Phần I: Giới thiệu chung về thế giới sống
Bài 1: các cấp độ tổ chức của thế giới sống
Ngày……tháng….. năm…….
I. Mục tiêu
1. Kiến thức:
Qua bài này học sinh phải :
-Nêu được các cấp tổ chức của thế giới sống và nguyên tắc thứ bậc
- Giải thích được tại sao tế bào là đơn vị cơ bản và đơn vị thấp nhất trong thế giới sống
- Phân tích được mối quan hệ qua lại của các cấp bậc tổ chức của thế giới sống. Nêu được ví dụ
2. Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng tư duy hệ thống, phân tích tổng hợp, khái quát kiến thức
- Khả năng làm việc độc lập cũng như nhóm nhỏ
3. Thái độ, hành vi
Thấy được thế giới sống là một thể thống nhất
II. Chuẩn bị
1. Phương tiện
- Tranh vẽ hình 1- SGK và các phiếu học tập
- Tranh vẽ mô tả quần thể, quần xã, hệ sinh thái
- Tranh vẽ: tế bào, cấu tạo lông ruột, cấu tạo tim…
2. Phương pháp
Vấn đáp + trực quan, thảo luận nhóm để tìm kiến thức
3. Trọng tâm
Đặc điểm chung của các cấp tổ chức sống
III. Tiến trình bài giảng
A. ổn định lớp
B. Kiểm tra bài cũ
Thay bằng giới thiệu về chương trình sinh học 10
C. Bài mới
Mở bài: sinh vật khác với vật vô sinh ở chỗ nào? Thế giới sống có cấp độ tổ chức ra sao?
Cho HS quan sát tranh tế bào, cấu tạo lông ruột, cấu tạo tim… và hỏi: Các bức tranh gợi cho em suy nghĩ gì?
Các sinh vật khác nhau trên trái đất nhưng có đặc điểm nào chung nhất
Dựa vào phần trả lời của HS , GV dẫn dắt vào bài
I. Hoạt động I: TìM HIểU CáC CấP Tổ CHứC CủA THế GIớI SốNG
* Mục tiêu:
- Giải thích được tại sao tế bào là đơn vị cơ sở của thế giới sống
- Có cái nhìn bao quát về thế giới sống (tổ chức thứ bậc)

Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung

- SV khác với vật vô sinh ở những điểm nào?
- Học thuyết tế bào cho biết những điều gì?








- GV đánh giá
- Hãy cho biết các cấp tổ chức cơ bản của thế giới sống?
- Tại sao nói tế bào là đơn vị cơ bản cấu tạo nên mọi cơ thể sống?

- GV bổ sung thêm các khái niệm
- GV đưa câu hỏi:
(?) Những cấp độ tổ chức cơ bản của thế giới sống?
(?) Kết luận chung về cấp độ tổ chức của thế giới sống?
- GV nhận xét giúp HS hoàn thiện kiến thức
- HS nghiên cứu SGK trang 6
- Thảo luận nhóm trả lời
- Yêu cầu nêu được
+SV có các biểu hiện sống: TĐC, sinh sản
+SV có nhiều mức độ tổ chức cơ thể
+ SV được cấu tạo từ tế bào
- Đại diện nhóm trả lời, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS tiếp tục nghiên cứu SGK trang 6 và quan sát hình 1 trả lời
+Từ nguyên tử -> sinh quyển
+ Đặc điểm của từng cấp tổ chức
+ Liên quan đến các cấp tổ chức
+ Cơ thể SV được cấu tạo từ 1 hay nhiều tế bào
+ Mọi hoạt động sống diễn ra ở tế bào
- Đại diện trình bày=>lớp nhận xét, bổ sung.





I. các cấp tổ chức của thế giới sống:














- Các cấp độ tổ chức của thế giới sống từ thấp đến cao như: nguyên tử -> phân tử -> tế bào -> mô
-> bào quan ->hệ cơ quan -> cơ thể -> quần thể->quần xã -> hệ sinh thái -> sinh quyển.

- Tế bào là đơn vị cơ bản cấu tạo nên mọi cơ thể sinh vật
- Thế giới SV được tổ chức theo thứ bậc chặt chẽ

Hoạt động II: tìM HIểU ĐặC điểm chung của các cấp tổ chức sống
* Mục tiêu:
- Giải thích được tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc của tổ chức sống
- Trình bày đặc điểm của các cấp tổ chức sống

Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung



- GV đặt câu hỏi :
(?) Em hãy cho biết đặc điểm của thế giới sống?

- GV hỏi tiếp: Thế nào là nguyên tắc thứ bậc ?
(?) Thế nào là đặc tính nổi trội? Cho ví dụ?
(?) Đặc điểm nổi trội do đâu mà có?
(?) Đặc điểm nổi trội đặc trưng cho cơ thể sống là gì?














- GV giảng giải: cơ thể sống được hình thành và tiến hoá do sự tương tác của vật chất theo quy luật lí hoá và được CLTN sàng lọc qua hàng triệu năm tiến hoá


(?)Thế nào là hệ thống mở?
(?) SV với MT có mối quan hệ với nhau như thế nào?















- Liên hệ: Làm thế nào để SV có thể sinh trưởng phát triển tốt nhất trong MT?



