Ngày soạn: 4/1/2009 Ngày giảng: 6/1/2009
VI: THỔ NHƯỠNG QUYỂN VÀ SINH QUYỂN
Bài 24: Thổ nhưỡng quyển. các nhân tố hình thành thổ nhưỡng.
I. Mục tiêu bài học:
1. Về kiến thức: Sau bài học, học sinh cần:
- Hiểu được khái niệm, vị trí của thổ nhưỡng quyển trên Trái Đất.
- Phân biệt sự khác nhau căn bản của thổ nhưỡng quyển với các thành phần khác của lớp vỏ cảnh quan
- Nắm được các nhân tố và vai trò của chúng trong việc hình thành đất.
2. Về kĩ năng
- Phân biệt được mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên với quá trình hình thành thổ nhưỡng
- Phân tích các hình ảnh địa lí.
- Sơ đồ hoá kiến thức có liên quan tới nội dung bài học.
3. Thái độ hành vi:
- Biết sử dụng tiết kiệm hợp lí tài nguyên đất.
- Có ý thức bảo vệ tài đất nơi mình cư trú.
II. Thiết bị dạy học
- Tranh ảnh về các loại đất tiêu biểu trên thế giới và Việt Nam.
- Phẫu diện đất đặc trưng của địa phương
III. Nội dung bài học
Hôm nay chúng ta chuyển sang một chương mới, trình bày về các thành phần tự nhiên cũng liên quan rất nhiều tới sự sống của chúng ta, đó là thổ nhưỡng quyển và sinh quyển. Bài hôm nay chúng ta học đó là: Thổ nhưỡng quyển. Các nhân tố hình thành thổ nhưỡng.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung chính

HĐ 1: Cá nhân.
Bước 1: HS dựa vào hình 17.1, kênh chữ SGK, vốn hiểu biết trả lời các câu hỏi:
- Trình bày các khái niệm: Thổ nhưỡng (đất), độ phì của đất, thổ nhưỡng quyển.
- Vì sao nói đất là vật thể tự nhiên độc đáo?
- Lớp phủ thổ nhưỡng có vai trò như thế nào đối với hoạt động sản xuất và đời sống con người?
Bước 2: HS trình bày, GV giúp HS chuẩn kiến thức.
- GV: Độ phì là đặc tính quan trọng nhất của thổ nhưỡng, bảo đảm cho đất sản sinh ra năng suất thực vật. Độ phì gồm 2 loại: độ phì tự nhiên và độ phì nhân tạo do con người tạo ra bằng các biện pháp nông hóa như làm đất, bón phân...
=> Đất được hình thành từ các chất hữu cơ và vô cơ do tác động của các nhân tố tự nhiên. Vậy có các nhân tố nào tham gia vào quá trình hình thành đất. Mỗi nhân tố có vai trò như thế nào trong việc hình thành đất...
HĐ 2: Nhóm
Bước 1: HS tìm hiểu các nhân tố
Dựa vào SGK, hình 19.2 (các nhóm đất chính trên thế giới), vốn hiểu biết thảo luận theo các câu hỏi sau:
Nhóm 1:
- Đá mẹ là gì?
- Nhân tố đá mẹ và khí hậu có vai trò gì trong quá trình hình thành đất? Cho ví dụ.
- Tại sao nói đá mẹ có tính chất chi phối các tính chất cơ lí hóa của đất? Ví dụ?
- VD chứng minh rằng nhiệt độ và độ ẩm có ảnh hưởng tới cường độ và chiều hướng của quá trình hình thành đất.

Nhóm 2:
- Nhân tố sinh vật địa hình có vai trò gì trong quá trình hình thành đất? Cho ví dụ.
- Độ cao của địa hình có liên quan tới sự hình thành đất như thế nào?
- Độ dốc và hướng sườn ảnh hưởng tới sự hình thành đất như thế nào?
Nhóm 3:
- Nhân tố thời gian có vai trò gì trong quá trình hình thành đất?
- Vì sao đất của nhiệt đới có tuổi già nhất?
- Nêu những tác động tiêu cực và tiêu cực của con người trong việc hình thành đất.
Bước 2: Đại diện HS trình bày, cả lớp góp ý bổ sung. GV chuẩn kiến thức
GV Liên hệ thực tế (cho ví dụ cụ thể) về hiện trạng sử dụng đất ở Việt Nam để giáo dục ý thức, thái độ bảo