Bài 7:
BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ
HÓA HỌC
MỤC TIÊU
Về kiến thức
Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn.
Cấu tạo của bảng tuần hoàn (ô nguyên tố, chu kỳ, nhóm).
Trọng tâm bài giảng: Mối liên hệ giữa cấu hình electron của nguyên tử với vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn.
Về kỹ năng
Dựa vào dữ liệu ghi trong ô và vị trí của ô nguyên tố trong bảng tuần hoàn để suy ra được các thông tin về thành phần nguyên tử của nguyên tố nằm trong ô.
Dựa vào cấu hình electron nguyên tử của một nguyên tố để xác định vị trí của nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn và ngược lại.
CHUẨN BỊ
Bảng tuần hoàn Mendeleev (dạng bảng dài)
Phiếu học tập.
TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Các hoạt động dạy học
Nội dung tóm tắt

Hoạt động 1: Điểm danh, kiểm tra vệ sinh lớp, tác phong của học sinh.

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ
GV: Hỏi
Em hãy viết cấu hình electron của Na (Z=11) và S (Z=16), Ne (Z=10).
Tính chất của các nguyên tố đó là gì ? Giải thích
Nguyên tố nào là nguyên tố s, p, d, f ?
HS: Trả lời. HS khác nghe và nhận xét, sửa và bổ sung cho câu trả lời của bạn.
GV: Nhận xét, tổng kết và cho điểm.

Hoạt động 3: Mở đầu bài giảng
HS: Đọc cho cả lớp nghe sơ lược về sự phát minh ra bảng tuần hoàn.
GV: Như vậy nhờ sự phát hiện ra những nhóm nguyên tố có tính chất giống nhau đã gợi cho các nhà khoa học ý tưởng sắp xếp các nguyên tố đã biết vào một cùng một bảng nhằm thể hiện được quy luật biến đổi tuần hoàn về tính chất của các nguyên tố đó. Trong số đó người thành công nhất là Mendeleev. Năm 1869, ông công bố bảng tuần hoàn các nguyên tố đầu tiên và phát biểu thành định luật tuần hoàn. Đến ngày nay một số quan điểm của ông đã không còn đúng nữa. Vậy các nguyên tố được xếp vào bảng tuần hoàn dựa trên những nguyên tắc nào và cấu tạo của bảng tuần hoàn ra sao ? Trong bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu.

Hoạt động 4: Tìm hiểu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
GV: Vào thời của Mendeleev, ông đã sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của khối lượng nguyên tử nhưng sự sắp xếp đó đã có một số nhược điểm nhất định. Ngày nay dưới ánh sáng của thuyết cấu tạo nguyên tử các nguyên tố được sắp xếp theo nguyên tắc khác. Dựa vào sách giáo khoa em nào cho biết những nguyên tắc đó là gì ?
HS: Đọc từ sách giáo khoa.
GV: Tổng kết thành bài học.

Hoạt động 5: Tím hiểu về ô nguyên tố
HS: Quan sát bảng tuần hoàn.
GV: Mỗi nguyên tố hóa học được xếp vào 1 ô trong bảng, được gọi là ô nguyên tố. Một ô nguyên tố cho chúng ta biết nhiều thông tin về nguyên tố đó.
HS: Tham khảo hình trang 33 – sách giáo khoa.
GV: Trong sách là ví dụ cho 1 ô nguyên tố. Vậy dựa vào ô nguyên tố chúng ta có thể biết được những thông tin gì ?
HS: Trả lời.
GV: Số thứ tự của ô nguyên tố = số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó = số dơn vị điện tích hạt nhân = số proton = số electron.
GV: Yêu cầu học sinh trả lời phiếu học tập số 1.
Phiếu số 1: Chú thích những thông tin trong ô nguyên tố sau:







HS: Trình bày phần trả lời của mình.

Hoạt động 6: Tìm hiểu về chu kỳ.
HS: Quan sát bảng tuần hoàn.
GV: Bảng tuần hoàn gồm bao nhiêu hàng ngang ?Các hàng ngang đó được gọi tên là gì ?
HS: Trả lời.
GV: Để tìm hiểu khái niệm chu kỳ, các em hãy trả lời vào phiếu học tập số 2.
GV: Chia lớp thành 2 dãy: Dãy 1 trả lời phiếu số 2 với các nguyên tố thuộc chu kỳ 2. Dãy 2 trả lời phiếu số 2 với các nguyên tố trong chu kỳ 3.
Phiếu số 2:
- Viết cấu hình eletcron của các nguyên tố trong chu kỳ …:
Chu kỳ …
……………
……………
……

Cấu hình electron
……………
……………
……

- Nêu nhận xét về số lớp electron của các nguyên tố trong chu kỳ … ?
- Xác định mối liên hệ giữa số thứ tự của chu kỳ và số lớp electron của các nguyên tố trong chu kỳ ?
- Nguyên tố ở đầu và cuối