Soạn : 31/ 8/ 2021- Dạy : / 9/ 2021.
Tuần 1 – Chủ đề 1( 10 tiết): VĂN BẢN TỰ SỰ, CHỦ ĐỀ VÀ BỐ CỤC.
Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Tính thống nhất về chủ đề của văn bản, Bố cục của văn
bản.
A- Mục tiêu cần đạt
1- Về kiến thức:
- Có những kiến thức sơ giản về thể hồi kí.
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “Tôi” ở buổi tựu
trường đầu tiên trong đời. Thấy được nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến
trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tình
man mác của Thanh Tịnh.
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của n/v chú bé Hồng, cảm nhận
được tình thương yêu mãnh liệt của chú đối với mẹ và ý nghĩa giáo dục: những thành
kiến cổ hủ nhỏ nhen độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng
liêng.
- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện, bố cục, chủ đề trong văn bản tự sự; tác dụng
của việc xây dựng bố cục văn bản.
2- Về năng lực:
- Đọc- hiểu văn bản tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm( trữ tình).
- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định.
- Nói, viết một văn bản thống nhất về chủ đề.
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc- hiểu VB.
3- Về phẩm chất: 
- HS biết yêu cuộc sống tốt đẹp hiện nay và có ý thức phấn đấu học tập tốt để trở thành
người chủ tương lai của đất nước.
- Chăm chỉ học tập, vận dụng kiến thức vào thực tế.
B. Thiết bị dạy học và học liệu.
1. Chuẩn bị của giáo viên:
+ Nghiên cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo.
+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, máy chiếu)
+ Tranh ảnh, clip về ngày tựu trường, ảnh chân dung nhà văn Thanh Tịnh.
2. Chuẩn bị của học sinh:
+ Đọc kĩ SGK, tài liệu liên quan.
+ Soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK.
+ Tìm những tư liệu, bài hát nói về ngày đầu tiên đi học.
C- Tiến trình dạy học.
Hoạt động 1: Mở đầu.
a- Mục tiêu: tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện
có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề
học tập
b- Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời.
c- Sản phẩm: Trình bày miệng cảm xúc của mình.
d- Tổ chức thực hiện: GV tổ chức trò chơi HỘP QUÀ BÍ MẬT.
1

- Luật chơi: Cả lớp vừa hát chung 1 bài hát: Ngày đầu tiên đi học, vừa chuyển hộp quà
có chứa bí mật bên trong. Người cuối cùng khi bài hát kết thúc sẽ mở hộp quà và xem
có bí mật gì. Đọc to cho cả lớp biết câu hỏi:
? Em có suy nghĩ gì về nội dung bài hát?
( Gợi ý: - Bài hát thể hiện tình cảm yêu thương của thầy cô, của mẹ trong ngày đầu tiên
đến trường của em bé ).
- GV có thể gọi HS giơ tay bổ sung nếu HS không trả lời được.
- Tổng kết trò chơi, biểu dương, cho điểm.
- GV dẫn vào bài: Gia đình, nhà trường là hai yếu tố vô cùng quan trọng trong môi
trường giáo dục. Trẻ em phát triển có toàn diện hay không cũng phụ thuộc vào hai
yếu tố trên. Để giúp các em hiểu được nỗi lòng cha mẹ trong ngày đầu con đến
trường, những cảm xúc của chú bé Hồng trong đoạn trích Trong lòng mẹ; hiểu được
chủ đề, bố cục một VB tự sự, cô trò ta sẽ đến với tiết 1 của chủ đề bài học hôm nay .
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới.
a- Mục tiêu: 
- Có những kiến thức sơ giản về thể hồi kí.
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “Tôi” ở buổi tựu
trường đầu tiên trong đời. Thấy được nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến
trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tình
man mác của Thanh Tịnh.
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của n/v chú bé Hồng, cảm nhận
được tình thương yêu mãnh liệt của chú đối với mẹ và ý nghĩa giáo dục: những thành
kiến cổ hủ nhỏ nhen độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng
liêng.
- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện, bố cục, chủ đề trong văn bản tự sự; tác dụng
của việc xây dựng bố cục văn bản.
b- Nội dung: Kiến thức về văn bản Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Tính thống nhất về chủ
đề của văn bản, Bố cục của văn bản.
c- Sản phẩm: Phiếu học tâp cá nhân, bảng kết quả hoạt động nhóm.
d- Tổ chức thực hiện:
Tiết 1- Văn bản:
TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
HĐ của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
I- Đọc và tìm hiểu chung.
Phiếu học tập số 1
1- Tác giả: Thanh Tịnh( 1911- 1988)
- Dựa trên phiếu học tập đã giao về - Quê ở Huế.
nhà, hãy tạo thành những cặp đôi, - Ông sáng tác nhiều thể loại: viết văn, làm
trao đổi các thông tin tìm được.
thơ, thành công hơn cả là truyện ngắn…
- Nét đặc sắc trong sáng tác: Đậm chất trữ
Tác giả
tình, toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm êm dịu,
Tác phẩm - Cách đọc VB
trong trẻo.
- Xuất xứ
2- Tác phẩm:
- Bố cục
* Xuất xứ:
- Kiểu VB
2

