Ngày soạn: 04 tháng 9 năm 2007
Tuần 01 (Từ tiết 01 đến tiết 04)
Tiết 01

Vào phủ chúa Trịnh
(Trích :Thượng kinh kí sự )
Lê Hữu Trác


A.Mục tiêu bài học
Học sinh cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm, cùng thái độ và tấm lòng của một danh y qua việc phản ánh hiện thực cuộc sống, cách sinh hoạt nơi phủ chúa Trịnh.

B.Phương tiện thực hiện
-Sách GK, sách GV
-Tác phẩm “Thượng kinh kí sự”- Lê Hữu Trác
-Một số tranh ảnh tư liệu
-Giáo án lên lớp cá nhân

C.Cách thức tiến hành
Giáo viên tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp :đọc, phát hiện, trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.

D.Tiến trình lên lớp
1.Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra việc chuẩn bị học tập của học sinh đầu năm học mới 2007-2008

2.Giới thiệu bài mới:


Hoạt động của GV và HS
Yêu cầu cần đạt


I.Tìm hiểu chung


1.Tiểu dẫn.

Hs đọc phần tiểu dẫn SGK
Nêu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp của Lê Hữu Trác?
-Lê Hữu Trác (1724- 1791)
Tên hiệu: Hải Thượng Lãn Ông
(Ông già lười ở đất Thượng Hồng)
-Quê cha: Làng Liêu Xá, huyện Đường Hào,
Phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương nay thuộc huyện Yên Mĩ. Hưng Yên
-Quê mẹ: Xứ Đầu Thượng, xã Tĩnh Diễm,
Hương Sơn, Hà Tĩnh,



Hoạt động của GV và HS
Yêu cầu cần đạt


-Gia đình ông có truyền thống học hành, thi cử, đỗ đạt làm quan. Cha ông làm quan tới chức: Hữu thị lang bộ công.

Bộ sách “Hải Thượng Y Tông
tâm lĩnh” giúp em hiểu thêm gì về sự nghiệp của Lê hữu Trác?
-Bộ sách gồm 66 quyển, được Lê Hữu Trác biên soạn trong khoảng 40 năm.
-Bộ sách thể hiện tài năng của Lê Hữu trác trên các lĩnh vực: y học, truyền bá y học, văn học. Bộ sách được đánh giá là “tác phẩm y học xuất sắc nhất của thời trung đại”

“Thượng kinh kí sự” là tác phẩm có vị trí đặc biệt gì trong bộ sách “Hải thượng Y Tông tâm lĩnh”
-Là quyển 66 của bộ sách
-Một tác phẩm văn học đặc sắc, đánh dấu sự phát triển của văn học Việt Nam thời trung đại; đồng thời khẳng định tài năng của Lê Hữu Trác trên lĩnh vực thơ, văn .
-Kí sự: là thể loại kí ghi chép một câu chuyện, một sự việc có thật và tương đối hoàn chỉnh.
-Kí sự là một thể loại văn học mới xuất hiện ở nước ta trong thế kỉ XVIII.

Nội dung chính của “Thượng kinh kí sự” ?
-Tác giả ghi lại cảm nhận của mình bằng những điều mắt thấy, tai nghe trong chuyến đi vào kinh 9 tháng 20 ngày để chữa bệnh cho Thế Tử Trịnh Cán.
-Thượng Kinh kí sự (Kí sự lên Kinh) nguyên tác bằng chữ Hán, được viết năm 1782 và khắc in năm 1885


Hướng dẫn HS đọc văn bản và các chú thích
Nêu vị trí của đoạn trích?
II.Đọc-hiểu văn bản
-Lưu ý học sinh các chú thích-đặc điểm của văn học trung đại.
-Vị trí đoạn trích: đến kinh đô, Lê Hữu Trác được sắp xếp ỏ nhà người em của quận Huy-Hoàng Đình Bảo.Sau đó tác giả được đưa vào phủ chúa Trịnh để khám bệnh cho thế tử Cán. Đoạn trích này kể lạ chuyện đó.

