TUẦN 14
BÀI 8: CÓ LÍ CÓ TÌNH
ĐỌC: MỒ CÔI XỬ KIỆN (2 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Phát triển các năng lực đặc thù
1.1. Phát triển năng lực ngôn ngữ
– Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ HS dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi
đúng. Thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với nội dung bài đọc. Tốc độ đọc khoảng
95 tiếng/phút. Đọc thầm nhanh hơn đầu lớp 4.
– Hiểu nghĩa của các từ ngữ trong bài. Hiểu bối cảnh của câu chuyện, nội dung của bài
đọc: Bài đọc kể về một nhân vật dân gian là chàng Mồ Côi có tài xử kiện rất giỏi, được
người dân tin tưởng.
1.2. Phát triển năng lực văn học
-Biết bày tỏ sự yêu thích với những từ ngữ, chi tiết hay.
2. Góp phần phát triển các năng lực chung và phẩm chất
-Phát triển NL giao tiếp và hợp tác (biết cùng các bạn thảo luận nhóm), NL tự chủ và tự
học (trả lời đúng các CH đọc hiểu). Bồi dưỡng ý thức tôn trọng sự công bằng, trung thực
trong xã hội.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1.GV
-Máy tính, bài trình chiếu ppt, tranh minh hoạ nội dung bài đọc.
2.HS
-SGK Tiếng Việt 5, tập một; vở ô li hoặc Vở bài tập Tiếng Việt 5, tập một.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (10 phút)
1.Chia sẻ
-GV yêu cầu HS mở SGK trang 104 và đọc bài - HS mở SGK trang 104 và đọc bài tập
1.

tập 1.

-GV hướng dẫn HS tìm hiểu yêu cầu của bài tập - HS tìm hiểu yêu cầu của bài tập 1.
1.
-GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm 4 để tìm - HS thảo luận nhóm 4 để tìm cách giải
1

cách giải quyết cho mỗi tình huống được nêu quyết cho mỗi tình huống được nêu
trong bức tranh.

trong bức tranh.

-GV chiếu từng tranh lên ti vi và yêu cầu các - Các nhóm chia sẻ trước lớp.
nhóm chia sẻ trước lớp.

*Dự kiến kết quả:
-Hình 1: Mẹ nên can ngăn, phân tích
với hai anh em vì sao không nên tranh
nhau đồ chơi, và yêu cầu hai anh em
làm lành giải quyết sự việc với nhau.
-Hình 2: Nên can ngăn và xem xét ai
là người bị phạm lỗi để đưa ra mức
phạt.
-Hình 3: Nên khuyên bạn rằng đó là
một hành động xấu, ai cũng muốn
chơi nhưng họ đều xếp hàng chờ đợi.

-GV gọi 2-3 HS đọc bài tập 2.

-2-3 HS đọc bài tập 2.

-GV hướng dẫn HS tìm hiểu yêu cầu của bài tập - HS tìm hiểu yêu cầu của bài tập 2.
2.
-GV tổ chức cho HS trả lời.

- HS trả lời theo cảm nhận cá nhân:
*Dự kiến kết quả:
a) Những người liên quan tự hoà giải
với nhau
VD: Bạn Nam mượn thước của em
nhưng bạn lỡ làm gãy
Ở tình huống này hai bạn có thể tự
giải quyết với nhau bằng việc bạn
Nam sẽ xin lỗi vì đã làm gãy thước và
có thể mua đền cho bạn chiếc thước
khác
b) Cần có người đứng ra phân xử
đúng, sai
VD: Bác A đi xe gây tai nạn trên
đường
2

Ở tình huống này cần có cảnh sát giao
thông tham gia và phân xử xem ai là
người đã vi phạm luật an toàn giao
thông và ở mức độ nào
-GV nhận xét đánh giá chung

-HS lắng nghe,

2.Giới thiệu bài
-GV chiếu hình minh họa lên tivi, yêu cầu HS - HS quan sát tranh và phân tích tranh.
quan sát tranh và phân tích tranh.

-HS phát biểu theo cảm nhận riêng
*Dự kiến kết quả:
Bức hình trên miêu tả cảnh xử kiện. Ở
giữa là một thanh niên, người đang
ngồi phân xử với vẻ mặt điềm tĩnh và
công bằng. Bên trái là bác nông dân,
có vẻ lo lắng và đang giải thích điều gì
đó. Bên phải là chủ quán, trông giận
dữ và đang chỉ trỏ, thể hiện sự bực tức
và đòi hỏi quyền lợi của mình. Tổng thể
bức hình truyền tải không khí của một
phiên tòa, nơi công lý được thực thi.

GV nhận xét, kết nôi để giới thiệu bài đọc: -HS lắng nghe và ghi đề bài vào vở.
Mồ Côi xử kiện.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (37 phút)
*Mục tiêu:
-Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ có âm, vần, thanh mà HS địa
phương dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng. Tốc độ đọc khoảng 95 tiếng / phút. Đọc thầm
nhanh hơn nửa đầu học kì I.
-Hiểu nghĩa của các từ ngữ khó trong bài.
– Hiểu nghĩa của các từ ngữ trong bài. Hiểu bối cảnh của câu chuyện, nội dung của bài
đọc: Bài đọc kể về một nhân vật dân gian là chàng Mồ Côi có tài xử kiện rất giỏi, được
người dân tin tưởng.
-Biết bày tỏ sự yêu thích với những từ ngữ, chi tiết hay.
* Cách tiến hành:

-HS lắng nghe và cùng giải nghĩa từ với
3

Hoạt động 1: Đọc thành tiếng

cả lớp.