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh tạo cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện một cặp đôi lên trình bày
kết quả thảo luận.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Các tác phẩm của nhà văn Thanh
Tịnh:
+ Quê mẹ (truyện ngắn 1941)
+ Ngậm ngải tìm trầm (truyện ngắn
1943)
+ Đi từ giữa mùa sen (truyện ngắn
1973

Truyện ngắn Tôi đi học được in trong tập
“Quê mẹ” (XB 1941).

* Bố cục: 2 phần.
- P1- Từ đầu-> " tưng bừng rộn rã": Khơi
nguồn cho dòng hồi tưởng.
- P2- Còn lại: Hồi tưởng về ngày đầu tiên đi
học .
* Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt:
- Tự sự.
- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm.
II- Phân tích.
1- Khơi dòng cho hồi tưởng.
- Thời gian: "Hằng năm cứ vào cuối thu, lá
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
ngoài đường rụng nhiều và trên không có
Phiếu học tập số 2
những đám mây bàng bạc".
1/ Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường - Hình ảnh: Mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè
của nhân vật “Tôi” được khơi dậy núp dưới nón mẹ lần đầu đến trường".
trong khung cảnh thời gian, không
gian và hình ảnh cụ thể nào?
Vì sao thời gian, không gian đó trở
thành kỉ niệm trong tâm trí tác giả?
2/ Em có nhận xét gì về hình ảnh
những đứa trẻ lần đầu đến trường núp
dưới nón mẹ?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Gợi ý: Thời gian cuối thu, đặc biệt là
hình ảnh đáng yêu của những em nhỏ
lần đầu đến trường đã khơi dòng cho
hồi tưởng. Nói cách khác, nhân vật
Tôi đã thấy chính hình ảnh tuổi thơ
của mình qua hình ảnh những đứa trẻ. - Cảm xúc nhân vật Tôi khi nhớ lại : vẫn
Khung cảnh hiện tại đã đánh thức kỉ thấy:
3

niệm của quá khứ.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 3
1/ Trong thời gian, không gian, cảnh
vật gợi nhớ ấy thì cảm xúc của nhân
vật tôi được diễn tả qua từ ngữ, hình
ảnh nào?
2/ Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì
khi diễn tả cảm xúc của mình? Cho
biết tác dụng của biện pháp nghệ
thuật ấy ?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:

"nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã…".
cảm giác " như mấy cánh hoa tươi mỉm
cười giữa bầu trời quang đãng".
+ Dùng những từ láy diễn tả những rung
động tha thiết và niềm vui háo hức trong
tâm hồn nhân vật bất chấp bao năm tháng đã
đi qua.
+ Điệp ngữ " hằng năm…lòng tôi lại", " mỗi
lần thấy …lòng tôi lại" diễn tả sức sống lâu
bền của kỉ niệm.
+ Biện pháp so sánh thể hiện cảm xúc trẻ
trung trong sáng, tạo nên chất thơ man mác
khi sống lại kỉ niệm.
=> Tất cả như dẫn người đọc vào một thế
giới đầy ắp những sự việc, những con
người, những tâm tư, tình cảm đẹp đẽ, trong
sáng
rất
đáng
nhớ.

Trung tâm của thế giới ấy là cậu học
trò nhỏ ngày đầu tiên tới trường,
trong lòng nảy nở biết bao ý nghĩ
tình cảm xao xuyến mới lạ suốt đời
không thể quên.
Hết tiết 1: - Học, nắm chắc kiến thức về tác giả Thanh Tịnh, những kiến thức của
phần tìm hiểu chung và phần 1- Hình ảnh khơi nguồn cho kí ức của Thanh Tịnh
- Chuẩn bị tìm hiểu tiếp phần còn lại.
..........................................................................................................................................
........
Tiết 2- Văn bản TÔI ĐI HỌC.
HĐ của GV và HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Cả lớp chia thành 6 nhóm.
HĐ nhóm( KT khăn trải bàn)
Lần 1: Phiếu học tập số 4
1/ Trên đường cùng mẹ tới trường nhân
vật tôi đã nhận thấy cảnh vật xung
quanh và tâm trạng mình ntn?
2/ Trong cái thế giới quen mà lạ đó, cậu
bé cảm nhận về sự thay đổi của bản
4

Dự kiến sản phẩm
2- Hồi tưởng về ngày đầu đến trường
a- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trên
đường tới trường cùng mẹ.
- Cảm nhận về cảnh vật: “ Con đường
mọi hôm quen, hôm nay tự nhiên thấy
lạ”.
Cảnh vật xung quanh đều thay đổi vì
chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn:
Hôm nay tôi đi học.

