.

b)

Tổ chức thực hiện

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
-

Nhiệm vụ 1: GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm (4 - 6 HS mỗi nhóm) để

thực hiện yêu cầu: Lập sơ đồ tư duy về những nét chính của tình hình châu Ầu và
nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới.
-

Nhiệm vụ 2: Sau khi hoàn thành nhiệm vụ 1, GV yêu cầu các nhóm tiếp tục thảo

luận để: Nêu nhận xét về con đường thoát khỏi đại suy thoái của các nước tư bản
châu Ầu và nước Mỹ.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
-

Nhiệm vụ 1: HS dựa vào thông tin trong SGK để vẽ sơ đồ duy (có thể thực hiện

trên lớp hoặc làm ở nhà).
-

Nhiệm vụ 2: Các nhóm thảo luận, đưa ra nhận xét.

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
HS báo cáo sản phẩm.
-

Gợi ý:

+ Nhiệm vụ 1: Sơ đồ được chia thành hai nhóm chính: một nhóm là châu Âu và
một nhóm là nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945. Ở mỗi nhóm, HS chọn nội
dung lịch sử cơ bản, ví dụ: ở nhóm nước Mỹ đó là kinh tế phát triển nhanh chóng
trong những năm 1919 - 1929, suy thoái kinh tế trong những năm 1929 - 1933, thi
hành Chính sách mới đã góp phần làm cho nước Mỹ duy trì chế độ dân chủ tư sản,
chính trị, xã hội dần ổn định.
GV tổ chức cho HS trình bày sơ đồ đã hoàn thành ngay tại lớp hoặc thu bài, chấm
lấy điểm ĐGTX.
TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM SƠ ĐỒ TƯ DUY
STT
1

Nội dung

Tiêu chí
Điểm
Nêu được đủ những nét chính của tình hình 4 điểm (thiếu 1
châu Âu và nước Mỹ giữa hai cuộc chiến ý trừ 0,5 điểm)
tranh thế giới.

8

2

3

Bố cục mạch lạc, lô gíc.
Sơ đồ trình bày đẹp, chữ viết rõ ràng, sạch
sẽ.
Hình thức
Có sử dụng hình ảnh minh hoạ.
Báo cáo (nếu Trình bày rõ ràng, tự tin.
không báo cáo Trả lời được câu hỏi thêm của GV hoặc bạn
thì chuyển thành học.
điểm cho tiêu
chí hình thức)

1
1
1
1
1

+ Nhiệm vụ 2: Nhận xét: Hai con đường thoát khỏi cuộc suy thoái kinh tế của
các nước tư bản là sản phẩm tất yếu của những điều kiện lịch sử thế giới trong thời
kì này (sự phát triển không đều giữa các nước đế quốc về kinh tế, chính trị; về hệ
thống thuộc địa; cuộc đại suy thoái kinh tế là nguyên nhân tác động trực tiếp đối
với sự lựa chọn đó).
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.
GV nhận xét việc hoàn thành nhiệm vụ của HS và đánh giá sản phẩm.
4. Hoạt động vận dụng.
a)

Mục tiêu

HS vận dụng được kiến thức, kĩ năng để viết đoạn văn ngắn giới thiệu về Chính
sách mới của Tổng thống Ph. Ru dơ-ven.
b)

Tổ chức thực hiện

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
GV yêu cầu HS làm việc cá nhân ở nhà: Tìm hiểu thông tin trên sách, báo,
internet, viết đoạn văn ngắn giới thiệu về Chính sách mới của Tổng thống Ph. Ru
dơ-ven nhằm đưa nước Mỹ thoát khỏi cuộc đại suy thoái kinh tế.
GV hướng dẫn HS tìm thông tin từ sách, báo, internet về Chính sách mới của Tổng
thống Ph. Ru-dơ-ven để viết đoạn văn giới thiệu theo gợi ý sau: Hoàn cảnh ra đời,
nội dung chính và kết quả thực hiện Chính sách mới, nhận xét về Chính sách mới.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS tìm hiểu thông tin để viết bài theo gợi ý.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận.
HS báo cáo sản phẩm vào tiết học sau hoặc nộp lại bài theo yêu cầu của GV.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức.

9

GV nhận xét về việc hoàn thành nhiệm vụ và đánh giá sản phẩm của HS.
***
TỔ CHUYÊN MÔN

Đỗ Thị Hương

PHẦN KÝ DUYỆT SỐ

BAN GIÁM HIỆU TRƯỜNG

GV BỘ MÔN

Lưu Tuấn Trung

Nhữ Văn Thung

10