- GV đọc mẫu, kết hợp giải nghĩa từ ngữ khó
(công tâm, bồi thường, đồng bạc) và những từ
ngữ khác, nếu thấy cần thiết đối với HS địa
phương.
-GV chia đoạn: (có thể hỏi HS)

-HS lắng nghe và ghi nhớ đoạn

+Đoạn 1: Từ đầu … “thưa có”
+Đoạn 2: Tiếp theo … “Cũng được”
+Đoạn 3: Còn lại
-GV hướng dẫn giọng đọc phù hợp với nội -HS lắng nghe GV hướng dẫn giọng
dung câu chuyện:

đọc kết hợp quan sát những chỉ điểm

+ Đoạn 1: Các câu kể đọc với giọng kể chuyện của GV trên màn hình tivi.
khoan thai. Lời của chủ quán đọc với giọng bực
tức. Lời của người nông dân đọc với giọng ngạc
nhiên, lo lắng. Lời của Mồ Côi đọc với giọng
chậm rãi, rành mạch.
+ Đoạn 2 : Lời của chủ quán đọc với giọng tự
tin, đắc chí. Lời của người nông dân đọc với
giọng ấm ức. Lời của Mồ Côi đọc với giọng từ
tốn, khoan thai.
+ Đoạn 3: Các câu kể đọc với giọng kể chuyện
khoan thai, dõng dạc. Lời của Mồ Côi đọc rõ
ràng, rành mạch.
– GV tổ chức cho HS đọc nối tiếp theo đoạn.

- HS đọc nối tiếp theo đoạn.

*Lưu ý: Trong quá trình đọc nối tiếp đoạn,
giáo viên kết hợp sửa lỗi phát âm cho HS;
hướng dẫn giọng đọc của các nhân vật cho phù
hợp.
-GV tổ chức HS nhận xét.

-HS nhận xét theo cảm nhận riêng

-GV nhận xét, tổng kết hoạt động đọc.
*Hoạt động 2: Đọc hiểu

-5 HS nối tiếp nhau đọc to, rõ 5 CH. Cả

- GV mời 5 HS nối tiếp nhau đọc to, rõ 5 CH.

lớp đọc thầm theo.

4

- GV giao nhiệm vụ cho HS đọc thầm bài đọc, - HS đọc thầm bài đọc, thảo luận nhóm
thảo luận nhóm theo các CH tìm hiểu bài.

4 theo các CH tìm hiểu bài.

- GV tổ chức HS báo cáo kết quả bằng cách - HS báo cáo kết quả
truyền điện.
*Câu hỏi:

* Dự kiến kết quả:

1.Vì sao mồ côi được người dân tin tưởng giao -Vì Mồ Côi rất nhanh nhẹn và công
cho việc xử kiện?

tâm.

Rút ý 1: Giới thiệu nhân vật và bối cảnh
2. Đòi hỏi của người chủ quán vô lí như thế -Người chủ quán đòi bác nông dân phải
nào?

trả tiền vì đã hít mùi thơm của thức ăn
trong quán, trong khi người nông dân
không hề mua gì từ quán của ông ta.

Rút ý 2: Trình bày sự kiện và cáo buộc
3.Em có nhận xét gì về cách phân xử của chàng -Chàng Mồ Côi rất thông minh khi cho
Mồ Côi?

người chủ quán nghe tiếng bạc, coi như
đã nhận tiền của bác nông dân, để bồi
thường cho việc bác nông dân hít mùi
thức ăn.

 Rút ý 3: Xác nhận hành vi và yêu cầu bồi
thường
4.Theo em, sau vụ kiện này, người chủ quán -Bài học đó là: Không nên tham lam,
học được bài học gì?

bắt nạt người yếu thế hơn để lấy tiền
của họ.

4.Câu tục ngữ nào dưới đây phù hợp với nội Câu tục ngữ phù hợp với nội dung câu
dung câu chuyện?

chuyện là b) Vỏ quýt dày có móng tay

*Lưu ý: GV có thể chấp nhận đáp án a) Gậy nhọn.
ông đập lưng ông: Chủ quán muốn “bán” mùi
thơm thức ăn thì sẽ nhận được tiếng xóc của
những đồng tiền – chàng Mồ Côi đã dùng chính
lí lẽ của chủ quán để cho ông ta một bài học.
 Rút ý 4: Cách xử lý thông minh và kết quả
Rút ra nội dung bài đọc: Bài đọc kể về một
5

nhân vật dân gian là chàng Mồ Côi có tài xử
kiện rất giỏi, được người dân tin tưởng.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (15 phút)
*Mục tiêu:
- HS đọc diễn cảm bài đọc; ngắt nghỉ hơi đúng; nhấn giọng ở những từ ngữ quan trọng;
thể hiện giọng đọc phù hợp
* Cách tiến hành:
Hoạt động 3: Đọc nâng cao
-GV hướng dẫn HS nhắc lại nội dung và hướng
dẫn giọng đọc:
+Nội dung của bài là gì?

