Bài 32 : VAI TRÒ CỦA ĐIỆN NĂNG
TRONG SẢN XUẤT VÀ ĐỜI SỐNG



I. MỤC TIÊU :
- HS biết được quá trình sản xuất và truyền tải điện năng.
- HS hiểu được vai trò của điện năng trong SX và đời sống.
II. CHUẨN BỊ :
- Tranh ảnh các nhà máy điện, đường dây truyền tải điện...
- Mẫu vật về máy phát điện như đinamo xe đạp, bóng đèn điện.
III. TIẾN TRÌNH :
1. Ổn định :
2. Bài cũ :
3. Bài mới :
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Ghi Bảng

HĐ 1 : Tìm hiểu khái niệm về điện năng và sản xuất điện năng.

- Hãy nêu một vài nguồn năng lượng mà con người đang sử dụng trong cuộc sống và trong SX?

- Điện năng được SX như thế nào?


- Hãy cho biết người ta thường SX điện từ những nguồn năng lượng nào?

- Hãy nêu tên một số nhà máy thuỷ điện ở nước ta

- Quy trình SX điện ở nhà máy thuỷ điện như thế nào?

- Hãy nêu tên một số nhà máy nhiệt điện ở nước ta

- Quy trình SX điện ở nhà máy nhiệt điện như thế nào?

- Ngoài nhiệt năng và thuỷ năng, con người còn dùng những dạng năng lượng nào khác để SX điện năng?

- Ưu điểm của trạm phát điện dùng năng lượng gió và năng lượng mặt trời là gì?

HĐ 2 : Tìm hiểu truyền tải điện năng.
- Các nhà máy phát điện thường đặt ở đâu?


- Vậy để mang điện đến được các trung tâm công nghiệp hoặc dân cư người ta làm thế nào?

- Cấu tạo của các đường dây truyền tải gồm những phần tử gì?




- Than đá, dầu mỏ, khí đốt, điện, .


- Điện năng được SX từ các nhà máy điện

- Từ thuỷ năng, nhiệt năng, năng lượng mặt trời .

- Một số nhà máy thuỷ điện ở nước ta là : Thuỷ điện Hoà Bình, Đa Nhim, Yaly.



- Nhà máy nhiệt điện Phả Lại, nhiệt điện Uông Bí, nhiệt điện Phú Mỹ .



- Năng lượng nguyên tử, gió, năng lượng mặt trời.


- Không có chất thải, an toàn đối với môi trường.




- Thường đặt ở gần nguồn năng lượng nên xa khu dân cư hoặc xa các trung tâm công nghiệp.
- Dùng các đường dây truyền tải điện.

I. Điện năng :

1. Điện năng là gì?
Điện năng là năng lượng của dòng điện.

2. Sản xuất điện năng
a. Nhà máy nhiệt điện :










b. Nhà máy thuỷ điện :










b. Nhà máy điện nguyên tử :
Dùng năng lượng nguyên tử của các chất phóng xạ tạo ra điện năng.

3. Truyền tải điện năng
Điện năng được truyền theo các đường dây điện đến các nơi tiêu thụ.

HĐ 3 : Tìm hiểu vai trò của điện năng.
- Nếu như đột nhiên bị mất hết điện thì cuộc sống của chúng ta sẽ như thế nào?

- Vậy để tránh tình trạng quá tải trong tiêu thụ điện năng, bản thân mỗi chúng ta phải như thế nào?


- Sẽ rất bất tiện, thông tin bị đình trệ, không tiện nghi thậm chí còn gây nguy hiểm.
- Mỗi chúng ta phải có ý thức tiết kiệm điện.

II. Vai trò của điện năng :

Điện năng là nguồn động lực, nguồn năng lượng cho SX và đời sống.
Nhờ có điện năng, quá trình SX được tự động hoá và cuộc sống con người có đầy đủ tiện nghi, văn minh, hiện đại hơn.


4. Củng cố:
- Gọi HS đọc phần ghi nhớ trong SGK/115
- Trả lời câu hỏi trong SGK/115.
5. Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc bài.
- Tìm hiểu các tác dụng của dòng điện lên cơ thể người.
- Đọc trước bài 33 SGK.