thân mình ntn? Sự thay đổi của cậu bé
diễn ra trong nhận thức hay về thể xác?
3/ Em hiểu gì về nhân vật tôi qua hành
động " ghì thật chặt" hai quyển vở mới
trên tay và "muốn thử sức"?
Em có suy nghĩ gì về ý nghĩ của nhân
vật Tôi : "Chắc chỉ có những người
thạo mới cầm nổi bút thước" và hình
ảnh so sánh " Ý nghĩ ấy thoáng qua......
như làn mây"?
4/ Trong những cảm nhận mới mẻ trên
con đường làng đến trường nhân vật
Tôi đã tự bộc lộ đức tính gì của mình?
Lần 2: Phiếu học tập số 5
- Quan sát phần VB tiếp theo:
1/ Cảnh tượng sân trường Mĩ Lí lưu lại
ntn trong tâm trí tôi? Cảnh tượng được
nhớ lại có ý nghĩa gì ?
2/ Ngôi trường được nhân vật ''tôi'' cảm
nhận như thế nào:
- Trước khi đi học?
- Khi đi học?
Đình làng là nơi thiêng liêng để thờ
cúng, cất giấu nhiều điều bí ẩn. Dùng
hình ảnh so sánh có tác dụng gì?
3/ Tâm trạng cậu bé được bộc lộ ntn:
- Khi nhìn ngôi trường?
- Khi nhìn bạn bè lần đầu đến trường?
- Khi nghe hồi trống thúc giục học sinh
vào lớp và khi nghe ông đốc gọi tên
học sinh vào lớp?
Em đọc được những ý nghĩ nào từ
hình ảnh so sánh:
4/ Trong cảm nhận ở sân trường, ông
đốc được nhân vật “Tôi” nhớ lại qua
những chi tiết nào ? Đó là hình ảnh về
một người thầy ra sao? Tình cảm của
Tôi với ông đốc ?
5/ Trong tâm trạng ấy, nhân vật Tôi
cảm nhận về mẹ cũng như các bậc phụ
huynh khác ntn?
Cảm nhận về mái trường, ông đốc, và
các bậc phụ huynh đã cho thấy ý nghĩa
5

- Cảm nhận về bản thân:
+ Sẽ không lội sông, thả diều.
+ Không ra đồng nô đùa nữa.
+ Thấy mình trang trọng và đứng đắn.
-> Đây chính là sự thay đổi trong nhận
thức. Bản thân cậu bé tự thấy mình lớn
lên và bắt đầu có những suy nghĩ nghiêm
túc về việc học hành.
+ Hành động "ghì thật chặt hai quyển
sách", muốn thử sức( xin mẹ cho cầm bút
thước)-> Cậu bé có ý chí tự lực trong học
tập ngay từ buổi đầu. Cậu muốn được
chững chạc như bạn không thua kém
bạn.
+ Ý nghĩ non nớt, ngây thơ nhưng lại
bộc lộ nhận thức của cậu bé về một
nhiệm vụ mới.
Hình ảnh so sánh như muốn biểu hiện
nét dịu dàng trong sáng và khát vọng
vươn tới của một tâm hồn trẻ thơ.
-> Yêu việc học tập, yêu quý bạn bè mái
trường và quê hương.
b- Cảm nhận của nhân vật Tôi khi đứng
giữa sân trường.
* Cảnh sân trường.
- Sân trường dày đặc cả người.
- Người nào cũng quần áo sạch sẽ, gọn
gàng, mặt cũng vui tươi sáng sủa.
-> + Cảnh tượng phản ánh không khí của
ngày khai trường diễn ra ở nước ta.
+ Thể hiện tinh thần hiếu học của
nhân dân ta.
+ Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả
với mái trường tuổi thơ.
* Cảm nhận về mái trường.
- Trước đó : Thấy xa lạ, cao ráo, sạch sẽ
hơn các nhà khác trong làng.
- Bây giờ : Thấy vừa xinh xắn, oai
nghiêm như cái đình làng Hoà Ấp.
-> Hình ảnh so sánh diễn tả cảm xúc
thiêng liêng về mái trường; đề cao tri
thức của con người trong trường học; thể
hiện tâm trạng hồi hộp rất thực, rất điển

