TuÇn 23 - TiÕt 28
NS: 17/02/2008
Bài 23: TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM 1945 VÀ SỰ THÀNH LẬP NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, HS cần:
1. Kiến thức.
- Hiểu được hoàn cảnh lịch sử thế giới và trong nước thuận lợi đã dẫn đến thời cơ chín muồi - thời cơ “ngàn năm có một” cho cách mạng Việt Nam. Đảng ta đứng đầu là Hồ Chí Minh đã quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong toàn quốc.
- Nắm được những nét chính về diễn biến cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.
- Nắm được ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của cách mạng tháng Tám.
2. Tư tưởng, tình cảm, thái độ.
Giáo dục HS lòng kính yêu Đảng, lãnh tụ Hồ Chí Minh và niềm tin vào sự thắng lợi của cách mạng và niềm tự hào dân tộc.
3. Kĩ năng.
- Rèn luyện HS các kĩ năng: Sử dụng tranh ảnh, tường thuật diễn biến của cách mạng tháng Tám trên lược đồ, tập dượt phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử.
II. THIẾT BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
-Lược đồ Tổng khởi nghĩa nghĩa tháng Tám 1945.
- Ảnh về cuộc mít tinh tại Nhà hát lớn Hà Nội, và sự kiện khởi nghĩa tháng Tám tại các địa phương.
- Tranh về Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ.
Câu hỏi: Đảng cộng sản Đông Dương đã có chủ trương và khẩu hiệu đấu tranh gì để tiến tới Tổng khởi nghĩa?
2. Giới thiệu bài mới.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Đông Dương đứng đầu là Hồ Chí Minh nhân dân ta đã nổi dậy Tổng khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi trong cả nước, lập ra Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Cuộc khởi nghĩa tháng Tám diễn ra trong hoàn cảnh lịch sử nào? Diễn biến cuộc khởi nghĩa trong cả nước diễn ra như thế nào? Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi được thể hiện ra sao? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay để trả lời câu hỏi trên.
3. Dạy và học bài mới

Ho¹t ®éng cña ThÇy vµ trß
 Néi dung cÇn ®¹t

Hoạt động 1: Cả lớp/ Cá nhân
Trước hết, GV gợi cho HS nhớ lại về tình hình cuộc chiến tranh thế giới đã bước vào giai đoạn cuối, chủ nghĩa phát xít Đức (5-1945), Nhật (8-1945) đầu hàng Đồng minh không điều kiện.
Sau đó GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi: “Trước tình hình thuận lợi đó Đảng ta có chủ trương gì?”.
HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung và hoàn thiện nội dung trả lời. Đồng thời GV nhấn mạnh: Thời cơ cách mạng đã chín muồi, thời cơ cách mạng tháng Tám là thời có “ngàn năm có một” vì: phát xít Nhật là kẻ thù của nhân dân ta đã bị ngã gục, quân Anh, quân Tưởng chưa vào kịp nước ta, Đảng phải lãnh đạo nhân dân giành chính quyền trước khi quân Anh, Tưởng kéo vào, đứng ở tư thế người chủ đón quân Đồng minh, nếu để quân Anh, Tưởng kéo quân vào thì thời cơ không còn nữa.
Tiếp đó, GV giới thiệu cho HS biết: Tiếp theo, Đại hội quốc dân được triệu tập tại Tân Trào (16-8) gồm Đại biểu ba xứ thuộc đủ các giới, các đoàn thể, các dân tộc tiêu biểu cho ý chí và nguyện vọng của toàn dân. Lần đầu tiên lãnh tụ Hồ Chí Minh ra mắt trước đại biểu quốc dân.
Đến đây, GV có thể giới thiệu bức tranh: Đình làng Hồng Thái và cây đa Tân Trào nơi diễn ra Đại hội.
GV nêu câu hỏi: “Đại hội quốc dân đã quyết định những vấn đề gì?”.
HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi, GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung. Cuối cùng GV kết luận.

Hoạt động 1: Cả lớp/ Cá nhân.
Trước hết, GV giới thiệu không khí cách mạng sôi sục trong cả nước, điều đó khẳng định nhân dân ta đã chuẩn bị chu đáo và sẵn sàng nổi dậy giành chính quyền khi thời cơ đến. Tiếp đó, GV sử dụng tài liệu để miêu tả, tường thuật kết hợp với tranh ảnh về diễn biến cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội.






