Lịch sử và Địa lí
Bài 1. Làm quen với phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí (Tiết 1)
I. Yêu cầu cần đạt.
1. Năng lực đặc thù:
- Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: đọc được lược đồ, bảng số liệu, biểu đồ,
tranh ảnh ở mức đơn giản.
– Tìm hiểu lịch sử và địa lí: từ những nguồn tư liệu, số liệu, lược đồ hoặc bản đồ nêu
được nhận xét về đặc điểm và mối quan hệ giữa các đối tượng, hiện tượng địa lí.
– Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
+ Xác định được vị trí của một địa điểm, một phạm vi không gian trên bản đồ.
+ Sử dụng được biểu đồ, số liệu,... để nhận xét về một số hiện tượng địa lí.
2. Năng lực chung
- Biết cố gắng hoàn thành phần việc mình được phân công và chia sẻ, giúp đỡ thành
viên khác cùng hoàn thành việc được phân công.
- Tự làm được những việc của mình ở nhà và ở trưởng theo sự phân công, hướng dẫn
của GV.
3. Phẩm chất
- Chăm chi: thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ học tập.
II. Đồ dùng dạy học.
1. Giáo viên
- Tài liệu: SGK và bài giảng điện tử có các hình ảnh minh họa.
2. Học sinh
-  SGK, vở
III. Các hoạt động dạy học chủ yếu:
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động: 5 phút
- Mục tiêu: Tạo hứng thú, tò mò và động cơ học tập tốt cho học sinh về bài học.
- GV cho HS quan sát quyển sách Lịch sử - HS quan sát.
và Địa lí.
- GV chiếu một số phương tiện như trong
- HS nêu: Bản đồ, lược đồ, biểu đồ, bảng
SGK rồi yêu cầu HS đoán tên các phương
số liệu , sơ đồ, tranh ảnh, hiện vật.
tiện đó.
- GV nhận xét, chốt câu trả lời.
- HS nghe, ghi tên bài vào vở.
- GV dẫn dắt, giới thiệu bài học, ghi bảng
tên bài.
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới.( 30 phút)
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu bản đồ, lược đồ.
- Mục tiêu: HS biết tìm hiểu về bản đồ, lược đồ.
- Cách tiến hành:
- GV cho HS làm việc theo nhóm đôi thời - HS làm việc theo nhóm đôi quan sát
gian 3 phút quan sát hình 1 và đọc thông tin, hình 1, đọc thông in và thực hiện theo

em hãy:
yêu cầu.
+ Kể tên các yếu tố của bản đồ và xác định + Các yếu tố của bản đồ là: tên bản đồ;
các hướng bắc, nam, đông, tây trên bản đồ. phương hướng trên bản đồ; tỉ lệ bản đồ;
kí hiệu trên bản đồ.
+ Nêu tên và xác định vị trí thủ đô của nước + Học sinh quan sát hình 1 và tự thực
ta trên bản đồ.
hiện.
- Theo dõi các nhóm làm việc.
- GV chiếu hình 1 bản đồ hành chính Việt
Nam .
- Gọi các nhóm trình bày.
- Gv nhận xét, chốt nội dung thảo luận.
- GV cho HS quan sát thêm một số bản đồ,
lược đồ khác cho HS quan sát.
- GV chiếu hình 2, cho HS thực hiện theo
yêu cầu sau:
+ Nêu tên lược đồ.
+ Xác định nơi Hai Bà Trưng dựng cờ khởi
nghĩa.
+ Nêu thời gian Hai Bà Trưng khởi nghĩa.
- Gọi HS trình bày trước lớp.
- GV nhận xét, bổ sung, chốt nội dung: Nơi
Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa là Hát
Môn – nơi có cắm cờ ( đọc từ bảng chú
giải)
+ Thời gian Hai Bà Trưng khởi nghĩa là:
tháng 3 năm 40( Hai Bà Trưng dựng cờ
khởi nghĩa tiến đánh Cổ Loa và thành Luy
Lâu vào tháng 3 năm 40, quan Tô Định rút
chạy về nước)
- GV kết luận: Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ
của toàn bộ bề mặt Trái Đất hoặc một khu
vực theo một tỉ lệ nhất định.
Lược đồ là hình vẽ thu nhỏ của một khu vực
theo một tỉ lệ nhất định, có nội dung giản
lược hơn bản đồ.