nào toát lên?
Lần 3: Phiếu học tập số 6.
- Quan sát phần cuối:
1/ Bước vào lớp, nhân vật “Tôi” có
những cảm nhận và khám phá mới gì ?
2/ Cảm giác của nhân vật “Tôi” có
những thay đổi gì?
3/ Hình ảnh kết thúc truyện là : Một
con chim non liệng đến bên ….bay
cao" có đơn thuần là hình ảnh mang
nghĩa thực không?
4/ Tiếng phần và dòng chữ của thầy
giáo " Tôi đi học" có ý nghĩa gì?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 7'; HĐ
nhóm 7'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ Đại diện từng nhóm báo cáo kết quả.
+ Nhóm khác nhận xét chéo.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Lần 1: Có thể nói đi học là một sự kiện
vô cùng lớn lao đối với cậu bé. Có lẽ
đây là lần đầu tiên cậu bước vào thế
giới mới lạ, được tập làm người lớn.
Cho nên vẫn là con đường ấy, vẫn là
chính mình thôi, thế mà tất cả đều thay
đổi một cách lạ lùng.
Mặc dù cảm thấy lớn lên, trang trọng
và đứng đắn nhưng thật ra Tôi vẫn còn
nhỏ lắm, cho nên Tôi vẫn thèm được tự
nhiên, nhí nhảnh như các học trò đi
trước.
Nhìn đám học trò đi trước ôm sách
vở, bút thước không lộ vẻ khó khăn,
cậu muốn thử sức xin mẹ cho cầm bút
thước. Cậu bé có ý chí tự lực trong học
tập ngay từ buổi đầu. Cậu muốn được
chững chạc như bạn không thua kém
bạn.
TL: Trong dòng hồi tưởng, nhân vật
Tôi đã hồi tưởng lại tâm trạng nao nức,
tưng bừng và sự cảm nhận rất mới mẻ
6

hình đối với tuổi thơ trong buổi tựu
trường đầu tiên.
- Tâm trạng:
+ Khi nhìn ngôi trường: Lo sợ, vẩn vơ.
+ Nhìn bạn bè: Họ như con chim non
đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng
muốn bay những còn ngập ngừng e sợ.
+ Khi hồi trống thúc vang dội:
Cậu cảm thấy mình chơ vơ; cảm thấy
tim ngừng đập khi nghe ông đốc gọi đến
tên, giật mình lúng túng; thấy nặng nề
khi rời tay mẹ; khóc nức nở.
Các bạn cũng vụng về, lúng túng như
mình, sức mạnh dìu các cậu tới trước,
hai chân cứ dềnh dàng mãi, toàn thân
run run theo nhịp bước; khóc thút thít.
->+ Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm
trạng các em nhỏ lần đầu tới trường học.
+ Đề cao sức hấp dẫn của trường học.
+ Thể hiện khát vọng bay bổng của tác
giả với trường học.
=> Tâm lí cậu bé có sự chuyển biến phức
tạp( từ lo sợ vẩn vơ đến bỡ ngỡ, ngập
ngừng rồi vụng về lúng túng cao hơn hết
là khóc nức nở) nhưng rất phù hợp với
tâm lí trẻ thơ khi lần đầu tiên đến với
ngôi trường mới.
* Cảm nhận về ông đốc.
- Gọi tên các bạn vào lớp.
- Nhìn các bạn bằng cặp mắt hiền từ,
cảm động.
- Nói sẽ ( nhẹ nhàng).
- Tươi cười nhẫn nại.
=> + Hình ảnh người thầy rất từ tốn, bao
dung, yêu mến trẻ.
+ Tình cảm của nhân vật “Tôi” với
ông đốc là sự quý trọng, tin tưởng, biết
ơn.
* Cảm nhận về người lớn:
Với bàn tay âu yếm yêu thương, sự săn
sóc vỗ về an ủi luôn sát cánh bên con,
động viên an ủi.
=> Tất cả là thái độ, trách nhiệm tấm

về bản thân mình trên con đường đến
trường, trong vòng tay âu yếm của mẹ.
Đó là những cảm nhận thật trong sáng,
tốt đẹp về lần đầu tiên đến trường. Nó
báo hiệu cậu có những ngày hạnh phúc
ở mái trường này.

Lần 3: Hình ảnh chú chim xuất hiện
cuối bài là hình ảnh đẹp giàu ý nghĩa.
Cánh chim ấy gợi nhớ, gợi tiếc những
ngày trẻ thơ chơi bời tự do đi bẫy chim
khiến cậu thèm thuồng.
7