Hoạt động 1: Cá nhân/Cả lớp.
GV nêu câu hỏi: “Hãy cho biết những tỉnh đã giành chính quyền sớm nhất trong cả nước?”
HS dựa vào kiến thức đã học và SGK để trả lời câu hỏi trên. GV nhận xét, bổ sung và kết luận.
Sau đó GV giới thiệu ngắn gọn về cuộc khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước với những thắng lợi quyết định ở Huế (23-8), Sài Gòn (25-8), đến ngày 28-8 những tỉnh cuối cùng cũng đã giành chính quyền. GV có thể giới thiêu tranh ảnh về cuộc khởi nghĩa tháng Tám tại địa phương mình.
GV kết hợp đọc nội dung bản tuyên ngôn độc lập với giới thiệu chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Tiếp đó GV hướng dẫn HS rút ra nhận xét về lực lượng tham gia, hình thái giành chính quyền. Sau khi HS trả lời, GV nhận xét và bổ sung, kết luận; Lực lượng tham gia khởi nghĩa là đông đảo quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng với hình thái đấu tranh chính trị với đấu tranh hình thái đấu tranh thị uy của quần chúng, có lực lượng vũ trang hỗ trợ bảo vệ quyết định ở Hà Nội, Huế và Sài Gòn.
Hoạt động 1: Cả lớp
Trước hết, GV hướng dẫn HS phân tích ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Tám đối với trong nước và quốc tế.
HS dựa vào nội dung SGK và vôn kiến thức của mình để trả lời câu hỏi.
GV nhận xét, bổ sung và kết luận.
Hoạt động 2: Cá nhân.
GV tổ chức cho HS tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của cách mạng tháng Tám. Sau khi HS trả lời GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung. Cuối cùng GV kết luận.
Khi phân tích về nguyên nhân có sự lãnh đạo của Đảng, GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi: “Sự lãnh đạo sáng suốt, kịp thời của Đảng và Hồ Chí Minh trong cách mạng tháng Tám thể hiện ở những điểm nào?”
I. Lệnh tổng khởi nghĩa được ban bố
- Tình hình thế giới: Ở châu Âu, chủ nghĩa phát xít bị đánh bại. Ở châu Á, phát xít Nhật đầu hàng Đồng Minh không điều kiện.
- Trong nước: Quân Nhật hoang mang, dao động cực độ. Đảng và nhân dân ta chuẩn bị chu đáo sẵn sàng nổỉ dậy - thời cơ cách mạng đã chín muồi.




- Đảng ta họp hội nghị toàn quốc (14-15/8/1945) quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước.



















Đại hội quốc dân Tân Trào họp nhất trí tán thành quyết định khởi nghĩa của Đảng. Thành lập uỷ ban giải phóng dân tộc, quyết định quốc kỳ, quốc ca.
II. Giành chính quyền ở Hà Nội
- Sau khi Nhật đảo chính Pháp không khí cách mạng đã sôi sục trong cả nước.
- Ngày 15-8 Việt Minh tổ chức diễn thuyết ở các rạp hát trong thành phố.
- Ngày 16-8 truyền đơn, biểu ngữ kêu gọi khởi nghĩa xuât hiện khắp mọi nơi. Chính phủ bù nhìn lung lay đến tận gốc.
- Ngày 19-8 mít tinh tại nhà hát lớn biến thành cuộc biểu tình đánh chiếm các công sở chính địch - khởi nghĩa thắng lợi.
- Thắng lợi ở Hà Nội có tác động đến khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.
III. Giành chính quyền trong cả nước.


- Từ 14 đến 18/9 bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất là: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh và Quảng Nam.
- Khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Huế (23-8), Sài Gòn (25-8). Đến 28-8 cả nước giành chính quyền.





- Ngày 2-9-1945 Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.












IV. Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám
- Ý nghĩa:
+ Đối với dân tộc.
+ Đối với quốc tế.






- Nguyên nhân thắng lợi:
+ Truyền thống yêu nước của dân tộc ta.
+ Sự lãnh đạo của Đảng.
+ Điều kiện quốc tế thuận lợi.
+ Nhân dân ta chuẩn bị chu đáo toàn diện.



4. Sơ kết bài học
GV cho HS làm bài tập sau:
1. Dựa vào lược đồ trình bày diễn biến chính cuộc tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945.
2. Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng.
Đảng ta phát lện Tổng khởi nghĩa tháng Tám là do:
A. Phát xít Nhật đầu hàng Đồng Minh không điều kiện, bọn tay sai hoang mang dao động đến cực độ.
B. Quần chúng nhân dân đã chuẩn bị chu đáo sẵn sàng nổi dậy.
C. Quần chúng nhân dân đã chuẩn bị chu đáo sẵn sàng nổi dậy.
D. Cả ba ý trên.
3. Hãy điền vào chỗ chấm thời gian trong khởi nghĩa tháng Tám sao cho đúng với sự kiện.
Sự kiện
Thời gian

1. Phát xít Nhật đầu hàng Đồng Minh vô điều kiện


2. Hội nghị toàn quốc của Đảng


3. Đại hội quốc dân Tân Trào.


4. Quân giải phóng tiến quân giải phóng Thái Nguyên


5. Khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội.


6. Khởi nghĩa thắng lợi ở Huế


7. Khởi nghĩa thắng lợi ở Sài Gòn


8.Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập



5. Dặn dò, ra bài tập về nhà
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK
- Đọc và chuẩn bị trước bài mới.