- Đại diện nhóm trình bày. Nhóm khác
nhận xét, bổ sung.

+ Lược đồ khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm
40.
+ Nơi Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa
là Hát Môn – nơi có cắm cờ.
+ Thời gian Hai Bà Trưng khởi nghĩa
là: tháng 3 năm 40.
- Một vài HS chia sẻ trước lớp. HS nhận
xét.

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu về biểu đồ.
- Mục tiêu: HS biết một số yếu tố về biểu đồ.
- Cách tiến hành:
- GV chiếu hình 3 trong SGK và cho HS - HS quan sát biểu đồ hình, thảo luận
làm việc theo nhóm 3:
thực hiện theo yêu cầu.
Quan sát hình 3, em hãy cho biết:
+ Các yếu tố của một biểu đồ gồm: tên
+ Các yếu tố của một biểu đồ.
biểu đồ; chú giải và các thông tin trên
+ Biểu đồ thể hiện nội dung gì về dân số các biểu đồ.
vùng.
+ Biểu đồ hình 3 thể hiện về số lượng
+ Vùng náo có số dân nhiều nhất, ít nhất. Số dân cư giữa các vùng ở Việt Nam năm
dân các vùng đó là bao nhiêu?
2020.
+ Vùng có số dân nhiều nhất là Nam Bộ
(với 36 triệu người); vùng có số dân ít
- Gọi đại diện các nhóm trình bày trước lớp. nhất là Tây Nguyên (với 6 triệu người).
- GV nhận xét, hướng dẫn HS đọc thông tin - Đại diện 2-3 nhóm trình bày trước lớp.
- HS quan sát.
trên biểu đồ như: tên vùng, số liệu.

- GV giới thiệu thêm cho HS các dạng biểu - HS nghe.
đồ khác nhau như: biểu đồ tròn, biểu đồ kết
hợp….
- GV kết luận: Biểu đồ là hình thức thể hiện
trực quan các số liệu theo thời gian, không - HS nghe,
gian bằng các hình vẽ đặc trưng. Để sử
dụng biểu đồ em cần thực hiện các bước
sau:
+ Đọc tên biểu đồ để biết nội dung chính
cần thể hiện.
+ Đọc chú giải các thông tin trên biểu đồ.
+ Khai thác biểu đồ bằng cách trả lời các
câu hỏi: Cái gì? Như thế nào?
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu về bảng số liệu.
Mục tiêu: HS nhận biết được về bảng số liệu.
- GV chiếu hình 3 chiếu bảng số liệu trong - HS quan sát bảng số liệu, đọc thông tin
SGK, yêu cầu HS thực hiện theo nhóm đôi: thảo luận trả lời:
+ Nêu tên bảng số liệu.
+ Độ cao trung bình của các cao nguyên
ở vùng Tây Nguyên.
+ Các yếu tố của một bảng số liệu.
+ Các yếu tố của một bảng số liệu bao
gồm: tên bảng số liệu; các thông tin mà
bảng số liệu thể hiện.
+ Bảng số liệu thể hiện nội dung gì về các + Bảng số liệu trên thể hiện: độ cao
cao nguyên ở vùng Tây Nguyên?
trung bình của các cao nguyên ở vùng
Tây Nguyên.
+ Tên cao nguyên có độ cao trung bình trên