lòng của gia đình, nhà trường đối với thế
hệ tương lai. Đó là một môi trường giáo
dục lí tưởng, ấm áp, nguồn nuôi dưỡng
các em khôn lớn, trưởng thành.
c- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trong
lớp học.
- Cảm thấy: lạ (vì bước vào lớp là bước
vào thế giới mới khác những lần chơi ở
đồng làng).
- Khám phá được :
+ Bằng khứu giác: Mùi hương lạ.
+ Bằng thị giác : Nhìn thấy hình vẽ treo
trên tường cũng thấy lạ, thấy hay, nhìn
bàn ghế, nhìn thấy các bạn, nhìn thấy con
chim…
+ Bằng thính giác : Nghe tiếng chim hót,
tiếng phấn viết trên bảng.
=> Dùng nhiều giác quan để khám phá
thế giới mới lạ là lớp học.
- Thay đổi về cảm giác.
+ Trước đó: Xa lạ, bỡ ngỡ, rụt rè, lúng
túng.
+ Bây giờ: Gần gũi bắt đầu mạnh dạn,
tự tin quan sát xung quanh( lạm nhận
chỗ ngồi là của riêng mình, không cảm
thấy xa lạ với bạn bên cạnh), chủ động
vòng tay, nghe thầy, nhìn thầy và bắt đầu
lẩm nhẩm đánh vần-> nảy sinh những
cảm giác quyến luyến với thầy, với bạn.
=> Nhân vật “Tôi” đã có sự thay đổi lớn
về cảm xúc, đã bắt đầu cảm thấy ngôi
trường trở nên thân quen, gần gũi với
mình.
- Hình ảnh: Một con chim non liệng đến
bên …bay cao:
+ Là hình ảnh thực của con chim hót
bên cửa sổ lớp học.
+ Là hình ảnh gợi nhớ quá khứ: gợi nhớ,
gợi tiếc những ngày trẻ thơ chơi bời tự
do đi bẫy chim.
- Tiếng phấn và dòng chữ của thầy giáo
như lời nhắc nhở, níu giữ, đưa cậu về với
thực tại.

Dòng chữ " Tôi đi học" vừa khép lại
bài văn vừa mở ra 1 thế giới mới, bầu
trời mới, một khoảng không gian mới,
một giai đoạn mới trong cuộc đời mỗi
đứa trẻ: học tập.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 7
1/ Em hãy khái quát NT nổi bật của
VB?
- Phương thức biểu đạt?
- Bố cục truyện?
- Giọng văn của VB?
2/ Nêu nội dung VB?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:

III- Tổng kết:
1- Nghệ thuật:
- Nghệ thuật miêu tả tinh tế diễn biến
tâm trạng thông qua miêu tả, tự sự và
biểu cảm.
- Truyện được bố cục theo dòng hồi
tưởng của nhân vật Tôi về thời gian của
buổi tựu trường.
- Giọng điệu trữ tình trong sáng (giàu
chất thơ).
2- Nội dung:
- Cảm giác mới lạ, trong sáng của nhân
vật Tôi trong ngày đầu tiên đến trường.
- Tình cảm trìu mến của người lớn với
trẻ nhỏ.

Hết tiết 2: - Học, nắm chắc những kí ức của Thanh Tịnh về buổi tựu trường đầu tiên:
Trên đường tới trường, giữa sân trường và trong lớp học.
- Chuẩn bị tìm hiểu những câu hỏi đọc hiểu văn bản Trong lòng mẹ.
Tìm hiểu Phiếu học tập số 1:
Tác giả Nguyên Hồng
Tác phẩm: Những ngày thơ * Thể loại
ấu
* Kết cấu
* Nội dung
Đoạn trích: Trong lòng mẹ
* Đọc- tóm tắt
* Xuất xứ
* Nhân vật chính
* PTB đạt
* Bố cục

8

Tiết 3- Văn bản:

TRONG LÒNG MẸ
( Trích Những ngày thơ ấu- Nguyên Hồng)

HĐ CỦA GV VÀ HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
- Dựa trên phiếu học tập đã giao về
nhà, hãy tạo thành những cặp đôi, trao
đổi các thông tin tìm được.
Phiếu học tập số 1:
Tác giả Nguyên
Nội dung
Hồng
Tác
phẩm: * Thể loại
Những ngày thơ * Kết cấu
ấu
* Nội dung
Đoạn
trích: * Đọc- tóm tắt
Trong lòng mẹ
* Xuất xứ
* Nhân vật chính
* PTB đạt
* Bố cục
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh tạo cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện một cặp đôi lên trình bày kết
quả thảo luận.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV cho HS quan sát ảnh nhà văn
Nguyên Hồng, chốt vài nét về tác giả,
tác phẩm:

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
I- Đọc và tìm hiểu chung.
1- Tác giả:
- (1918-1982), tên khai sinh là Nguyễn
Nguyên Hồng, quê ở Nam Định, sống chủ
yếu ở Hải Phòng.
- Là một trong những nhà văn có tuổi thơ
ấu thật bất hạnh, cay đắng ( Tuổi thơ cay
đắng ấy được ghi lại bằng tập hồi kí cảm
động " Những ngày thơ ấu").
Ông được coi là nhà văn của những
người lao động cùng khổ- lớp người dưới
đáy XH. (Ngòi bút của ông khi viết về họ
thường bộc lộ niềm yêu thương sâu sắc
mãnh liệt, niềm trân trọng những vẻ đẹp
đáng quý).
- Văn xuôi của ông giàu chất trữ tình, cảm
xúc tha thiết, tình cảm chân thành.( Đó là
văn của một trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn
thương, dễ rung động đến cực điểm với
nỗi đau và niềm hạnh phúc bình dị của
con người).
- Năm 1996 được truy tặng giải thưởng
HCM
* Các tác phẩm chính : Bỉ vỏ, Những ngày
thơ ấu…
2- Tác phẩm " Những ngày thơ ấu"
* Thể loại: Hồi kí( Tiểu thuyết tự thuật- tự
truyện)
* Kết cấu: gồm 9 chương.
* Nội dung: Hồi kí Những ngày thơ ấu
viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả.
Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé
Hồng, tác giả cho thấy bộ mặt lạnh lùng
của một XH chỉ trọng đồng tiền, đầy
những thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nhen ích
kỉ, độc ác của đám thị dân tiểu Tư sản
khiến cho tình máu mủ ruột thịt cũng
thành khô héo.
9