Bài 33 : AN TOÀN ĐIỆN



I. MỤC TIÊU :
- HS hiểu được nguyên nhân gây tai nạn điện, sự nguy hiểm của dòng điện đối với cơ thể người.
- HS biết được một số biện pháp an toàn điện trong SX và đời sống.
II. CHUẨN BỊ :
- Tranh ảnh minh hoạ.
- Một số dụng cụ bảo vệ an toàn điện như : găng tay, ủng cao su, thảm cách điện, kìm điện, bút thử điện.
III. TIẾN TRÌNH :
1. Ổn định :
2. Bài cũ :
Điện năng là gì? Hãy trình bày quy trình SX điện năng trong các nhà máy thuỷ điện và nhiệt điện.
Điện năng có vai trò như thế nào trong SX và cuộc sống?
3. Bài mới :
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Ghi Bảng

HĐ 1 : Tìm hiểu vì sao xảy ra tai nạn điện :

- Tai nạn điện xảy ra có thể do các nguyên nhân nào?


- Tại sao ta phải có hành lang an toàn của lưới điện ?

- Nếu vi phạm hành lang an toàn này thì sao?


- Ngoài các nguyên nhân trên, ta thường gặp nguyên nhân nào khác gây tai nạn điện cho người?



- Các thiết bị điện bị chạm điện ra vỏ, dây dẫn bị bong lớp cách điện.

- Đó là khoảng cách an toàn bảo vệ tránh tai nạn điện.
- nếu vi phạm hànhlang an toàn thì dễ xảy tra tai nạn điện.

- Dây điện bị đứt rơi xuống đất hoặc nước.

I. Vì sao xảy ra tai nạn điện?

1. Do chạm trực tiếp vào vật mang điện :
- Chạm trực tiếp vào dây điện trần hoặc dây dẫn hở cách điện.
- Sử dụng các đồ điện bị rò điện ra vỏ.
2. Do vi phạm khoảng cách an toàn đối với lưới điện cao áp và trạm biến áp.
Do phóng điện từ dây điện cao áp qua không khí đến người đứng gần đường dây điện.

3. Do đến gần dây dẫn có điện bị đứt rơi xuống đất.
SGK / 118

HĐ 2 : Tìm hiểu về các biện pháp an toàn điện

- Từ các nguyên nhân gây ra tai nạn điện nêu trên, chúng ta cần phải có những biện pháp nào để giảm và tránh được tai nạn điện?
- Cho HS điền vào chỗ trống trong SGK.
- Vậy sử dụng các thiết bị điện, ta cần thực hiện các nguyên tắc nào để tai nạn điện không sảy ra?


- Khi sửa chữa điện, ta cần thực hiện các nguyên tắc nào để tai nạn điện không sảy ra?

- Hãy nêu một vài dụng cụ bảo vệ an toàn điện mà em biết?










- Kiểm tra tính an toàn của thiết bị điện trước khi sử dụng, nối đất các thiết bị điện.

- Sử dụng các dụng cụ bảo vệ an toàn điện, phải cắt nguồn điện khi sửa chữa.

- Ủng cao su, bao tay cao su, kìm có vỏ bọc cách điện, bút thử điện.

II. Một số biện pháp an toàn điện :
1. Một số nguyên tắc an toàn điện trong khi sử dụng điện.
SGK /118

2. Một số nguyên tắc an toàn điện trong khi sửa chữa điện.
SGK /119






4. Củng cố:
- Gọi HS đọc phần ghi nhớ trong SGK/115
- Trả lời câu hỏi trong SGK/115.
5. Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc bài.
- Tìm hiểu các tác dụng của dòng điện lên cơ thể người.
- Đọc trước bài 33 SGK.
Tiết 39 : Thực Hành :
DỤNG CỤ BẢO VỆ AN TOÀN ĐIỆN