1000 m.
+ Cao nguyên Lâm Viên có độ cao
- Gọi HS các nhóm trình bày.
trung bình trên 1000 m.
- GV nhận xét, cho HS xem một số bảng số - Đại diện nhóm trình bày.
liệu khác.
- HS khác nhận xét.
- GV kết luận: Bảng số liệu là tập hợp các
số liệu của đối tượng được sắp xếp một cách
khoa học theo thời gian, không gian. Để sử - HS nghe.
dụng bảng số liệu em hãy thực hiện các
bước sau:
+ Đọc tên bảng số liệu để biệt nội dung
chính cần thể hiện.
+ Đọc các thông tin trong bảng số liệu.
+ Khai thác bảng số liệu bằng cách trả lời
các câu hỏi: cái gì? như thế nào?
Hoạt động 4: Hướng dẫn HS tìm hiểu về sơ đồ.
Mục tiêu: HS nhận biết được về sơ đồ.
- GV chiếu hình 4 chiếu sơ đồ trong SGK, - HS quan sátsơ đồ, đọc thông tin thảo
yêu cầu HS quan sát hình 4, em hãy cho luận trả lời:
biết:
+ Tên sơ đồ: Sơ đồ khu di tích thành Cổ
+ Tên sơ đồ.
Loa.
+ Nội dung chính của sơ đồ: các thành
+ Nội dung chính của sơ đồ đó.
phần ( di chí , lũy thành, gò, cổng
thành….) trong thành Cổ Loa.
+ Có 9 cổng thành trong sơ đồ khu di
+ Có bao nhiêu cổng thành trong sơ đồ.
tích thành Cổ Loa.
- Một vài HS trình bày.
- Gọi HS trình bày.
- GV nhận xét, bổ sung: Có 9 cổng thành - HS khác nhận xét.
trong sơ đồ khu di tích thành Cổ Loa. Trong
đó có 3 cổng thành chưa có tên. “ cửa” tên - HS nghe.
dùng để gọi cổng thành ở miền Bắc như cửa
Bắc, cửa Nam.
- Cho HS xem một số sơ đồ khác như: sơ đồ
khu di tích Đền Hùng trang 29, sơ đồ khu di
tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám .
- GV kết luận: Sơ đồ là hình vẽ sơ lược mô
tả một sự vật hoặc một hiện tượng, quá
trình.
Để sử dụng sơ đồ, em hãy thực hiện các
bước sau:
+ Đọc tên bảng sơ đồ để biết nội dung chính
cần thể hiện.

+ Đọc các thông tin trong sơ đồ.
+ Xác định mối liên hệ giữa các nội dung
trong sơ đồ, hướng các mũi tên(nếu có).
3. Hoạt động nối tiếp: 5 phút
- GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm sau:
Câu 1: Bản đồ là gì?
A. Là hình vẽ thu nhỏ của toàn bộ bề mặt
Trái Đất hoặc một khu vực theo một tỉ lệ
nhất định.
B. Là hình vẽ thu nhỏ của một phần bề mặt
Trái Đất hoặc một khu vực theo một tỉ lệ
không nhất định.
C. Là hình vẽ phóng to của toàn bộ bề mặt
Trái Đất hoặc một khu vực theo một tỉ lệ
nhất định.
Câu 2: Biểu đồ là gì?
A. Biểu đồ là hình thức thể hiện trực quan
các số liệu.
B. Biểu đồ là hình thức thể hiện trực quan
các số liệu.
C. Biểu đồ là hình thức thể hiện trực quan
các số liệu theo thời gian, không gian bằng
các hình vẽ đặc trưng
- GV nhận xét, liên hệ giáo dục HS: chăm
chỉ học tập.
- Nhận xét tiết học.
- Dặn HS chuẩn bị bài sau: Bài 1( tiết 2)
IV. Điều chỉnh sau tiết dạy:

- HS nghe, chọn đáp án đúng trên thẻ
bông hoa.
Câu 1: A

Câu 2: C

Lịch sử và Địa lí
Bài 1. Làm quen với phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí (Tiết 2)
I. Yêu cầu cần đạt.
1. Năng lực đặc thù:
- Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: đọc được lược đồ, bảng số liệu, biểu đồ,
tranh ảnh ở mức đơn giản.
– Tìm hiểu lịch sử và địa lí: từ những nguồn tư liệu, số liệu, lược đồ hoặc bản đồ nêu
được nhận xét về đặc điểm và mối quan hệ giữa các đối tượng, hiện tượng địa lí.
– Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
+ Xác định được vị trí của một địa điểm, một phạm vi không gian trên bản đồ.
+ Sử dụng được biểu đồ, số liệu,... để nhận xét về một số hiện tượng địa lí.
2. Năng lực chung
- Biết cố gắng hoàn thành phần việc mình được phân công và chia sẻ, giúp đỡ thành
viên khác cùng hoàn thành việc được phân công.
- Tự làm được những việc của mình ở nhà và ở trưởng theo sự phân công, hướng dẫn
của GV.
3. Phẩm chất
Chăm chi: thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ học tập.
II. Đồ dùng dạy học.
1. Giáo viên
- Tài liệu: SGK và bài giảng điện tử có các hình ảnh minh họa.
2. Học sinh
-  SGK, vở
III. Các hoạt động dạy học chủ yếu:
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động: 5 phút
- Mục tiêu: Tạo hứng thú, tò mò và động cơ học tập tốt cho học sinh về bài học.
- GV cho HS chơi trò chơi “ Bắn tên” nêu lại - HS nghe cách chơi.
các bước sử dụng bản đồ và lược đồ, biểu
- HS tham gia trò chơi theo yêu cầu.
đồ, bảng số liệu, sơ đồ.
- GV nhận xét qua trò chơi.
- HS ghi tên bài vào vở.
- GV kết nối, dẫn dắt giới thiệu bài mới, ghi
bảng tên bài.
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới.( 15 phút)
Hoạt động 5: Hướng dẫn HS tìm hiểu về nội dung, ý nghĩa của tranh ảnh và cách sử
dụng tranh ảnh.
- Mục tiêu: HS biết tìm hiểu về tranh, ảnh.
- Cách tiến hành:
- GV quan sát hình 5 và đọc thông tin, trả lời - HS quan sát hình 1, đọc thông in và
câu hỏi sau:
thực hiện theo yêu cầu.
+ Nêu nội dung của hình ảnh
+ Nội dung của hình ảnh: đảo Cô Lin

+ Ý nghĩa của hình ảnh.

(thuộc quần đảo Trường Sa của Việt
Nam).
+ Ý nghĩa của hình ảnh: Quần đảo
Trường Sa là của Việt Nam, Việt Nam
có biển đảo rất đẹp.
- Gọi HS trình bày.
- Một vài trình bày. HS khác nhận xét,
- Gv nhận xét, cho HS xem thêm một số hình bổ sung.
ảnh về quần đảo Trường Sa.
- GDHS: luôn yêu đất nước, bảo vệ chủ
quyền biển đảo đất nước ta.
- GV hỏi:
+ Tranh ảnh là gì? Để sử dụng tranh ảnh em - HS đọc thông tin trong SGK và trả lời.
cần thực hiện theo các bước nào?
- GV kết luận: Tranh ảnh là các tác phẩm thể
hiện nhân vật, sự kiện hoặc các nội dung
khác. Tranh được vẽ bằng đường nét và màu
sắc. Ảnh được chụp bằng thiết bị chụp ảnh.
Để sử dụng tranh ảnh em cần thực hiện các
bước sau:
+ Đọc tên tranh ảnh, xác định thời gian, địa
điểm ( nếu có)
+ Mô tả thông tin, ý nghĩa của tranh ảnh.
+ Khai thác để sử dụng trả lời câu hỏi.
Hoạt động 6: Hướng dẫn HS tìm hiểu về hiện vật
- Mục tiêu: HS biết tìm hiểu về nội dung, ý nghĩa của hiện vật.
- Cách tiến hành:
- GV chiếu hình 6 trong SGK và cho HS làm - HS quan sát hình, thảo luận thực hiện
việc theo nhóm đôi:
theo yêu cầu.
Quan sát hình 6, em hãy cho biết:
+ Nội dung của hiện vật: gạch lát nền
+ Nội dung của hiện vật
in nổi hình hoa bằng chất liệu đất nung
+ Ý nghĩa của hiện vật.
(thời Lý).
+ Ý nghĩa của hiện vật: cho ta biết kĩ
nghệ đúc gạch thời Lý hay sự phát
triển của thủ công nghiệp thời Lý hoặc
- Gọi đại diện các nhóm trình bày trước lớp. đơn giản hơn: Thời Lý đã có gạch nung
- GV nhận xét, hướng dẫn nêu các bước sử được trang trí bằng hoa văn.
dụng hiện vật.
- Đại diện 2 nhóm trình bày trước lớp.
- HS nêu: Để sử dụng hiện vật em thực
- GV giới thiệu thêm cho HS một số hiện vật hiện các bước sau: đọc tên hiện vật, mô
khác như: trống đồng Ngọc Lũ, hiện vật ở tả hiện vật, khai thác để sử dụng trả lời
địa đạo Củ Chi.
câu hỏi.