GV nêu vấn đề:
+Tại sao ăn uống không hợp lí sẽ dẫn đến phát sinh các bệnh?
+Cơ quan nào trong cơ thể người giữ vai trò chủ đạo trong điều hoà cân bằng nội môi?
(?) ý nghĩa của sự tự điều chỉnh?




- GV đánh giá và giúp HS hoàn thiện kiến thức






- GV đặt vấn đề ngược lại:
+ Nếu trong các cấp tổ chức sống không tự điều chỉnh được cân bằng nội môi thì điều gì sẽ xảy ra?
+ Làm thế nào để tránh được điều này?


- GV nêu câu hỏi:
+ Vì sao sự sống tiếp diễn liên tục từ thế hệ này sang thế hệ khác?
+ Tại sao tất cả các SV đều được cấu tạo từ tế bào?
+Vì sao cây xương rồng khi sống trên sa mạc có nhiều gai dài và nhọn?
+ Do đâu SV thích nghi với MT sống?


- GV nhận xét đánh giá và giúp HS khái quát kiến thức





- HS nghiên cứu SGK trang 8 trả lời


- Trao đổi nhanh trong nhóm trả lời
- Lấy một vài ví dụ và phân tích


- Đại diện nhóm trả lời, lớp nhận xét bổ sung






















- HS nghiên cứu SGK trang 8, vận dụng kiến thức sinh học lớp dưới
- Trao đổi nhóm trả lời
+ Nêu và phân tích được nội dung, ví dụ cụ thể
+ ĐV lấy thức ăn, nước uống từ MT và thải chất cặn bã vào MT
+ MT biến đổi (không có lợi) -> SV giảm sức sống, có thể tử vong
+ SV phát triển mạnh có thể phá huỷ MT



- HS tự liên hệ thực tế trong chăn nuôi, trồng trọt=> tạo điều kiện thuận lợi về nơi ở, thức ăn cho SV phát triển

- HS thảo luận nhóm, nêu ví dụ minh hoạ và liên hệ thực tế
+ Trẻ em ăn nhiều thịt, không bổ sung rau, quả dẫn đến béo phì
+ Trẻ em thiếu ăn dẫn đến suy dinh dưỡng
+ Hệ nội tiết, hệ thần kinh điều hoà cân bằng cơ thể
- Lớp thảo luận, nhận xét, bổ sung









- HS trao đổi nhóm, vận dụng kiến thức thực tế trả lời
+ Cơ thể không tự điều chỉnh sẽ bị bệnh
+ Luôn chú ý tới chế độ dinh dưỡng hợp lí và các điều kiện sống phù hợp

- HS nghiên cứu SGK trang 8
- Liên hệ kiến thức đã học và thực tế
- Trao đổi nhóm để trả lời
+ Cơ chế tự sao của ADN
+ SV có chung nguồn gốc
+ SV luôn phát sinh đặc điểm thích nghi
- Lớp trao đổi bổ sung ý kiến












II. Đặc điểm chung của các cấp tổ chức sống
1.Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc







- Nguyên tắc thứ bậc: tổ chức sống cấp dưới làm nền tảng để xây dựng nên tổ chức sống cấp trên
- Đặc điểm nổi trội: là đặc điểm của một cấp tổ chức nào đó được hình thành do sự tương tác của các bộ phận cấu tạo nên chúng. Đặc điểm này không thể có được ở cấp tổ chức nhỏ hơn
- Đặc điểm nổi trội đặc trưng cho thế giới sống là: Trao đổi chất và năng lượng, sinh trưởng và phát triển, cảm ứng, khả năng tự điều chỉnh cân bằng nội môi, tiến hoá thích nghi với môi trường sống.



2. Hệ thống mở và tự điều chỉnh
a. Hệ mở













- Sinh vật ở mọi cấp tổ chức đều không ngừng trao đổi vật chất & năng lượng với môi trường
- SV không chỉ chịu sự tác động của MT mà còn góp phần làm biến đổi MT
















b. Khả năng tự điều chỉnh:
-Mỗi cấp độ tổ chức sống đều có cơ chế tự điều chỉnh-> đảm bảo duy trì & điều hoà sự cân bằng động trong hệ thống ->giúp tổ chức tồn tại và phát triển.





3. Thế giới sống liên tục tiến hoá










-Thế giới sinh vật luôn sinh sôi, nảy nở & không ngừng tiến hóa nhờ sự truyền đạt thông tin di truyền trên ADN-> sinh vật có đặc điểm chung.
-Tuy nhiên sinh vật luôn có cơ chế phát sinh biến dị & được CLTN chọn lọc nên thích nghi với MT và tạo nên một thế giới sống đa dạng, phong phú
- SV không ngừng tiến hoá

 D. CủNG Cố
- HS lên bảng sắp xếp lại các cấp tổ chức của thế giới sống.
- HS đọc kết luận SGK trang 9
- Chứng minh SV tự hoạt động và tự điều chỉnh, thế giới sống thống nhất là do được tiến hoá từ tổ tiên chung
e. DặN Dò
- Học bài, làm bài tập SGK
- Chuẩn bị bài tiếp theo
- Ôn tập về các nghành động thực vật đã học
Gợi ý đáp án các câu hỏi và bài tập khó cuối bài
Câu 4: Đáp án C
Rút kinh nghiệm sau dạy
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Duyệt của tổ trưởng