- Bài đọc kể về một nhân vật dân gian
là chàng Mồ Côi có tài xử kiện rất giỏi,
được người dân tin tưởng.

+Toàn bài nên đọc với giọng như thế nào?

-Sử dụng giọng kể chuyện tự nhiên,
chậm rãi và rõ ràng để người nghe có
thể theo dõi từng chi tiết.Tăng cường sự
diễn cảm để làm nổi bật các tình huống
và cảm xúc của nhân vật.

+Giọng của các nhân vật nên đọc như thế nào?

+Mồ Côi: Giọng điềm tĩnh, tự tin và
công bằng. Khi ra lệnh hoặc giải thích,
giọng cần chắc chắn và uy quyền
nhưng không hống hách.
+Chủ quán: Giọng bức xúc, nóng nảy
nhưng cũng có phần tham lam. Khi
thưa kiện, giọng nên cao lên để thể hiện
sự bức xúc và bất bình.
+Bác nông dân: Giọng chân thật, chất
phác, có chút bối rối và ngại ngùng khi
bị cáo buộc.

-GV chú ý hướng dẫn HS cách nghỉ hơi ở -HS luyện đọc câu dài theo hướng dẫn
những câu dài, nhấn mạnh các từ ngữ quan của GV.
trọng. VD:
6

+ Ngày xưa, / ở một vùng quê nọ, / có chàng
Mồ Côi rất nhanh nhẹn, / công tâm, / nên
được người dân tin tưởng / giao cho việc xử
kiện.
+ Bác này vào quán của tôi / hít mùi thơm
lợn quay, / gà luộc, / vịt rán / mà
không trả tiền / nên tôi kiện bác ấy.
-GV gọi 3HS có giọng đọc khá đọc nối tiếp lại -Cả lớp lắng nghe.
3 đoạn của bài.
GV chọn đoạn 3 để luyện đọc nâng cao:

- HS đọc diễn cảm với hình thức đọc cá

Mồ Côi thản nhiên cầm lấy hai đồng bạc bỏ nhân trong nhóm 4; ngắt nghỉ hơi đúng;
vào một cái bát, / rồi úp một cái bát khác lên,/ nhấn giọng ở những từ ngữ quan trọng;
đưa cho bác nông dân, / nói://

thể hiện giọng đọc phù hợp.

– Bác hãy xóc lên cho đủ mười lần. // Còn
ông chủ quán, / ông hãy nghe nhé!//
Hai người tuy chưa hiểu gì nhưng cũng cứ
làm theo.// Khi đồng bạc trong bát úp kêu lạch
cạch đến lần thứ mười, / Mồ Côi phản://
– Bác này đã bồi thường cho chủ quán đủ số
tiền. // Một bên hít mùi thịt, / một bên nghe
tiếng bạc. // Thế là công bằng.//
Nói xong, Mồ Côi trả hai đồng bạc cho bác
nông dân rồi tuyên bố kết thúc phiên xử.//
Bác nông dân thở phào nhẹ nhõm, / còn ông
chủ quán đành lẳng lặng ra về, / không dám
kêu ca gì.
- Tổ chức cho HS thi đọc diễn cảm phần đoạn 3 - HS thi đọc diễn cảm trước lớp (2-3
đã luyện.

lượt)

- GV nhận xét HS.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TRẢI NGHIỆM (8 phút)
- GV khuyến khích học sinh chia sẻ những trải -HS chia sẻ cá nhân trước lớp.
nghiệm cá nhân hoặc những câu chuyện mà HS -Các HS khác lắng nghe và nhận xét.
7

biết có liên quan đến đề tài của câu chuyện (ví
dụ: về sự công bằng, tình huống khó xử, lòng
dũng cảm...).
* Củng cố, dặn dò
– GV tổ chức cho HS tự nhận xét về tiết học;
nói về những điều thu nhận được sau bài học,
những điều mong muốn biết thêm.
- GV dặn HS về nhà đọc truyện (hoặc thơ, bài
văn miêu tả, cung cấp thông tin) theo yêu cầu

- cho HS tự nhận xét về tiết học; nói về
những điều thu nhận được sau bài học,
những điều mong muốn biết thêm.
-HS về nhà tự đọc sách báo theo yêu
cầu đã nêu trong SGK

trong SGK (Tiếng Việt 5, tập một, trang 106).
HS có thể tìm truyện trong quyển Truyện đọc
lớp 5.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
BÀI VIẾT 1
LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN NÊU Ý KIẾN
VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG XÃ HỘI (Mở đoạn, kết đoạn)
I.YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1.Phát triển năng lực ngôn ngữ
-Viết được câu mở đoạn và câu kết đoạn phù hợp cho đoạn văn nêu ý kiến về một hiện
tượng xã hội.
2.Góp phần phát triển các năng lực chung và phẩm chất
-Phát triển NL tự chủ và tự học (tự giải quyết nhiệm vụ học tập), NL giao tiếp (biết trao đổi
với bạn). Có suy nghĩ và hành động đúng trong một số tình huống cụ thể.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu; phiếu học tập dành cho HS.
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một, Vở BTTV 5 , tập 1.
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
8

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5 phút)
-GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Rung chuông -HS ghi câu trả lời vào bảng con.
vàng” với bộ câu hỏi sau:
+Cấu tạo của một đoạn văn gồm có mấy phần?

