Tiết 1, 2:
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
(Trích Thượng kinh kí sự)
Lê Hữu Trác


A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
Cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm
Cảm nhận được tấm lòng của một danh y qua việc phản ánh cuộc sống , cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
SGK, SGV
Tài liệu tham khảo
Thiết kế bài học
C. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy học theo hướng kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.
D. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ
3. Giới thiệu bài mới
4. Tổ chức dạy học














HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
YÊU CẦU CẦN ĐẠT


* GV yêu cầu HS đọc phần 1 (SGK)
(1)Hãy trình bày đôi nét về tác giả Lê Hữu Trác ( Quê quán, những đóng góp cho y học và văn học dân tộc)
* GV bổ sung hoàn chỉnh câu trả lời của HS

(2) Thượng kinh kí sự được sáng tác trong thời gian nào?
* GV làm rõ đặc trưng của thể kí : Thể loại ghi chép một câu chuyện, sự việc có thật và tương đối hoàn chỉnh.
* GV nhấn mạnh : Đối với văn học trung đại nước ta thời bay giờ, nay là một thể loại mới mẻ.
(3) Nội dung chính của tác phẩm phản ánh về điều gì?
* GV yêu cầu HS tìm và phát hiện nội dung chính của tác phẩm trong SGK. Cho HS gạch chân ý chính.
* GV mời 1 HS đọc đoạn trích trong SGK để cùng tìm hiểu bài.
(4) Quang cảnh nơi phủ Chúa được tác giả miêu tả như thế nào?
Cảnh bên ngoài dược giới thiệu ra làm sao?
* GV gợi ý để HS chỉ ra được những chi tiết tả cảnh bên ngoài phủ Chúa
(5) Em có nhận xét gì về những chi tiết miêu tả trên của tác giả? Những chi tiết ấy có nói lên đươc điều gì không?
-> Chúa giữ vị trí trọng yếu và có quyền uy tối thượng trong triều đình lúc bấy giờ.

(6) Quang cảnh bên trong phủ Chúa được hiện lên qua những chi tiết nào?
-> Đến cung thế tử phải qua năm sáu làn trướng gấm. Nơi ở của thế tử rất sang trọng, quyền uy

(7) Em nghĩ gì về cuộc sống trong phủ Chúa Trịnh qua tìm hiểu những chi tiết trên?
* GV cần gợi ý để HS rút ra nhận xét. Sau đó yêu cầu các HS bổ sung và nhắc lại.

( 8) Cung cách sinh hoạt trong phủ Chúa có gì đặc biệt?
- Lời lẽ, thái độ của những người phục vụ ntn?
-> Lời lẽ hết sức cung kính: Thánh thượng đang ngự ở nay, chưa thể yết kiến, hầu mạch Đông cung thế tử.
( 9) Không khí trong nội cung ntn? Cách tác giả xem mạch cho thế tử có gì khác biệt?
-> Không khí ngột ngạt, trang nghiêm khiến tác giả phải nín thở, chờ ở xa
-> Tác giả xem mạch cho thế tử phải thông qua vị quan Chánh đường truyền đạt.

(10) Thái độ của tác giả khi chứng kiến cảnh sống xa hoa nơi phủ chúa?
-> Tác giả tuy là con quan, sinh trưởng ở chốn phồn hoa nhưng việc trong phủ chỉ mới nghe nói.
-> Thái độ ấy còn thể hiện qua bài thơ tự vịnh.
(11) Khi khám bệnh cho thế tử, thái độ của tác giả diễn biến ntn?
- Hiểu rõ căn bệnh của thế tử nhưng sợ chữa có hiệu quả ngay sẽ được chúa tin dùng, bị công danh trói buộc-> Cần chữa bệnh cầm chừng, cho thuốc vô thưởng vô phạt.
- Nhưng làm thế là trái với y đức, trái với lương tâm, phụ lòng ông cha.
(12) Cuối cùng tác giả đã lựa chọn ntn? Việc lực chọn đó thể hiện nhân cách gì của Lê Hữu Trác?
Thầy thuốc tài năng, có nhân cách cao đẹp.
(13) Bút pháp kí sự của tác giả được thể hiện qua đọan trích đặc sắc ntn?
-Quan sát tỉ mỉ: Quang cảnh trong phủ chúa, nơi ở của thế tử.
- Ghi chép trung thực: Từ việc ngồi chờ ở phòng chè đến bữa cơm sáng; Từ việc xem bệnh cho thế tử đến việc ghi đơn thuốc.
- Cách kể chuyện khéo léo, hấp dẫn lôi cuốn người đọc.
* GV chia nhóm và hướng dẫn HS thảo luận.


