CHỦ ĐỀ 1
SỬ DỤNG YẾU TÔ NGHỆ THUẬT VÀ MIÊU TẢ
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
Tiết 1,2
HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
A. Mục tiêu cần đạt
- HS hiểu việc sử dụng 1 số biện pháp NT trong VBTM
- Biết cách sử dụng 1 số biện pháp NT vào VBTM.
B. Chuẩn bị
- HS ôn lại lý thuyết văn TM
- Các p2 khi làm văn TM
C.Tiến trình các hoạt động dạy và học
1. Ổn định
2. Kiểm tra
3.Bài mới

Hoạt động của giáo viên - học sinh
Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 ( 15P)
Ôn tập VBTM
? VBTM là gì ?
? Đặc điểm chủ yếu của VBTM
? Được viết ra nhằm mục đích gì ?
( Cung cấp những nhận biết về các sự vật, hiện tượng trong TN _ XH)
? Các p2 thuyết minh thường dùng.
Bài mới

HS đọc VB.
VB thuyết minh TM vấn đề gì ?
VB có cung cấp về tri thức đối tượng không?
Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh bằng cách đo đếm, liệt kê không ?
( VBTM có đ2 khác với những VBTM ≠ đó là vấn đề TM mang tính trừu tượng.)
Đ2 ấy không dễ dàng TM bằng cách đo đếm liệt kê.






? Các biện pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong văn bản thuyết minh là gì, có tác dụng gì?











-Để đưa được yếu tố nghệ thuật vào văn bản đòi hỏi người viết phải làm gì?











- Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh nhằm mục đích gì?

Hoạt động 2


Học sinh đọc bài tập 1,2, trong SGK để làm bài
 A. Nội dung
1. Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân… của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày giới thiệu, giải thích.
- Tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi khách quan, xác thực, hữu ích cho con người.
- Văn bản thuyết minh cần được trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn.
2. Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
- Các biện pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong văn bản thuyết minh là kể chuyện, tự thuật, đối thoại( hỏi -đáp) theo lối ẩn dụ, nhân hoá, các hình thức vè, diễn ca…
- Để thực hiện mục đích này, người viết cần phát huy trí tưởng tượng, liên tưởng, vận dụng phép nhân hoá ẩn dụ, so sánh để khơi gợi cảm xúc về đối tượng thuyết minh, cũng có thể dùng lối vè diễn ca để thuyết minh cho dễ nhớ.
- Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng cần thích hợp, góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tượng cụ thể, gây hứng thú cho người đọc nhưng không đực làm lu mờ đối tượng thuyết minh.
3. Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
- Trong văn bản thuyết minh,khi phải trình bày các đối tượng cụ thể trong đời sống như các loài cây, các di tích thắng cảnh, các thành phố , trường học, các nhân vật…bên cạnh các nội dung đặc điểm, giá trị, quá trình hình thành…cần trình bày khúc triết rõ ràng, cũng cần vận dụng biện pháp miêu tả để làm cho đối tượng được hiện lên cụ thể, gần gũi, dễ cảm, dễ nhận.
- Vai trò của miêu tả trong văn bản thuyết minh không như miêu tả trong văn bản văn học( Là nhằm phục vụ cho việc xây dựng tính cách, cá tính hoặc tái hiện tình huống) mà chủ yếu là gợi lên hình ảnh cụ thể để thuyết minh về vấn đề tri thức khách quan, khoa học. Miêu tả ở đây là cần thiết nhưng chỉ đóng vai trò phụ trợ. Lạm dụng miêu tả sẽ làm lu mờ nội dung tri thức thuyết minh trong bài.
B. Luyện tập

Bài 1
a. VB có t/c thuyết minh
- Thể hiện ở chỗ giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống
+ Những t/chất chung về họ, giống, loài, về tập tính sinh sống, sinh đẻ, đ2 cơ thể
+ Ý thức giữ gìn vệ sinh phòng bệnh diệt ruồi
* Phương pháp thuyết minh
- Định nghĩa : thuộc họ côn trùng
- Phân loại : Các loại ruồi
- Số liệu : số vi khuẩn, số lượng sinh sản
- Liệt kê :
b. Các biện pháp nghệ thuật
- Nhân hoá
- có tình