Em hãy nêu đại ý đoạn trích?
Đại ý
Tác giả ghi lại một cách sinh động, chân thực cuộc sống xa hoa và uy quyền của chúa Trịnh. đồng thời bộc lộ thái độ xem thường danh lợi và khẳng định y đức của mình.


1.Cảnh sống xa hoa đầy uy quyền của chúa Trịnh và thái độ của tác giả.



Cảnh sống xa hoa trong phủ chúa Trịnh được tác giả miêu tả như thế nào?

( Phân nhóm học sinh:


(Nhóm I:
Những chi tiết miêu tả kiến trúc nhà cửa trong phủ chúa?
Cảnh chung: cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, gió đưa thoang thoảng mùi hương.
Cửa, hành lang quanh co, nối nhau liên tiếp.
Những từ: (Thật cao, thật lớn, rộng)N
Sơn son, thếp vàng, lượn vòng, kiểu cách xinh đẹp...

Những chi tiết miêu tả đồ đạc trong phủ chúa?

(Nhóm II:
Mâm vàng ,chén bạc. Võng điều, áo đỏ; Sập vàng, gác tía... sơn son thếp vàng.

Liệt kê những từ chỉ người được dùng trong đoạn trích?
(Nhóm III:
Hệ thống quan lại, quân lính, phi tần, mĩ nữ
kẻ hầu hạ...--> Số lượng rất đông, người qua lại như mắc cửi.

Uy quyền của phủ chúa?
(Nhóm IV:
Nghi thức, thủ tục phức tạp, ra vào phải có thẻ, đi lại phải có người dẫn đường
Vào lạy, ra lạy...lời lẽ cung kính,

Nhận xét về nghệ thuật miêu tả của tác giả?
+Miêu tả bằng tài năng quan sát tỉ mỉ, ghi chép lại một cách trung thực
+Miêu tả bằng ấn tượng: Mình vốn con quan
...Nhân gian chưa từng thấy! (Mỉa mai)






2.Thế tử Cán và thái độ của tác giả


( Phân nhóm học sinh:

(Nhóm I:
Tìm những chi tiết miêu tả nơi ở của Thế tử?
Sập vàng, giá đồng, nệm gấm...
Cung nữ xúm xít, người hầu chầu chực...
Thế tử như bị quây tròn, bọc kín trong tổ kén vàng son! Nhưng lạnh lẽo thiếu sinh khí


Vóc dáng, hình hài của Thế tử
được miêu tả như thế nào?
(Nhóm II:
Tinh khí khô hết, da mặt khô, rốn lồi to, gân thời xanh, chân tay gầy gò...

Suy nghĩ của em về cách miêu tả của tác giả?
Miêu tả bằng con mắt của vị lương y tài danh, kiêm nghệ sĩ tài hoa.
Cuộc sồng đầy đủ, nhưng nội lực trống rỗng.
Một thế tử ốm yếu, của một Vương triều Lê-Trịnh lục đục, khủng hoảng (Mỉa mai)




Thái độ của tác giả khi khám bệnh cho Thế tử?


(Nhóm III:
Diễn biến tâm trạng phức tạp :
-Chữa khỏi ngay... Bị danh lợi ràng buộc, không về núi được nữa...
-Chữa cầm chừng, thì trái với y đức của người thầy thuốc...
Tâm trạng giằng co, xung đột...
Cuối cùng y đức của người thầy thuốc đã thắng sở thích cá nhân; Phẩm chất, lương tâm trung thực, tài năng của vị danh y được bộc lộ rõ: xa lánh danh vọng, chăm lo giữ gìn y đức của người thầy thuốc.



Nêu nội dung chính của đoạn trích ?



Nêu những nét đặc sắc trong bút pháp kí sự của tác giả?
III.Củng cố
+Đoạn trích vừa mang đậm giá trị hiện thực,
vừa thể hiện tính trữ tình. Đồng thời thể hiện nhân cách cao đẹp của người thầy thuốc giàu tài năng: ghẻ lạnh với danh vọng, lấy việc trị bệnh cứu người làm mục đích chính của cuộc đời, y đức ấy ai hơn!
+Tài năng quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực
Cách kể hấp dẫn...
Tác giả đã góp phần thể hiện vai trò, tác dụng của thể kí với hiện thực đời sống.