+ 3 phần

+Đó là những phần nào?
+Trong đoạn văn nêu ý kiến về một hiện tượng +Mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn.
+Đáp án A
xã hội, ở phần mở đoạn, em làm gì?
A.Nêu lên ý kiến của bản thân: đồng ý hay không
đồng ý với hiện tượng, vấn đề đó.
B.Nêu những lí do khiến em đồng ý hay không
đồng ý.
C.Khẳng định lại ý kiến của mình.
+ Trong đoạn văn nêu ý kiến về một hiện tượng
xã hội, khi phần kết đoạn, em cần lưu ý điều gì?

+Đáp án C

A.Nêu lại ý kiến như câu mở đoạn để khẳng định
lại ý bản thân.
B.Sắp xếp các ý đã tìm được cho phù hợp
C.Không lặp lại nguyên văn như câu mở đoạn.
-GV tổng kết trò chơi và tuyên dương.
-GV giới thiệu bài: Các em đã học về cấu tạo của -HS lắng nghe.
đoạn văn nêu ý kiến về một hiện tượng xã hội, và
cách tìm ý, sắp xếp ý của đoạn văn. Hôm nay, cô
(thầy) sẽ hướng dẫn các em cách viết câu mở đầu
và câu kết đoạn của đoạn văn nêu ý kiến về một
hiện tượng xã hội.
B. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP THỰC HÀNH (25 phút)
*Mục tiêu:
-Viết được câu mở đoạn và câu kết đoạn phù hợp cho đoạn văn nêu ý kiến về một hiện
tượng xã hội.
*Hoạt động 1: Chuẩn bị viết
-GV mời 2 HS đọc đề bài và 2 thân đoạn trong 2 HS đọc đề bài và 2 thân đoạn trong
SGK. Cả lớp đọc thầm theo.

SGK. Cả lớp đọc thầm theo.
9

-GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm (nhóm 2 – 4 - HS thảo luận nhóm và thảo luận về
HS chọn cùng một đoạn văn). Qua thảo luận, HS vấn đề mà GV đưa ra.
trình bày cách hiểu của mình về vấn đề được nêu
lên trong đoạn văn:
+Hiện tượng xã hội được nêu lên trong đoạn văn
là gì?
+Người viết tán thành hay không tán thành?
+ Những lí do người viết đưa ra là gì?
-GV tổ chức cho HS trình bày kết quả thảo luận - HS trình bày kết quả thảo luận nhóm
nhóm, từ đó gợi ý cho HS cách viết câu mở đoạn *Dự kiến kết quả:
và câu kết đoạn phù hợp với nội dung của đề bài.

-Đoạn 1:
+Đoạn văn nêu lên hiện tượng một số
học sinh ngại ngùng và không tôn
trọng việc đeo khăn quàng đỏ.
+Người viết không tán thành hiện
tượng này.
+ Đưa ra lý do rằng việc đeo khăn
quàng đỏ là một vinh dự và trách
nhiệm của người đội viên, do đó hành
động thiếu tôn trọng biểu tượng này là
không thích hợp.
-Đoạn 2:
+Đoạn văn nêu lên hiện tượng học
sinh mang đồ ăn sáng vào lớp học và
ăn trong giờ học.
+Người viết không tán thành hiện
tượng này.
+ Đưa ra lý do rằng việc này gây ra sự
bừa bãi, mất tập trung và khó chịu cho
những người xung quanh.

GV kết luận, nhấn mạnh nhiệm vụ và chuyển
hoạt động.
10

*Hoạt động 2: Viết câu mở đoạn và câu kết
đoạn
-GV yêu cầu HS mở VBTTV và bắt đầu viết bài -HS viết bài cá nhân vào VBTTV
cá nhân.
-GV tạo không khí yên tĩnh để HS làm bài; theo - HS làm bài, nếu có thắc mắc thì đưa
dõi, giải đáp thắc mắc cho HS, nếu HS thắc mắc.

tay để GV giải pháp riêng, tránh làm
ồn cả lớp.

-GV mời một số HS đọc câu mở đoạn 01 của các - 3-4 HS đọc câu mở đoạn 01 của các
em trước lớp.

em trước lớp.

-GV mời một số HS nhận xét, góp ý.

- HS nhận xét, góp ý.

GV mời một số HS đọc câu kết đoạn 01 của các -3-4 HS đọc câu kết đoạn 01 của các
em trước lớp.

em trước lớp.

-GV mời một số HS nhận xét, góp ý.

- HS nhận xét, góp ý.