.- GV kết luận: Hiện vật là những đồ vật
hoặc sưu tầm hoặc khai quật được. Để sử - HS nghe.
dụng hiện vật em thực hiện các bước sau:
đọc tên hiện vật, mô tả hiện vật, khai thác để
sử dụng trả lời câu hỏi.
3. Hoạt động Luyện tập (15 phút)
Mục tiêu: HS củng cố kiến thức qua các bài tập.
Bài 1: Em hãy hoàn thành sơ đồ sau vào vờ.
- HS đọc yêu cầu bài tập
- GV gọi HS đọc yêu cầu bài tập.
- HS làm bài trên phiều bài tập, đổi bài
- Cho HS làm bài trên phiều bài tập.
kiểm tra.
- Theo dõi HS làm bài.
- Một vài HS chia sẻ kết quả trước lớp.
- Gọi HS chia sẻ kết quả bài làm.

- GV nhận xét, chiếu sơ đồ hoàn chỉnh.
Bài 2: Dựa vào hình 7, em hãy cho biết:
- HS đọc yêu cầu bài.
- Gọi HS đọc yêu cầu bài.
- HS thảo luận nhóm đôi.
- Cho HS thảo luận nhóm đôi : Dựa vào + Tên lược đồ: Lược đồ địa hình vùng
hình 7, em hãy cho biết:
Tây Nguyên
+ Tên lược đồ là
+ Các kí hiệu trên lược đồ, gồm: phân
+ Có những kí hiệu nào trên lược đồ.
tầng độ cao; thành phố; Vườn quốc
+ Tên một cao nguyên ở phía bắc và một gia; điểm độ cao; sông; hồ; ranh giới
cao nguyên ở phía nam của vùng Tây vùng; biên giới quốc gia; núi.
+ Cao nguyên ở phía Bắc vùng Tây
Nguyên.
- GV chiếu lược đồ minh họa. Gọi HS trình Nguyên là: cao nguyên Kon Tum; cao
nguyên ở phía Nam vùng Tây Nguyên
bày trên lược đồ .
là: cao nguyên Mơ Nông.
Bài 3:
- GV chiếu hình 8, 9 trong SGK và hỏi:
+ Hình 8, hình 9 cho em biết điều gì?

- HS quan sát hình ảnh và trả lời cá
nhân

- GV

nhận xét, chốt câu trả lời đúng.

+ Hình 8 và 9 là tranh ảnh về hiện vật:
chiếc rìu gót vuông trang trí cảnh chó
săn hươu của người Việt cổ.
+ Qua hiện vật chiếc rìu gót vuông này,
em biết được:
+ Sự phát triển của kĩ thuật đúc đồng
và kĩ thuật chế tạo vũ khí, công cụ lao
động của người Việt cổ.
+ Đời sống vật chất của người Việt cổ.

4. Hoạt động vận dụng (4 phút)
- Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống.
- GV nêu yêu cầu: Em hãy sưu tầm một bản - HS trình bày theo yêu cầu.
đồ hoặc lược đồ hành chính về tỉnh hoặc
thành phố nơi em sống và hoàn thành bảng
theo mẫu dưới đây.

- Gọi HS trình bày theo yêu cầu.

- GV nhận xét, khen ngợi HS hoàn thành
yêu cầu.
 Bản đồ hoặc lược đồ

Bản đồ hành chính tỉnh Bình Phuóc

Các kí hiệu trên bản đồ Tên huyện/ thị xã/ thị trấn; đường quốc lộ; sông; hồ,
hoặc lược đồ
…
Tên các tỉnh, thành phố tiếp Bình Dương, Cam –pu-chia, Đồng Nai, Tây Ninh…
giáp
Hoạt động nối tiếp: 1 phút
- GV nhận xét, liên hệ giáo dục HS: chăm - HS nghe,
chỉ học tập.
- Nhận xét tiết học.
- Dặn HS chuẩn bị bài sau: Bài 2.
IV. Điều chỉnh sau tiết dạy: