Tuần: 17 Ngày soạn: ……………………………..
Tiết: 34 Ngày giảng: …………………………….
Bài 31: CƠ CẤU DÂN SỐ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau bài học, HS cần:
- Hiểu và phân biệt được các loại cơ cấu dân số: Cơ cấu dân số theo độ tuổi và giới, cơ cấu dân số theo lao động, khu vực kinh tế và trình độ văn hóa.
- Ảnh hưởng của cơ cấu dân số đến sự phát triển dân số và phát triển kinh tế xã hội.
- Biết phân chia dân số theo nhóm tuổi và cách biểu hiện tháp tuổi.
- Nhận xét và phân tích bảng số liệu.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC:
- Bản đồ dân cư và đô thị lớn trên thế giới.
- Tháp tuổi
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1. Ổn định tổ chức lớp: GV kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài củ:
Câu hỏi: Phân biệt gia tăng dân số tự nhiên và gia tăng dân số cơ học? Lấy ví dụ chứng minh dân số địa phương gây sức ép đối với vấn đề phát triển kinh tế – xã hội và tài nguyên, môi trường?
3. Bài mới:
Cơ cấu dân số là gì? Có các loại cơ cấu dân số nào? Cơ cấu dân số có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển kinh tế xã hội? Để giải quyết vấn đề này ta đi vào tìm hiểu bài 31

Hoạt động của GV và HS
Nội dung chính

HĐ 1: cá nhân
GV:
- Khái niệm?
- cơ câu dân số theo giới có ảnh hưởng gì đến việc phát triển kinh tế và tổ chức đời sống xã hội?
HS: - Cơ cấu theo giới ảnh hưởng đến phân bố sản xuất, tổ chức đời sống xã hội, hoạch định chiến lược phát triển kinh tế của mỗi quốc gia
HĐ 2: Nhóm.
GV: Thế nào là cơ cấu dân số theo độ tuổi?
HS: là sự tập hợp những nhóm người sắp xếp theo những nhóm tuổi nhất định.
Nhóm 1: phân tích vai trò của ba nhóm tuổi:
+ Nhóm dưới tuổi lao động: nguồn lao động trong tương lai.
+ Nhóm tuổi lao động: nguồn lực chủ yếu phát triển kinh tế – xã hội
+ Nhóm quá tuổi lao động: truyền đạt kinh nghiệm.
Nhóm 2: phân biệt dân số già và dân số trẻ.
- Sự phân chia dân số già hay trẻ tuỳ thuộc vào tỉ lệ của từng nhóm tuổi trong cơ cấu dân số.
GV: Cơ cấu dân số già và cơ câu dân số trẻ có những thuận lợi và khó khăn gì đối với việc phát triển kinh tế – xã hội.
HS: Dân số già: lực lượng lao động có kinh nghiệm, kĩ thuật nhưng thiếu lao động tương lai.
Dân số trẻ: lực lượng lao động tương lai dồi dào nhưng chi phí để đào tạo lực lượng này rất lớn, khó khăn cho giải quyết việc làm.
Nhóm 3 và 4: Tháp dân số.
GV: phân biệt hình dạng, đặc trưng cơ bản về dân số của ba kiểu tháp dân số?
HS: phân biệt đáy tháp, cạnh tháp và đỉnh tháp.
- Cho biết những đặc trưng cơ bản về dân số: Cơ cấu tuổi, giới tính, tỉ suất sinh, gia tăng dân số, tuổi thọ trung bình.
HĐ 3: theo cá nhân.
GV: nguồn lao động là gì? Phân loại nguồn lao động?
HS: - Bao gồm dân số trong độ tuổi quy định có khả năng tham gia lao động.
- Nguồn lao động được chia làm 2 nhóm: Nhóm dân số hoạt động kinh tế có việc làm ổn định và những người có nhu cầu nhưng chưa có việc làm và nhóm dân số không hoạt động kinh tế bao gồm học sinh, sinh viên, nội trợ..
GV: sự phân chia này chỉ mang tính chất tương đối.
GV: dựa vào hình 23.2 em hãy so sánh cơ cấu lao động theo khu vực kinh tế của ba nước?
HS: - Dân số hoạt động theo khu vực kinh tế có sự khác nhau giữa các nước:
+ Các nước đang phát triển có tỉ lệ lao động ở khu vực I cao nhất.
+ Các nước phát triển có tỉ lệ lao động ở khu vực III cao nhất.
GV: Căn cứ nào để xác định trình độ học vấn và trình độ dân trí của dân cư?
HS: - Căn cứ: Tỉ lệ người biết chữ (từ 15 tuổi trở lên) và số năm đi học của những người từ 25 tuổi trở lên.
- Các nước phát triển tỉ lệ người biết chữ và số năm đi học cao nhất, thấp nhất ở các nước kém phát triển.
I. Cơ cấu sinh học
1. Cơ cấu dân số theo giới.
- Cơ cấu dân số theo giới biểu thị tương