Tuần: 05 Ngày soạn: 16/09/2014
Tiết PPCT: 17 Ngày dạy: 19/09/2014

Tiếng việt:
TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG
CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu thế nào là từ nhiều nghĩa.
Nhận biết nghĩa gốc và nghĩa chuyển trong từ nhiều nghĩa.
- Biết đặt câu có từ được dùng với nghĩa gốc, từ được dùng với nghĩa chuyển.
B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1. Kiến thức:
- Từ nhiều nghĩa.
- Hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
2. Kĩ năng:
- Nhận diện được từ nhiều nghĩa.
- Bước đầu sử dụng từ nhiều nghĩa trong giao tiếp.
3. Thái độ:
- Giáo dục HS thêm yêu sự giàu đẹp của tiếng việt.
C. PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, gợi mở
- Nêu và giải quyết vấn đề.
- Thảo luận nhóm
D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Ổn định tổ lớp:
Lớp: 6A........ Vắng:…………...........

Phép:….............................................. Không phép:……......................................

2. Kiểm tra bài cũ:
Nghĩa của từ là gì? Hãy nêu các cách giải thích nghĩa của từ? Cho VD
3. Bài mới : GV giới thiệu bài
Nếu các em đã tập tra từ điển thì sẽ thấy ngay một hiện tượng này: có những từ được giải nghĩa rất ngắn gọn vì chỉ có một nghĩa, có những từ giải nghĩa nhiều lần , nghĩa lại khác nhau.Vậy những từ có nhiều nghĩa như thế gọi là từ gì? Tại sao có hiện tượng đó? Các em đi vào bài học.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
NỘI DUNG BÀI DẠY

* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung
GV hướng dẫn HS tìm hiểu từ nhiều nghĩa
Gv treo bảng phụ VD
-HS đọc bài thơ? Trong bài thơ có mấy từ “chân”?
(?) Nghĩa của mỗi từ chân?
-Chân: bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay động vật (đau chân, gãy chân, bó chân)
-Chân: bộ phận dưới cùng của một số đồ vật, có tác dụng đỡ cho bộ phận khác (chân giường, chân tủ, chân đèn, chân kiềng...)
-Chân: Bộ phận dưới cùng tiếp giáp và bám vào mặt nền (chân tường, chân răng)
(? )Xét về mặt ý nghĩa thì từ “chân” là loại từ như thế nào?
(?) Hãy tìm trong bài thơ những từ chỉ có 1 nghĩa?
(?) Thế nào là từ nhiều nghĩa?
(?)Em hãy tìm một số từ có nhiều nghĩa như từ “chân”?
(?) Các nghĩa trên có điểm gì giống nhau?
- HS đọc ghi nhớ 1/56
GV hướng dẫn HS tìm hiểu hiện tượng chuyển nghĩa của từ
(?) Theo các em nghĩa của từ “chân” nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa chuyển?
(?) Hiện tượng có nhiều nghĩa trong từ chính là kết quả của hiện tượng chuyển nghĩa
(?) Vậy em hãy cho biết thế nào là hiện tượng chuyển nghĩa của từ?
(?) Phân biệt nghĩa gốc và nghĩa chuyển?
(?) Ta có thể hiểu nghĩa của từ “chân”1 vào câu b và ngược lại không? Vì sao?
-Hs đọc Ghi nhớ SGK
-Hs đọc lại bài thơ SGK để rút ra phần lưu ý.
* HOẠT ĐỘNG 2: Gv hướng dẫn HS làm luyện tập.
Bài 1:Hãy tìm 3 từ chỉ bộ phận cơ thể người và kể ra một số VD về sự chuyển nghĩa của chúng.
HS thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày.

Bài 2: Trong Tiếng Việt, có một số từ chỉ bộ phận của cây cối được chuyển nghĩa để cấu tạo từ chỉ bộ phận cơ thể người. Hãy kể ra những trường hợp chuyển nghĩa đó.

Bài 3: Dưới đây là một số hiện tượng chuyển nghĩa của từ tiếng Việt. Hãy tìm thêm cho mỗi hiện tượng chuyển nghĩa đó ba VD:
a/ chỉ sự vật chuyển thành chỉ hành động: cái cưa (cưa gỗ.
b/ Chỉ hành động chuyển thành chỉ đơn vị: gánh củi đi ( một gánh củi.
HS thảo luận nhóm nhỏ
Bài 4:Nghĩa của từ bụng trong từ ấm bụng, tốt bụng, bụng chân


GV hướng dẫn HS làm bài tập thêm
HS thảo luận -> trình bày ý kiến








* HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tự học
- Nắm được kiến thức về từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
- Đặt câu có sử dụng từ nhiều nghĩa.
- Học thuộc bài, đọc bài đọc thêm “Về từ ngọt” SGK/57.
- Sọan: Lời văn –