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 2
1/ Vb giới thiệu chú bé Hồng rơi vào
tình cảnh như thế nào ?
2/ Tình cảnh ấy tạo nên thân phận bé
Hồng ntn?
3/ Em có nhận xét gì về cảnh ngộ của
chú bé?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Không chỉ thiếu tình yêu thương của
một mái ấm gia đình có cha có mẹ mà
còn luôn bị người thân xúc phạm một
cách độc ác.

3- Đoạn trích: Trong lòng mẹ..
* Đọc- tóm tắt.
Tóm tắt đoạn trích.
- Trong cuộc trò chuyện, bà cô bé Hồng
tìm cách rèm pha, gieo rắc những ý nghĩ
xấu để bé Hồng khinh miệt mẹ nhưng bé
Hồng càng thương mẹ và căm giận những
cổ tục trong XH cũ.
- Bé Hồng gặp lại mẹ, cậu cảm thấy vô
cùng sung sướng, hạnh phúc.
* Xuất xứ: Đoạn trích Trong lòng mẹ
trích từ chương IV của tập hồi kí.
* Nhân vật chính: Bé Hồng.
* PTB đạt: TS + BC + MT
* Bố cục: Gồm 2 phần.
- P1: Từ đầu-> “Người ta hỏi đến chứ ”:
Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng.
- P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ
con bé Hồng.
II- Phân tích.
1- Tình cảnh của chú bé Hồng.
- Cha nghiện ngập chết sớm( sớm mồ côi
cha).
- Mẹ nghèo túng phải tha hương cầu thực
gần 1 năm không tin tức ( thiếu tình
thương của mẹ).
- Phải sống nhờ nhà bà cô ruột lạnh lùng,
thâm hiểm, luôn ghẻ lạnh cháu.
-> Bé Hồng sống trong cô độc, đau khổ,
luôn khao khát tình thương của mẹ.
=> Cảnh ngộ rất đáng thương.

Hết tiết 3: - Học, nắm chắc kiến thức về tác giả Nguyên Hồng, kiến thức trong tìm
hiểu chung và Tình cảnh tội nghiệp của chú bé Hồng.
- Chuẩn bị tìm hiểu tiếp phần còn lại.
10

Tiết 4 – Văn bản-

TRONG LÒNG MẸ( tiếp)
2- Tình cảm của chú bé với mẹ.
a- Trước khi gặp mẹ- trong cuộc đối thoại
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
với bà cô.
Phiếu học tập số 3
Thái độ, cử chỉ, Tâm trạng bé Hồng
1/ Lời nói thứ nhất của bà cô với bé lời nói của bà cô
Hồng là gì?
* Ban đầu: gọi tôi - Nhớ tới vẻ mặt rầu
Em cảm nhận gì về lời nói đó?
đến bên cười hỏi: rầu và sự hiền từ của
2/ Trước lời nói thứ nhất của bà cô, Hồng, mày có mẹ, nghĩ tới cảnh
bé Hồng có suy nghĩ, cảm xúc gì?
muốn vào Thanh thiếu thốn một tình
Khi nhận ra ý nghĩ cay độc trong Hoá chơi với mẹ thương, cậu bé toan
giọng nói và trên nét mặt khi cười rất mày không?
trả lời có.
kịch của cô, thái độ của chú bé ntn?
-> Lời nói có vẻ - Nhận ra ý nghĩ cay
Nhận xét phản ứng của chú bé?
quan tâm, thương độc trong giọng nói
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
đứa cháu mồ côi. và trên nét mặt khi
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo
cười rất kịch của cô:
cặp đôi, trao đổi 1'
chú cúi đầu không
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
đáp.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
-> Đây là một phản
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
ứng thông minh xuất
xét.
phát từ tình cảm và
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
lòng yêu thương mẹ
Nụ cười và câu hỏi của bà cô có vẻ
bởi Bé Hồng đã
quan tâm, thương đứa cháu mồ côi lại
nhận ra dụng ý của
kích thích đúng vào tâm lí đứa trẻ
bà cô.
thiếu thốn tình thương của mẹ sau bao
ngày xa cách. Ai mà không nghĩ rằng
đó là một bà cô tốt bụng, thương anh
chị, thương đứa cháu mồ côi
Nhưng chú bé hiểu đó chỉ là những
lời nói, những rắp tâm tanh bẩn hòng
gieo vào đầu óc non nớt của chú
những ý nghĩ để chú khinh miệt mẹ
mình, cho nên chú chỉ cúi đầu không * Lời nói thứ hai:
đáp.
Sao lại không? - Im lặng, cúi đầu
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Mợ mày phát tài xuống đất, lòng thắt
Phiếu học tập số 4
lắm, có như dạo lại, khoé mắt cay
1/ Lời nói thứ hai của bà cô với bé trước đâu.
cay
Hồng là gì?
-> Lời nói chứa -> Sự im lặng là nỗi
Em có nhận xét gì về lời nói đó?
đựng sự giả dối, đau buộc phải nén
2/ Bé Hồng có thái độ như thế nào ác ý.
lại.
trước lời nói thứ hai?
Sự im lặng của chú bé chứng tỏ
11