* GV yêu cầu HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.


I/ TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả
Lê Hữu Trác (1720-1791)
Hiệu là Hải Thượng Lãn Ông
Quê: Làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, trấn Hải Dương.

2/ Tác phẩm
- Thượng kinh kí sự : Tập kí bằng chữ Hán.

- Viết năm 1782, khắc in năm 1885, xếp ở cuối bộ Hải thượng y tông tâm lĩnh.







II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1/ Cảnh sống xa hoa nay quyền uy của phủ chúa Trịnh
1.1/ Quang cảnh của phủ chúa
* Cảnh bên ngoài:
- Những dãy hành lang quanh co nối nhau liên tiếp
- Hậu mã quân túc trực
- Cây cối um tùm, chim kêu riu rít, danh hoa đua thắm.
- Người có việc quan qua lại như mắc cửi.


* Cảnh bên trong:
- Toàn những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy: trướng gấm, màn là, sập vàng, ghế rồng.
- Mâm vàng, chén bạc

=> Quang cảnh làm nổi bật cuộc sống cực kì xa hoa, tráng lệ trong phủ Chúa.



1.2/ Cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa
- Lời lẽ cung kính, lễ độ
- Luôn có phi tần chầu chực xung quanh Chúa Trịnh.
- Tác giả không được trực tiếp xem mạch cho thế tử, không được phép trao đổi với Chúa.

=> Nội cung trang nghiêm, uy quyền và giàu sang hết mực.

2/ Thái độ của tác giả
2.1/ Thái độ đối với cuộc sống xa hoa
- Bước chân đến nay mới hay cảnh giàu sang của vua chúa thực khác hẳn người thường.
- Cả trời Nam sang nhất là đây
=> Thái độ dửng dưng trước những quyến rũ của vật chất, quyền uy.
2.2/ Thái độ khi khám bệnh cho thế tử
Hai tâm trạng trái ngược nhau:
- Chữa hết bệnh cho thế tử đồng nghĩa với việc ở lại phủ
- Không chữa là trái với y đức.
=> Lương tâm phẩm chất trung thực của người thầy thuốc đã thắng.


3/ Đặc sắc bút pháp kí sự của tác giả
- Khả năng quan sát tỉ mỉ.
- Ghi chép trung thực, giúp người đọc hiểu được nhiều hơn về cuộc sống của Chúa Trịnh.
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn.



III/ CÂU HỎI THẢO LUẬN
Hãy dựng lại hình tượng Lê Hữu Trác qua đoạn trích Vào Phủ chúa Trịnh.