Cho Hs đọc lại phần ghi nhớ Sgk,
 ( Ghi nhớ



Em hiểu thế nào về thể kí?







V.Luyện tập
Kí: là loại hình văn xuôi tự sự dùng để ghi chép hiện thực cuộc sống (con người và cảnh vật). Đồng thời thể hiện cảm xúc chân thật của người viết.


( Hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài sau :
Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân.





















Ngày soạn: 05 tháng 9 năm 2007
Tuần 01 (Từ tiết 01 đến tiết 04)
Tiết 02

Từ Ngôn ngữ chung Đến lời nói cá nhân

A.Mục tiêu bài học
Học sinh thấy được mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung của xã hội và lời nói riêng của cá nhân. Rèn cho học sinh kĩ năng sử dụng và sáng tạo ngôn ngữ trên cơ sở vận dụng ngôn ngữ chung. Giáo dục ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc ngôn ngữ của dân tộc.

B.Phương tiện thực hiện
-Sách GK, sách GV
-Giáo trình ngôn ngữ học đại cương
-Giáo án lên lớp cá nhân

C.Cách thức tiến hành
Giáo viên tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp: phát hiện, trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.

D.Tiến trình lên lớp
1.Kiểm tra bài cũ:
Cách miêu tả và thái độ của Lê Hữu trác với cuộc sống nơi phủ chúa?

2.Giới thiệu bài mới:



Hoạt động của GV và HS
Yêu cầu cần đạt


I.Tìm hiểu chung
1.Ngôn ngữ -tài sản chung của xã hội

Hs đọc Sgk
Tại sao ngôn ngữ là tài sản chung của một dân tộc? Một cộng đồng xã hội?
+Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp chung để hiểu biết nhau của một dân tộc, một cộng đồng xã hội.
+Các yếu tố, các quy tắc của ngôn ngữ là tài sản thống nhất chung của mọi người trong một cộng đồng xã hội.

Tính chung trong ngôn ngữ của cộng đồng được biểu hiện bằng những yếu tố nào?

-Các âm và các thanh
(Phụ âm, nguyên âm, thanh điệu)
-Các nguyên âm: i, e, ê, u, ư, o, ô, a, ă, â
-Các thanh điệu: 06 thanh (Không, huyền, hỏi , sắc, ngã , nặng)


(Chú ý sự hoà âm khi sử dụng các thanh)


-Các tiếng (âm tiết) tạo bởi các âm và thanh
-Các từ => các tiếng (âm tiết) có nghĩa
-Các thành ngữ, quán ngữ cố định

Tính chung trong ngôn ngữ cộng đồng còn được biểu hiện
qua những quy tắc nào?

+Phương thưc chuyển nghĩa của từ
+Quy tắc cấu tạo câu


`
2.Lời nói-sản phẩm riêng của cá nhân

Hs đọc Sgk
Em hiểu như thế nào về lời nói cá nhân?
+Lời nói cá nhân là sản phẩm cụ thể của một người, vừa có yếu tố quy tắc chung của ngôn ngữ, vừa mang sắc thái riêng với phần đóng
góp riêng của cá nhân.

Nét riêng trong lời nói cá nhân được biểu hiện trên những phương diện nào?
-Giọng nói riêng
-Vốn từ ngữ cá nhân
-Sự chuyển đổi khi sử dụng từ ngữ chung
-Sáng tạo ra các từ mới

Biểu hiện cụ thể nhất của lời nói cá nhân trong văn chương nghệ thuật ?
+Phong cách ngôn ngữ của các nhà văn
-Nguyễn Khuyến: nhẹ nhàng, thâm thuý
-Tú Xương: ồn ào, cay độc.


II.Luyện tập
Bài số (




( Phân nhóm học sinh, làm các bài tập
(Nhóm I:
Tất cả mọi người , ai cũng phải học, học tập trên mọi phương diện, học tư