điều gì?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Lời nói thứ hai chẳng khác gì lưỡi
dao cứa vào da thịt chú bé. Bà ta tươi
cười đấy, giả bộ thân tình đấy nhưng
đang bắt đầu trò chơi tai ác với chính
người thân nhỏ bé, đáng thương của
mình. Dù biết rằng mẹ chú ăn vận
rách rưới, mặt mày xanh bủng ngồi
cho con bú ở chợ, bà ta vẫn cứ " tươi
cười" kể cho chú bé nghe chuyện đó
nhằm xoáy sâu vào nỗi đau của chú
bé đáng thương).
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 5
1/ Lời nói thứ ba của bà cô là gì? Em
có nhận xét gì về lời nói ấy?
2/ Khi bà cô cố tình ngân dài hai tiếng
Em bé, Hồng tỏ thái độ ntn?
Những giọt nước mắt của chú bé có
phải là nước mắt tủi hổ vì mẹ chú đã
làm những việc xấu xa?
3/ Hãy tìm chi tiết chứng tỏ sự căm
tức của chú bé với cổ tục PK?
Em có nhận xét gì về cách sử dụng
từ ngữ và tác dụng của cách diễn đạt
đó?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Mẹ bé Hồng là người phụ nữ trẻ,

* Lời nói thứ ba:
bà cô cố tình ngân
dài hai tiếng “em
bé”.
-> Cố ý khoét sâu
vào nỗi đau của
chú bé, gieo rắc tư
tưởng xấu để chú
bé khinh miệt mẹ.

12

- Nước mắt ròng
ròng chan hoà ở
cằm…ở cổ; cười dài
trong tiếng khóc.
-> Đó là những giọt
nước mắt của tình
thương, sự cảm
thông với mẹ và sự
căm tức, phẫn uất
với cổ tục PK đã đày
đoạ mẹ; cả nỗi đau
buộc phải kìm nén
lại của chú bé:
" Giá những cổ
tục…vồ ngay….cắn,
nhai, nghiến cho kì
nát vụn mới thôi".
-> Sử dụng hàng
loạt những động từ
mạnh với mức độ
ngày càng tăng
nhằm thể hiện thái
độ căm tức chế độ
cũ tới cao độ và tình
thương mẹ vô vàn
của chú bé.

khát khao hạnh phúc nhưng đành
chấp nhận chôn vùi tuổi xuân trong
cuộc hôn nhân miễn cưỡng không
tình yêu. Người chồng nghiện ngập
rồi chết bên bàn đèn thuốc phiện, để
lại sự nợ nần, cùng túng lên vai người
vợ trẻ. Người phụ nữ ấy chưa đoạn
tang chồng đã chửa đẻ với người khác
nên không được định kiến XH Pk hẹp
hòi chấp nhận, đành bỏ lại con cho họ
hàng để tha hương kiếm sống. Cho
nên nhắc đến hai tiếng “ em bé” là bà
cô cố tình xoáy vào trong tim Hồng
nỗi đau để chú bé ruồng rẫy, khinh
miệt mẹ.
Chính tình thương và niềm tin với
mẹ đã xui khiến người con có hiếu ấy
suy nghĩ sâu hơn, xúc cảm rộng hơn.
Từ cảnh ngộ riêng của mẹ, từ những
lời lẽ kích động của người cô, bé
Hồng nghĩ tới những cổ tục, căm giận
cái XH cũ kĩ đầy đố kị, thành kiến
độc ác.
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 6
1/ Nhận xét về nghệ thuật xây dựng
nhân vật của tác giả qua cuộc đối
thoại giữa bé Hồng và bà cô ?
2/ Qua cuộc đối thoại với bà cô, em
hiểu bà cô là hình ảnh đại diện cho tư
tưởng nào? Tâm trạng chú bé Hồng
diễn biến theo chiều hướng ra sao?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Những cung bậc cảm xúc của bé
Hồng trước bà cô ta thấy được nỗi
đau thấm thía của Hồng đồng thời

-> Nhân vật bà cô
hiện lên qua cử
chỉ, lời nói. => Bà
ta là hình ảnh về
xhpk, đại diện cho
những thành kiến
phi nhân đạo- sản
phẩm của những
định kiến hẹp hòi
với người phụ nữ
trong XHPK bấy
giờ.