Gợi ý:
Đoạn văn 1:
+ Mở đoạn: Trong buổi sinh hoạt Đội cuối tuần
trước, Chi đội ta có một số đội viên không đeo
khăn quàng đỏ khi đến trường. Các bạn nghĩ
xem, có nên để bị phê bình vì một việc nhỏ như
vậy hay không?
+ Kết đoạn: Các bạn ơi, hãy trân trọng chiếc
khăn quàng đỏ của mình nhé! Hãy quàng khăn
đỏ cẩn thận và đúng quy định ngay từ khi bắt đầu
tới trường, bạn sẽ cảm thấy mình thực sự là một
đội viên nghiêm túc.
-GV mời một số HS đọc câu mở đoạn 02 của các - 3-4 HS đọc câu mở đoạn 02 của các
em trước lớp.

em trước lớp.

-GV mời một số HS nhận xét, góp ý.

- HS nhận xét, góp ý.

GV mời một số HS đọc câu kết đoạn 02 của các -3-4 HS đọc câu kết đoạn 02 của các
em trước lớp.

em trước lớp.

-GV mời một số HS nhận xét, góp ý.

- HS nhận xét, góp ý.

Gợi ý:
11

Đoạn văn 2:
+ Mở đoạn: Gần đây, mặc dù cô giáo đã nhắc học
sinh nên ăn sáng đầy đủ trước khi vào lớp, nhưng
một số bạn vẫn mang đồ ăn sáng vào lớp rồi vừa
ăn vừa ôn bài. Việc làm đó của các bạn ảnh
hưởng rất nhiều đến người khác.
+ Kết đoạn: Với những lí do kể trên, chắc hẳn
các bạn đã thấy có nên mang đồ ăn sáng vào lớp
hay không. Mong rằng từ nay trở đi, các bạn sẽ
thay đổi thói quen của mình để giữ lớp học sạch
đẹp nhé!
C. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TRẢI NGHIỆM (5 phút)
- Yêu cầu học sinh viết một đoạn văn nêu ý kiến -HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà
về một hiện tượng xã hội khác và nộp vào buổi
học tiếp theo để giáo viên chấm điểm và nhận
xét.
-HS lắng nghe để thực hiện.

*Củng cố-Dặn dò
-Giáo viên tóm tắt lại những kiến thức và kỹ
năng mà học sinh đã học được trong bài học.
-Chuẩn bị cho bài học tiếp theo.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY

................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
NÓI VÀ NGHE
TRAO ĐỔI: Ý KIẾN CỦA EM
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Phát triển năng lực ngôn ngữ

12

-HS trình bày và trao đổi được ý kiến cá nhân về một số vấn đề có tranh luận trong cuộc
sống:
+Người nói biết điều chỉnh bài nói phù hợp với thái độ, phản hồi của người nghe.
+Người nghe biết cách nghe, ghi chép vắn tắt nhận xét về bài nói và về ý kiến của bạn trong
trao đổi để đặt CH hoặc phát biểu ý kiến.
2.Góp phần phát triển năng lực chung và phẩm chất
-Phát triển NL giao tiếp và hợp tác (biết nghe, ghi, trao đổi cùng các bạn, chủ động, tự
nhiên, tự tin; có thái độ đúng khi nghe và nói: lắng nghe, tôn trọng người nói, tôn trọng
người nghe). Bồi dưỡng ý thức tôn trọng sự công bằng, trung thực, tôn trọng người khác.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu; phiếu học tập và bảng nhóm dành cho HS.
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một, Vở BTTV 5 , tập 1.
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5 phút)
-GV cho HS xem 1 đoạn phim hoạt hình ngắn.

-HS lắng nghe và ghi nhớ câu hỏi để

Trước khi xem phim, Gv nêu câu hỏi:

trả lời sau khi xem xong phim.

+Chuyện gì đã xảy ra trong câu chuyện?
+Con sư tử và chuột đã giúp đỡ nhau như thế
nào?
+Bài học mà chúng ta rút ra từ câu chuyện này là
gì?

-HS trả lời.
-HS lắng nghe.

https://www.youtube.com/watch?v=Mf_0zbhbos
-GV yêu cầu HS trả lời 3 câu hỏi đã đặt ra.
GV dẫn dắt vào bài: Trong cuộc sống, chúng ta
cần phải biết bày tỏ ý kiến và phải bày tỏ như thế
nào để có thể thuyết phục được người khác. Và
Trong tiết Nói và nghe hôm nay, các em có hai
lựa chọn. Thứ nhất, các em trình bày ý kiến về
tài phân xử của chàng Mồ Côi trong truyện Mồ
Côi xử kiện. Thứ hai, các em trao đổi ý kiến về
13

một số vấn đề có tranh luận trong cuộc sống. Qua
trao đổi, các em nắm được cách nêu lên và bảo
vệ ý kiến của mình khi gặp những vấn đề cần
tranh luận.
B. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP THỰC HÀNH (27 phút)
*Mục tiêu:
-HS trình bày và trao đổi được ý kiến cá nhân về một số vấn đề có tranh luận trong cuộc
sống:
+Người nói biết điều chỉnh bài nói phù hợp với thái độ, phản hồi của người nghe.
+Người nghe biết cách nghe, ghi chép vắn tắt nhận xét về bài nói và về ý kiến của bạn
trong trao đổi để đặt CH hoặc phát biểu ý kiến.
*Hoạt động 1: Chuẩn bị
-GV giúp HS nắm vững yêu cầu của bài (trình -HS đọc yêu cầu và gợi ý ở các đề 1,
2.

bày ý kiến theo 1 trong 2 đề trong SGK).
-GV hỏi HS xem HS chọn đề 1 hay đề 2.