I. MỤC TIÊU :
- HS hiểu được công dụng, cấu tạo của một số dụng cụ bảo vệ an toàn điện.
- HS sử dụng được một số dụng cụ bảo vệ an toàn điện.
- HS có ý thức thực hiện các nguyên tắc an toàn điện trong khi sử dụng và sửa chữa điện.
II. CHUẨN BỊ :
- Vật liệu : Tảm cách điện, giá cách điện, găng tay cao su.
- Dụng cụ : bút thử điện, kìm điện, tua vít có chuôi bọc vật liệu cách điện.
- Mẫu báo cáo của HS.
III. TIẾN TRÌNH :
1. Ổn định :
2. Bài cũ :
Nêu các nguyên nhân gây tai nạn điện và các biện pháp ngăn ngừa tai nạn điện?
3. Bài mới :
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS

HĐ 1 : Tìm hiểu yêu cầu - nội dung của bài thực hành.

- Cho HS đọc và nghiên cứu yêu cầu và nội dung của bài thực hành trong SGK/121.




- Đọc và nắm bắt thông tin.

HĐ 2 : GV hướng dẫn HS tìm hiểu các dụng cụ bảo vệ an toàn điện

- Để bảo đảm an toàn điện cho người sử dụng thì các dụng cụ điện phải được chế tạo như thế nào?

- Hãy nêu một số ví dụ về những bộ phận được làm bằng vật liệu cách điện trong những đồ điện hằng ngày, chúng được làm bằng vật liệu gì?

- Hãy cho biết đặc điểm cấu tạo của một số dụng cụ bảo vệ an toàn địn như thảm cách điện, găng tay cao su, kìm điện .? Phần cách điện được chế tạo bằng vật liệu gì?




- Phải có vật liệu cách điện.


- Các vật liệu cách điện : Nhựa, sành sứ, cao su.





HĐ 3 : GV hướng dẫn HS tìm hiểu và sử dụng bút thử điện.

- Hãy quan sát và mô tả cấu tạo của bút thử điện?

- Hãy cho biết chức năng của từng bộ phận trên?

- Nguyên lý làm việc của bút thử điện là như thế nào?

- Vậy độ sáng của đèn báo cho biết điều gì?


- Vậy để dùng bút thử điện kiểm tra rò điện trên đò dùng điện, ta sử dụng như thế nào?




- Cấu tạo của bút thử điện : Đầu bút - điện trở - đèn báo - thân bút - lò xo - nắp bút - kẹp kim loại.


- Dòng điện đi từ vật mang điện ( điện trở ( đèn báo ( cơ thể người ( xuống đất.

- Độ sáng của đèn báo phản ánh độ lớn của dòng điện qua đèn, phụ thuộc vào điện áp thử.

- Tay cầm bút phải chạm vào kẹp kim loại ở nắp bút, chạm đầu bút vào chỗ cần thử điện. Nếu đèn báo sáng là điểm đó có điện.


HĐ 3 : GV tổ chức cho HS thực hành.
- GV phân nhóm HS làm việc. Bố trí dụng cụ và thiết bị cho mỗi nhóm.
- Các nhóm thực hiện kiểm tra:
+ Thử rò điện của một số đò dùng điện.
+ Thử chỗ hở cách điẹn của dây dẫn điện.
+ Xác định dây pha của mạch điện.


HĐ 4 : Báo cáo kết quả thực hành :

- Báo cáo kết quả thực hành của mình vào giấy theo mẫu trang123/SGK



4. Hướng dẫn về nhà:
- Đọc trước bài thực hành tiếp theo trong SGK.



Tiết 40 : Thực Hành :
CỨU NGƯỜI BỊ TAI NẠN ĐIỆN



I. MỤC TIÊU :
- HS cách tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện.
- HS biết sơ cứu được nạn nhân.
II. CHUẨN BỊ :
- Tranh vẽ minh hoạ (các trường hợp bị điện giật, cách giải thoát nạn nhân, các phương pháp hô hấp nhân tạo.)
- Vật liệu - Dụng cụ :
+ Sào tre, gậy gỗ khô, ván gỗ khô, vải khô .
+ Tủ lạnh, dây dẫn điện để thực hành hai tình huống giả định.
+ Chiếu hoặc nilon để trải ra nằmkhi thư