-> Bé Hồng hiện lên
qua diễn biến tâm
trạng => Tâm trạng
bé Hồng diễn biến
theo chiều hướng từ
thấp lên cao: Càng
căm tức cổ tục XH
cũ đã đày đoạ mẹ,
chú bé càng thể hiện
tình yêu thương sâu
nặng dành cho mẹ.

b- Khi gặp mẹ .
* Hoàn cảnh gặp lại mẹ: Trên đường đi học
về.
- Thoáng thấy bóng người giống mẹ: Hồng
13

trân trọng một bản lĩnh cứng cỏi, một đuổi theo, gọi bối rối.
tấm lòng thiết tha của một con người -> Khát khao gặp mẹ đến cháy bỏng.
rất mực yêu thương, tin tưởng vào - Nếu không phải là mẹ thì:
mẹ.
+ Sẽ là trò cười cho lũ bạn.
+ Khiến chú bé tủi hổ và thất vọng:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
" Khác nào cái ảo ảnh của dòng nước…sa
Phiếu học tập số 7
mạc”.
1/ Bé Hồng gặp mẹ trong hoàn cảnh -> Biện pháp so sánh khắc sâu được nỗi
nào ?
khắc khoải mong mẹ đến cháy ruột của bé
2/ Thoáng thấy người ngồi trên xe Hồng; thể hiện thấm thía sự thèm khát cháy
kéo giống mẹ, Hồng đã có hành động lòng tình mẹ trong chú bé.
gì?
Hành động của chú bé chứng tỏ
điều gì?
3/ Bé Hồng suy nghĩ gì nếu người
quay lại không phải là mẹ ?
Nỗi thất vọng của chú được hình
dung qua chi tiết nào?
Tác giả sử dụng nghệ thuật gì khi * Khi gặp mẹ :
diễn tả cảm giác ấy?
+ Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi.
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Ríu cả chân lại.
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo + Oà lên khóc rồi cứ thế nức nở.
cặp đôi, trao đổi 1'
-> Sự hồi hộp, sung sướng của Hồng khi
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
gặp lại mẹ.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận => Đó là giọt nước mắt của biết bao nỗi
niềm, tâm trạng: khát khao mong chờ; tủi
xét.
hận, bàng hoàng; hạnh phúc, sung sướng.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 8
1/ Khi gặp mẹ, hình ảnh bé Hồng
được đặc tả bằng những chi tiết nào?
Khi được mẹ kéo tay, xoa đầu, thái độ
tình cảm của chú bé ntn?
Những chi tiết đó biểu hiện điều
gì?
2/ Lần này bé Hồng cũng khóc.
Tiếng khóc ấy biểu hiện điều gì? Có
khác với tiếng khóc khi đối thoại với
* Trong lòng mẹ:
bà cô không?
+ Hình ảnh mẹ hiện lên xiết bao thân
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo thương, tươi đẹp: " vẫn tươi sáng với đôi
mắt trong và nước da mịn làm nổi bật màu
14

cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Dường như bao nhiêu sầu khổ dồn
nén không được chia sẻ trong suốt
thời gian xa mẹ dài đằng đẵng lúc này
bỗng vỡ oà.
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 9
1/ Ngồi trong lòng mẹ, bé Hồng có
dịp quan sát mẹ, hình ảnh mẹ hiện lên
ntn qua quan sát của chú bé?
2/ Chú bé có cảm giác ntn khi được ở
trong lòng mẹ?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2'; tạo
cặp đôi, trao đổi 1'
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận
xét.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Từ những cảm giác đê mê, sung
sướng của chú bé khi nằm trong lòng
mẹ, nhà văn đã nêu lên những nhận
xét khái quát đầy xúc động về sự êm
dịu vô cùng của người mẹ trên đời: "
Phải bé lại và lăn vào lòng mẹ….vô
cùng". Dường như mọi giác quan của
chú bé đều thức dậy và mở ra để cảm
nhận tận cùng những cảm giác rạo rực
sung sướng cực điểm khi nằm trong
lòng mẹ, tận hưởng cái êm dịu vô
cùng đó của người mẹ.
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Phiếu học tập số 10
1/ Đoạn văn này tác giả dùng phương
thức biểu đạt nào? Tác dụng?
2/ Trong lòng mẹ, những lời lẽ xúc
xiểm xấu xa của bà cô có còn đọng

hồng của đôi gò má".
+ Cảm giác ngồi trong lòng mẹ: ngây ngất,
sung sướng, ấm áp, mơn man…hơi quần
áo, hơi thở thơm tho.

-> Đoạn văn kết hợp tự sự, miêu tả + biểu
cảm đã thể ...