IV/ CỦNG CỐ-DẶN DÒ
Ghi nhớ SGK /T9



E. PHẦN TRẮC NGHIỆM: 4 câu
Trả lời các câu hỏi sau bằng cách khoanh tròn chữ cái đứng đầu phương án trả lời đúng.

1/ Những đó�ng góp của Lê Hữu Trác cho nước nhà thể hiện trong các việc làm cụ thể nào?
A. Chữa bệnh, viết văn, vẽ tranh B. Soạn sách, mở trường, truyền bá y học
C. Soạn sách, chữa bệnh , ngao du D. Viết văn, làm quan, chữa bệnh
2/ Giá trị hiện thực của tác phẩm Thượng kinh kí sự làgì?
Tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống trong phủ chúa Trịnh.
Tả cảnh quyền uy và� thế lực trong phủ chúa Trịnh
Thái độ khinh thường danh lợi của tác giả.
Tả cuộc sống xa hoa, uy quyền trong phủ chúa Trịnh và thái độ khinh thường danh lợi của tác giả.
3/ Thái độ của Lê Hữu Trác thể hiện trong đoan� trích Vào phủ chúa Trịnh là gì?
Khinh thường danh lợi, yêu thích tự do
Không đồng tình với sống xa hoa và lộng quyền của chúa Trịnh
Coi thường danh lợi, có lương tâm và trách nhiệm với nghề nghiệp
Yêu thích cuộc sống tự do, không bị trói buộc.
4/ Bút pháp kí sự của tác giả được thể hiện qua đoạn trích đặc sắc như thế nào?
Kể chuyện hấp dẫn, ghi chép chân thực
Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, kể chuyện hấp dẫn
Quan sát tỉ mỉ, nghệ thuật dựng cảnh điêu luyện
Miêu tả chân thực về cảnh và diễn biến nội tâm sâu sắc

ĐÁP ÁN:

Câu
1
2
3
4

Đáp án
B
D
C
B



Tiết 3:
TỪ NGÔN NGỮ CHUNG ĐẾN LỜI NÓI
CÁ NHÂN

A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
- Nắm được biểu hiện của cái chung trong ngôn ngữ của xã hội và cái riêng trong lời nói của cá nhân, mối tương quan giữa chúng.
- Nâng cao năng lực lĩnh hội những nét riêng trong ngôn ngữ của cá nhân, nhất là của các nhà văn có uy tín. Đồng thời rèn luyện để hình thành và nâng cao năng lực sáng tạo của cá nhân, biết phát huy phong cách ngôn ngữ cá nhân khi sử dụng ngôn ngữ chung
- Vừa có ý thức tôn trọng những nguyên tắc ngôn ngữ chung của xã hội, vừa có sáng tạo, góp phần vào sự phát triển ngôn ngữ của xã hội.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
SGK, SGV
Tài liệu tham khảo
Thiết kế bài học
C. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy học theo hướng kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.
D. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Giới thiệu bài mới:
4. Tổ chức dạy học

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
YÊU CẦU CẦN ĐẠT

HS đọc SGK
Chúng ta có thể giao tiếp với nhau bằng các phương tiện nào?
Các p / tiện đó có hiệu quả ko?
Tại sao ngôn ngữ là tài sản chung của một dân tộc, một cộng đồng xã hội?



Hãy kể tên các thanh trong TV.

Kết hợp âm và thanh, tạo được đơn vị ngôn ngữ trong của TV?



Câu đơn, câu đơn ĐB, câu ghép.
Gọi Hs cho VD về kiểu câu, và phương thức chuyển nghĩa từ
I. NGÔN NGỮ - TÀI SẢN CHUNG CỦA XÃ HỘI
- Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của xã hội( giúp con người trình bày nội dung muốn biểu hiện và lĩnh hội được lời nói của người khác.
- Tính chung của ngôn ngữ biểu hiện ở các phương diện:
+ Trong thành phần của ngôn ngữ có những yếu tố chung:
( Các âm và các thanh (ng.âm, phụ âm, thanh điệu)
( Các tiếng (âm tiết) do sự kết hợp các âm và thanh theo những quy tắc nhất định
( Các từ
( Các ngữ cố định: thành ngữ, quán ngữ
+ Quy tắc và phương thức chung trong việc cấu tạo và sử dụng các đơn vị ngôn ngữ
( Quy tắc cấu tạo kiểu câu
( Phương thức chuyển nghĩa từ: nghĩa gốc ( nghĩa phái sinh


HS đọc