Tuần:10 Ngày soạn: 09/11/2007
Tiết: 10 Ngày dạy: 15/11/2007
Bài 8
SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT QUANH MẶT TRỜI
I. MỤC TIÊU:
1-Kiến thức:
- Hiểu được cơ chế hoạt động của Trái đất quanh Mặt trời – Các hệ qủa
- Nhớ được các vị trí đặc biệt của Trái đất so với Mặt trời
2-Kỹ năng: Sử dụng qủa Địa cầu mô tả chuyển động tịnh tiến của Trái đất trên quỹ đạo.
3-Thái độ: Niềm tin vào khoa học
II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC VÀ TƯ LIỆU CẦN THIẾT
1-Giáo viên chuẩn bị: Qủa địa cầu, mô hình chuyển động Trái đất quanh Mặt trời .
2-Học sinh chuẩn bị : Đọc trước bài học.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
* Mở bài: Ngoài vận động tự quay quanh trục, Trái đất còn chuyển động quanh Mặt trời .Chuyển động này diễn ra với những đặc điểm hết sức độc đáo và ảnh hưởng mạnh mẽ tới khí hậu,thiên nhiên trên Trái đất . Chúng ta sẽ nghiên cứu vấn đề này trong bài học hôm nay.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung chính

Hoạt động I: Giáo viên
Gv giải thích thuật ngữ “Hình Elip gần tròn” rồi giới thiệu tranh vẽ-Hình 23 SGK cho HS biết đường chuyển động (Quĩ đạo) của Trái Đất quanh Mặt Trời.Chiều mũi tên trên quĩ đạo là hướng chuyển động của Trái đất.
Hoạt động II: Cá nhân / cặp
HS dựa vào kênh chữ trang 25 và H23 để nhận xét:
-Chuyển động quanh Mặt trời và vận động tự quay quanh trục của Trái đất có diễn ra đồng thời không?
-Quĩ đạo chuyển động của Trái đất quanh Mặt trời có hình gì?
-Hướng chuyển động của Trái đất trên quĩ đạo?
-Thời gian Trái đất chuyển động hết một vòng trên quĩ đạo?
- Độ nghiêng và hướng nghiêng của trục Trái đất ở 4 vị trí trên hình 23? (Nhận xét)
HS trình bày kết quả, GV chuẩn xác kiến thức



Hoạt động III: Cả lớp
HS quan sát động tác của GV mô phỏng lại chuyển động tịnh tiến của Trái đất trên quĩ đạo và kết hợp với hình 23 để thảo luận,GV chuẩn xác kiến thức theo nội dung:
-Do trục Trái đất nghiêng trong quá trình chuyển động tịnh tiến quanh Mặt trời nên bán cầu Bắc và bán cầu Nam của Trái đất có thể cùng lúc ngả về phía Mặt trời được không?
-Trên nửa cầu ngả về Mặt trời sẽ nhận được ánh sáng và nhiệt lượng như thế nào? Có mùa nóng hay lạnh?
GV lưu ý HS:
Thời điểm ngả về hoặc chếch xa Mặt trời của 2 bán cầu lệch nhau vì vậy mùa ở 2 bán cầu cũng trái ngược nhau.

Quan sát H23 cho biết :
-Trong ngày 22-6 và 22-12 nửa cầu nào ngả nhiều nhất vế phía Mặt trời ? Ngày đó là mùa gì?
-Trái đất hướng cả 2 nửa cầu như nhau vào các ngày nào? Khi đó ánh sáng Mặt trời chiếu thẳng góc vào nơi nào trên Trái đất?
HS trả lời và qua đó tiếp tục rút ra các nhận xét :
-Sự phân bố nhiệt, ánh sáng ở 2 nửa cầu?
-Cách tính mùa ở 2 nửa cầu?
GV giới thiệu cách tính mùa: người ta chia mùa khí hậu theo nhiều cách khác nhau.Ví dụ:
+Chia một năm ra 2 mùa nóng và lạnh,trong đó ngày 21/3 và 23/9 được coi là thời gian chuyển tiếp giữa 2 mùa
+Chia một năm ra 4 mùa với 2 kiểu:
* Kiểu theo dương lịch: thời điểm bắt đầu và kết thúc 4 mùa chính là 4 thời điểm đặc biệt của Trái đất trên quĩ đạo chuyển động quanh Mặt trời.
* Kiểu theo Aâm-dương lịch: Thời điểm bắt đầu ( Lập xuân,lập hạ…) sớm hơn khoảng 1 tháng rưỡi so với kiểu chia mùa dương lịch.
GV lưu ý HS về mức độ biểu hiện mùa trên thế giới và liên hệ thực tế mùa ở Việt Nam.

1) Sự chuyển động của trái đất quanh Mặt trời
+Diễn ra đồng thời với vận động tự quay quanh trục của Trái đất.
+ Trái đất chuyển động theo qũy đạo có hình Eâlip gần tròn.
+ Hướng chuyển động từ Tây sang Đông
+ Thời gian Trái đất quay một vòng xung quanh Mặt trời là 365 ngày 6 giờ (một năm)
+Độ nghiêng và hướng nghiêng của trục Trái đất luôn không đổi.



2) Hiện tượng các mùa










+Hai nửa cầu luân phiên nhau ngả và chếch xa Mặt trời sinh ra hiện tượng các