PHẦN MỘT: LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000 CHƯƠNG I: SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 – 1949) 1- Hội nghị Ianta (2/1945): a- Hoàn cảnh lịch sử: - Đầu 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, trong nội bộ phe Đồng minh có 3 vấn đề bức thiết cần giải quyết: + Nhanh chóng đánh bại hoàn toàn các nước phát xít; + Tổ chức lại thế giới sau chiến tranh; + Phân chia thành quả chiến thắng giữa các nước thắng trận. - Trong bối cảnh đó, từ 4 đến 11/2/1945, Hội nghị cấp cao ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh họp tại Ianta (Liên Xô). b- Nội dung: - Thống nhất tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật. Sau khi đánh bại phát xít Đức, Liên Xô sẽ tham chiến chống Nhật ở châu Á để nhanh chóng kết thúc chiến tranh. - Thành lập tổ chức Liên hợp quốc nhằm duy trì hòa bình, an ninh thế giới. - Thỏa thuận về việc đóng quân tại các nước nhằm giải giáp quân đội phát xít và phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu và châu Á. + Ở châu Âu: quân đội Liên Xô chiếm đóng Đông Đức, Đông Béclin và các nước Đông Âu => vùng Đông Âu thuộc phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô. Còn quân đội Mĩ, Anh, Pháp chiếm đóng Tây Đức, Tây Beclin và các nước Tây Âu => vùng Tây Âu thuộc phạm vi ảnh hưởng của Mĩ (trừ Áo và Phần Lan là 2 nước trung lập). + Ở châu Á: Hội nghị chấp nhận những điều kiện để Liên Xô tham chiến chống Nhật như giữ nguyên trạng Mông Cổ, trả lại cho Liên Xô miền Nam đảo Xakhalin, Liên Xô chiếm 4 đảo thuộc quần đảo Curin … Quân đội Mĩ sẽ chiếm đóng Nhật Bản. Hồng quân Liên Xô chiếm đóng miền Bắc Triều Tiên và quân Mĩ chiếm đóng miền Nam Triều Tiên, lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới … c- Trật tự thế giới mới hình thành: Những quyết định của Hội nghị Ianta (2/1945) đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới mới từng bước được thiết lập trong những năm 1945 – 1949, thường được gọi là “Trật tự hai cực Ianta”. 2- Tổ chức Liên hợp quốc: a- Sự ra đời: - Từ 25/4 đến 26/6/1945, hội nghị đại biểu 50 nước họp tại Xan Phranxixcô (Mĩ) thông qua bản Hiến chương tuyên bố thành lập tổ chức Liên hợp quốc. - Ngày 24/10/1945, bản Hiến chương bắt đầu có hiệu lực, được xem là ngày thành lập Liên hợp quốc. b- Mục đích: - Duy trì hòa bình và an ninh thế giới. - Phát triển các mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa các nước trên thế giới. c- Nguyên tắc hoạt động: - Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc. - Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước. - Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kì nước nào. - Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình. - Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa 5 cường quốc (Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc). d- Bộ máy tổ chức: gồm 6 cơ quan chính là Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Hội đồng Kinh tế và Xã hội, Hội đồng Quản thác, Tòa án Quốc tế và Ban Thư kí. - Đại hội đồng: gồm đại diện các nước thành viên, mỗi năm họp 1 lần. - Hội đồng Bảo an: giữ vai trò trọng yếu trong việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới. Mọi quyết định của Hội đồng Bảo an phải được sự nhất trí của 5 nước Ủy viên thường trực là Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc. - Ban Thư kí: là cơ quan hành chính, đứng đầu là Tổng thư kí với nhiệm kì 5 năm. - Ngoài ra, Liên hợp quốc còn có nhiều tổ chức chuyên môn khác giúp việc. e- Vai trò: - Là một diễn đàn quốc tế vừa hợp tác, vừa đấu tranh nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới. - Giải quyết các vụ tranh chấp và xung đột ở nhiều khu vực trên thế giới. - Thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị và hợp tác quốc tế. - Giúp đỡ các dân tộc về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, nhân đạo, … 3- Sự hình thành hai hệ thống xã hội đối lập: - Ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trên thế giới đã hình thành hai