Tuần: 13, 14, 15 Tiết: 22, 23, 24 Ngày soạn: 14/11/2015 Ngày dạy: 17/11/15 Lớp dạy: 11B2

TÊN CHUYÊN ĐỀ: CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
Mô tả chuyên đề
Chuyên đề này gồm các bài trong chương II – Phần IV: Sinh học cơ thể - Sinh học 11 THPT
Bài 23: Hướng động
Bài 24: Ứng động
Bài 25: Thực hành hướng động.
Mạch kiến thức của chuyên đề:
2.1. Khái niệm về cảm ứng
2.2. Các hình thức cảm ứng ở thực vật
2.2.1. Hướng động
a. Khái niệm
b. Cơ chế chung
c. Phân loại hướng động
2.2.2. Ứng động
a. Khái niệm
b. Cơ chế chung
c. Phân loại
2.3. Vai trò của cảm ứng ở thực vật
a. Vai trò của cảm ứng đối với đời sống thực vật
b. Ý nghĩa thực tiễn.

3. Thời gian thực hiện:
- 3 tiết trên lớp
- 2 tuần làm việc ngoài giờ

4. Nội dung kiến thức
Bài 23: HƯỚNG ĐỘNG
Cảm ứng: Là phản ứng của sinh vật trước kích thích của môi trường. Cảm ứng ở TV khác cảm ứng ở ĐV.
- Thực vật: Phản ứng chậm, khó nhận thấy, hình thức kém da dạng
- Động vật: Nhanh dễ nhận thấy, hình thức đa dạng
- Có 2 hình thức: Hướng động (vận động định hướng) và ứng động (vận động cảm ứng).



I. Khái niệm:
1. Khái niệm:
- Hướng động là hình thức phản ứng của một bộ phận của cây trước một tác nhân kích thích theo một hướng xác định.
2. Phân loại
Dựa vào hoạt động hướng vào hay hướng ra xa nguồn khích thích mà có 2 hình thức hướng động:
- Hướng động dương: hướng vào nguồn kích thích.
- Hướng động âm: hướng ra xa nguồn kích thích.
- Hướng động tỉ lệ thuận với cường độ kích thích.
- Vận động hướng động được điều tiết nhờ hoạt động của hoocmon thực vật (auxin):
* Cơ chế hoạt động của Auxin:
- Là sự sinh trưởng không đồng đều của các tế bào tại hai phía đối diện nhau của cơ quan (thân, rể, lá, mầm…)
- Auxin vận chuyển chủ động từ phía bị kích thích đến phía không bị kích thích. Lượng auxin nhiều kích thích sự kéo dài của tế bào. Phía không bị kích thích nồng độ auxin cao hơn, kích thích tế bào sinh trưởng nhanh hơn.
- Ở thân: auxin nhiều sẽ kích thích sinh trưởng tế bào.
- Ở rễ: auxin nhiều sẽ ức chế sinh trưởng tế bào. Auxin thích hợp sẽ kích thích sinh trưởng tế bào.
II. Các kiểu hướng động:
* Cơ sở phân loại:
Dựa vào tác nhân kích thích phân ra các loại hướng động:
1. Hướng sáng:
- Tác nhân: ánh sáng
- Hình thức hướng sáng:
+ Rễ: hướng sáng âm
+ Thân, cành: hướng sáng dương
- Sự phân bố auxin không đều:
+ Rễ: Lượng auxin tập trung về phía ít ánh sáng và ức chế sự kéo dài tế bào làm rễ cong hướng tránh xa ánh sáng.
+ Thân:
* Auxin vận chuyển chủ động về phía ít ánh sáng, nên lượng auxin nhiều và kích thích sự kéo dài tế bào.
* Auxin xâm nhập vào vách tế bào làm đứt các vách ngang của xenlulozo làm cho tế bào dãn dài ra.
→Hướng sáng: Phản ứng sinh trưởng của thực vật đáp ứng lại tác động của ánh sáng.
2. Hướng đất (hướng trọng lực):
- Tác nhân: trọng lực
- Hình thức hướng đất:
+ Rễ: hướng đất dương
+ Thân, cành: hướng đất âm
- Sự phân bố auxin không đều:
+ Ở rễ:
* Mặt dưới có lượng auxin và axit abxixic nhiều nên ức chế sự sinh trưởng tế bào.
* Mặt trên lượng auxin thích hợp kích thích sinh trưởng tế bào, tế bào phân chia, lớn lên và kéo dài làm rễ quay xuống.
+ Ở thân: Mặt dưới có lượng auxin nhiều hơn mặt trên nên tế bào phân chia lớn lên và kéo dài, nên chồi ngọn quay lên trên.
→ Hướng đất (hướng trọng lực): Phản ứng sinh trưởng của thực vật đáp ứng lại tác động của trọng lực (hướng về tâm quả đất).
3. Hướng nước:
- Tác nhân: nước.
- Hình thức hướng nước:
+ Rễ: hướng nước dương
4. Hướng hóa:
- Tác nhân: hóa chất
- Hoạt động hướng động:
+ Rễ: hướng hóa