-GV tổ chức cho HS ngồi thành các nhóm ngẫu -HS đưa tay
nhiên gồm các nhóm chọn đề 1 và các nhóm -HS di chuyển về nhóm của mình
chọn đề 2.
*Hoạt động 2: Thảo luận
2.1.Thảo luận trong nhóm
-GV tổ chức cho các nhóm HS luân phiên trình - HS luân phiên trình bày và thảo luận
theo gợi ý trong SGK. Yêu cầu mỗi
bày và thảo luận theo gợi ý trong SGK:
Đề 1: Trình bày ý kiến về tài phân xử của chàng thành viên trong nhóm đều phải có ý
kiến của mình.
Mồ Côi trong truyện Mồ Côi xử kiện.
Dựa vào những gợi ý trong SGK, trình bày và -HS nhóm đề 1 Dựa vào những gợi ý
trao đổi ý kiến về tài phân xử của chàng Mồ Côi trong SGK, trình bày và trao đổi ý
trong vụ việc người chủ quán kiện bác nông dân.

kiến về tài phân xử của chàng Mồ
Côi. Có thể trình bày các ý trao đổi
theo các cách sau:
+Ý kiến có kèm hình ảnh minh họa.
+Vẽ sơ đồ tư duy

Đề 2: Trình bày ý kiến về một số vấn đề có tranh
14

luận trong cuộc sống.
-GV yêu cầu HS các nhóm chọn đề 2, chọn 1 - HS các nhóm chọn đề 2, chọn 1
trong 2 chủ đề để trao đổi. Bài trao đổi phải đảm trong 2 chủ đề để trao đổi.
bảo:

-Lắng nghe gợi ý của GV

+Giới thiệu nội dung trình bày.

-các nhóm chọn đề 2 có thể trình bày

+Giới thiệu một số vấn đề có tranh luận trong kết quả thảo luận của mình theo các
cuộc sống.

cách như:

VD:

+Ý kiến có kèm hình ảnh minh họa.

+ Một số bạn cho rằng các trò chơi dân gian +Vẽ sơ đồ tư duy
truyền thống không còn phù hợp với học sinh +Bài trình bày bằng PPT (phần này
ngày nay nữa. Một số bạn khác không đồng ý.

các nhóm có thể chuẩn bị trước ở nhà,

+ Một số bạn cho rằng đã có cô chú lao công lên lớp, cả lớp xem lại và cho ý kiến
quét dọn trường lớp, học sinh không cần phải giữ lần cuối. Khi trình bày GV chiếu lên
gìn trường lớp sạch đẹp. Một số bạn khác không tivi cho HS tự điều khiển)
đồng ý.
*Lưu ý:
Trình bày ý kiến cá nhân về những vấn đề có
tranh luận, giải thích lí do đồng tình hay không
đồng tình. Chú ý hướng dẫn HS khi trình bày ý
thứ nhất: cần giới thiệu tên một số trò chơi dân
gian (như: chơi chuyền, chơi ô ăn quan, trốn tìm,
kéo co, bịt mắt bắt dê, cướp cờ,…).
2.2.Thảo luận trước lớp
GV tổ chức cho một số HS trình bày ý kiến trước - Một số HS trình bày ý kiến trước
lớp; trả lời CH của các bạn hoặc đặt CH, mời cả lớp; trả lời CH của các bạn hoặc đặt
CH, mời cả lớp thảo luận về ý kiến

lớp thảo luận về ý kiến của bạn.

-Trong khi các nhóm trình bày, GV hướng dẫn của bạn.
HS khác lắng nghe, ghi nhận xét vắn tắt về ý - Các HS khác lắng nghe, ghi nhận xét
vắn tắt về ý kiến của bạn.

kiến của bạn.
-Sau mỗi ý kiến hoặc một vài ý kiến, GV mời các

HS khác đặt CH, góp ý với bạn và nêu ý kiến của - HS khác đặt CH, góp ý với bạn và
mình; kết hợp kiểm tra nội dung ghi chép của HS nêu ý kiến của mình.
15

trong khi nghe.
-GV có thể nêu ý kiến cá nhân hoặc tổng kết ý
kiến của cả lớp để HS hiểu đúng.
C.HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TRẢI NGHIỆM (3 phút)
-GV hướng dẫn HS về nhà tự chọn 1 trong 2 để

- HS về nhà tự chọn 1 trong 2 để tài

tài của bài tập 2 và làm poster thật hấp dẫn và

của bài tập 2 và làm poster

trình bày rõ ràng, có kèm hình ảnh minh họa bắt
mắt. Tiết học, tiếp theo sẽ triển lãm ở góc học tập
cho cả lớp cùng xem và bình chọn “Người xuất
sắc nhất”.
*Củng cố, dặn dò:
-GV tổng kết và lưu ý những điều cần thiết khi

-HS lắng nghe

trao đổi ý kiến,
-Chuẩn bị cho bài họ tiếp theo.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
BÀI ĐỌC 2
NGƯỜI CHĂN DÊ VÀ HÀNG XÓM
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Phát triển các năng lực đặc thù
1.1. Phát triển năng lực ngôn ngữ
- Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ có âm, vần, thanh mà HS
địa phương dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng. Thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với
nội dung bài đọc. Tốc độ đọc khoảng 95 tiếng / phút. Đọc thầm nhanh hơn nửa đầu học kì I.
- Hiểu nghĩa của các từ ngữ khó trong bài. Hiểu nội dung và ý nghĩa của bài đọc: Cách
giải quyết tốt nhất các mâu thuẫn trong cộng đồng là hoà giải để thêm bạn, bớt thù.
1.2. Phát triển năng lực văn học
-Biết bày tỏ sự yêu thích với những từ ngữ, chi tiết hay trong câu chuyện.
16

2. Góp phần phát triển các năng lực chung và phẩm chất
- Phát triển NL giao tiếp và hợp tác (biết cùng các bạn thảo luận nhóm), NL tự chủ và tự
học (trả lời đúng các CH đọc hiểu).
- Bồi dưỡng lòng nhân ái: đoàn kết với bạn; bước đầu có cách xử lí phù hợp để giải quyết
mâu thuẫn với bạn.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu; tranh minh họa trong SHS, bảng thảo luận nhóm lớn
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một.
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (4 phút)
-GV tổ chức cho trò chơi “Ô cửa bí mật”: Trò -HS tham gia trò chơi bằng cách ghi
chơi gồm 4 ô cửa, mỗi ô cửa là 1 câu hỏi trắc đáp án vào bảng con.
nghiệm. HS trả lời đúng ô cửa được mở ra. Sau
khi 4 ô của mở ra sẽ xuất hiện bức tranh bí ẩn
cần giải đáp:
-Đáp án C

Ô CỬA SỐ 1
*Tại sao người chủ quán lại kiện bác nông dân?
a) Vì bác nông dân ăn thức ăn mà không trả tiền.
b) Vì bác nông dân làm hỏng đồ đạc trong quán.
c) Vì bác nông dân hít mùi thơm thức ăn trong
quán mà không trả tiền.
d) Vì bác nông dân gây gổ với khách hàng khác.
Ô CỬA SỐ 2

-Đáp án D

* Bác nông dân đã làm gì khi vào quán?
a) Mua thịt lợn quay, gà luộc, và vịt rán.
b) Hít mùi thơm của thức ăn.
c) Uống rượu và làm ồn.
-Đáp án C

d) Ngồi nhờ để ăn cơm nắm.
Ô CỬA SỐ 3
* Mồ Côi đã phân xử thế nào để công bằng cho
cả hai bên?
17

a) Bắt bác nông dân trả 20 đồng cho chủ quán.
b) Bắt bác nông dân trả 10 đồng cho chủ quán.
c) Yêu cầu bác nông dân xóc hai đồng bạc trong
bát 10 lần để trả bằng âm thanh.
d) Yêu cầu bác nông dân quét dọn quán để trả
công.

-Đáp án C

Ô CỬA SỐ 4
* Kết quả của phiên xử là gì?
a) Bác nông dân phải trả toàn bộ số tiền 20 đồng
cho chủ quán.
b) Bác nông dân không phải trả tiền mà chỉ nghe
âm thanh tiền kêu.
c) Chủ quán chấp nhận việc bác nông dân không
trả tiền.

-HS quan sát tranh và trả lời theo cảm

d) Cả hai đều bị phạt vì gây phiền hà.

nhận riêng.

-Bức tranh bí mật hiện ra với yêu cầu: Bức tranh *Dự kiến kết quả:
vẽ gì?

Trong bức tranh, một người đàn ông
đội nón đang trao một con dê trắng
cho một người đàn ông khác mặc áo
xanh dương. Ba cậu bé đứng cạnh vui
vẻ, mỗi người cầm một con dê nhỏ
trong tay, tỏ vẻ hào hứng và hạnh
phúc. Bối cảnh là một ngôi nhà màu

-GV dẫn dắt: Qua Bài đọc 1, các em đã biết đến
một vị quan toà rất thông minh. Hôm nay, qua
Bài đọc 2, các em sẽ được biết đến một vị quan
toà khác, cũng rất sáng suốt, đã giúp những
người hàng xóm từng kiện nhau ra toà trở thành
hàng xóm thân thiết. Các em hãy đọc bài Người
chăn dê và hàng xóm để biết vị quan toà ấy đã
làm gì để có kết quả tốt đẹp như vậy nhé!
18

vàng với cây xanh xung quanh, tạo
nên không khí của một ngôi làng yên
bình.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (20 phút)
*Mục tiêu:
- Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ có âm, vần, thanh mà HS
địa phương dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng. Thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với
nội dung bài đọc. Tốc độ đọc khoảng 95 tiếng / phút. Đọc thầm nhanh hơn nửa đầu học kì
I.
- Hiểu nghĩa của các từ ngữ khó trong bài.
- Trả lời được nội dung 4 câu hỏi tìm hiểu bài.
- Hiểu nội dung và ý nghĩa của bài đọc: Cách giải quyết tốt nhất các mâu thuẫn trong
cộng đồng là hoà giải để thêm bạn, bớt thù.
* Cách tiến hành:

-HS lắng nghe và cùng giải nghĩa từ

Hoạt động 1: Đọc thành tiếng

với cả lớp.

- GV đọc mẫu, kết hợp giải nghĩa từ ngữ khó
(buộc tội, anh minh, … ) và những từ ngữ khác,
nếu thấy cần thiết đối với HS địa phương.
-GV chia đoạn: (có thể hỏi HS)

-HS lắng nghe và ghi nhớ đoạn

+ Đoạn 1 (từ đầu đến ... liền kiện lên quan toà.)
+ Đoạn 2 (từ Nghe lời buộc tội... đến ... được an
toàn?)
+ Đoạn 3 (phần còn lại)
-GV hướng dẫn giọng đọc phù hợp với nội dung -HS lắng nghe GV hướng dẫn giọng
câu chuyện: đọc với giọng kể chuyện khoan thai, đọc kết hợp quan sát những chỉ điểm
dõng dạc; lời của vị quan đọc với giọng chậm rãi, của GV trên màn hình tivi.
ôn tồn.
– GV tổ chức cho HS đọc nối tiếp theo đoạn.

- HS đọc nối tiếp theo đoạn.

*Lưu ý: Trong quá trình đọc nối tiếp đoạn, giáo
viên kết hợp sửa lỗi phát âm cho HS; hướng dẫn
giọng đọc của các nhân vật cho phù hợp.
-GV tổ chức HS nhận xét.

-HS nhận xét theo cảm nhận riêng

-GV nhận xét, tổng kết hoạt động đọc.
*Hoạt động 2: Đọc hiểu

-4 HS nối tiếp nhau đọc to, rõ 4 CH.

- GV mời 4 HS nối tiếp nhau đọc to, rõ 4 CH. Cả

Cả lớp đọc thầm theo.

19

lớp đọc thầm theo.
- GV giao nhiệm vụ cho HS đọc thầm bài đọc, - HS đọc thầm bài đọc, thảo luận
thảo luận nhóm theo các CH tìm hiểu bài.

nhóm 4 theo các CH tìm hiểu bài.

- GV tổ chức HS báo cáo kết quả bằng cách “Tôi - 1HS lên điều khiển quá trình trả lời
hỏi bạn đáp”

của cả lớp. HS điều khiển đọc câu hỏi,

- GV quan sát, theo dõi và hỗ trợ kịp thời về đáp mời các bạn trả lời, mời nhóm khác
án.

nhận xét.

*Câu hỏi:

* Dự kiến kết quả:

1. Người chăn dê kiện hàng xóm về việc gì?

-Người chăn dê kiện hàng xóm về
việc để chó dữ nhiều lần tấn công đàn
dê của ông ấy.

2. Vị quan toà khuyên người chăn dê thế nào?

+ Vị quan toà khuyên người chăn dê

Nêu ý kiến của em về lời khuyên đó.

hãy tìm cách tốt nhất để vừa bảo vệ
được đàn dê vừa giữ được tình hàng
xóm, láng giềng, đừng biến hàng xóm
thành kẻ thù.
+ Theo em, đó là một lời khuyên rất
chí lí. / Em thấy lời khuyên đó rất
thông minh và nhân hậu. / Em nghĩ
đó là một lời khuyên rất sâu sắc. /…

*GV có thể bổ sung: Lời khuyên đó cho ta thấy
hoà giải luôn là cách rất tốt để giải quyết mâu
thuẫn; chỉ khi không hoà giải được thì mới cần
đến những biện pháp khác.
3. Người chăn dê đã làm gì để người hàng xóm -Người chăn dê chọn ba con dê xinh
thay đổi cách ứng xử?

xắn đem tặng cho ba cậu con trai
người hàng xóm. Để bảo vệ ba con dê
của các con mình, người hàng xóm đã
làm chiếc lồng sắt to, nhốt đàn chó lại.

4.Câu chuyện này muốn nói lên điều gì?

Khi có mâu thuẫn, nên tìm biện pháp
giải quyết có lí có tình. Đó là cách giải
quyết tốt nhất.
20

GV hướng dẫn HS rút ra nội dung bài đọc: -HS nhắc lại
Cách giải quyết tốt nhất các mâu thuẫn trong
cộng đồng là hoà giải để thêm bạn, bớt thù.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (8 phút)
* Mục tiêu:
- HS đọc diễn cảm bài đọc; ngắt nghỉ hơi đúng; nhấn giọng ở những từ ngữ quan trọng;
thể hiện giọng đọc phù hợp
* Cách tiến hành:
Hoạt động 3: Đọc nâng cao
- GV hướng dẫn HS nhắc lại nội dung và hướng
dẫn giọng đọc:
+ Nội dung của bài là gì?

- Cách giải quyết tốt nhất các mâu
thuẫn trong cộng đồng là hoà giải để
thêm bạn, bớt thù.

+ Toàn bài nên đọc với giọng như thế nào?

- Đọc với giọng kể chuyện khoan thai,
dõng dạc

+ Lời của vị quan nên đọc như thế nào?

+ Lời của vị quan đọc với giọng chậm
rãi, ôn tồn.

- GV chú...