VỎ QUÝT DÀY, MÓNG TAY NHỌN
Đình Hiếu Nguyễn Công Hoan (1903 – 1977) có tài viết truyện trào phúng. Có lần vì thế bị người ta dọa đưa ra tòa. Chuyện do nhà văn kể: Năm ấy, ông gửi đăng truyện “Chiếu khách” trên báo Phong Hóa của Nguyễn Tường Tam. Đó là một truyện ngắn vui, lấy đề tài một hiệu may hay chiều khách. Tên hiệu may thì nhà văn lấy đại tên một hiệu may ở phố Hàng Đường: “ĐẠI ÍCH”. Cũng không có ý gì, chẳng qua nhớ tới thì dùng. Còn nhân vật “chàng thanh niên” thì nhà văn đặt vào ngôi thứ nhất cho thêm phần hài hước. Có một thanh niên thường vào hiệu mua hàng, vì nhà ấy có một cô con gái rất xinh đẹp. mỗi lần ông bố tiếp anh ta thì lúc nào cũng lễ phép, nhã nhặn, một điều “thưa ông”, hai điều “thưa ông”. Nhân có hội chợ, hai bố con cô gái vào xem. Chàng thanh niên kia cũng vào. Thấy bóng cô gái, anh ta đuổi theo tán tỉnh nhưng cô gái không bắt chuyện, cứ che ô làm ngơ như không hay biết gì. Ông bố đi sau, thấy nhố nhăng, mà kẻ vô lễ kia lại chính là ông khách hàng vẫn được mình thưa gởi rất lễ phép. Định cho anh ta một vố, ông rảo bước cho kịp con rồi lấy tay đập vào mái ô của con bảo: “Kìa con. Ông hỏi, con trả lời ông đi.” Truyện đăng báo. Ít lâu sau, nhà văn nhận được thư của hiệu may Đại Ích bắt phải lập tức cải chính lên báo, bằng không sẽ đưa ra pháp luật. Nhà văn vừa lo vừa giận. Lo là lo sẽ đối phó làm sao đây? Giận là giận Nguyễn Tường Tam, không giữ bí mật nhà nghề, đã cho ông Đại Ích biết địa chỉ nhà của người gửi đăng bài, muốn lôi thôi thì cứ lôi thôi với người viết. Huống chi nguyễn Tường Tam với Nguyễn Công Hoan có xa lạ gì nhau. Nhưng rồi nhà văn cũng nghĩ ra cách đối phó. Ông đoán và đoán không sai rằng tay này láu cá, bắt mình cải chính chỉ cốt để mình quảng cáo không công cho hiệu may đang ế khách của ông ta mà thôi. “Các con buôn bao giờ cũng hay tính toán, ranh mãnh, lặt vặt” “Tôi không mắc lừa” – nhà văn kể tiếp – Ông Đại Ích chơi tôi thì tôi chơi lại, chứ không kém cạnh. Rồi xem ai chịu thua ai? Trong thư trả lời tôi nói rất lễ phép. Tôi gọi ông là “cụ” một cách trang trọng. Nhiều câu tôi làm ra vẻ sợ sệt cho ông sướng và nói vì sơ ý mà viết truyện lại lấy tên hiệu may Đại Ích, nay “cụ” bắt cải chính thì xin vâng theo. Nhưng muốn cải chính cho khỏi sai sự thật thì xin cụ cho biết dúng những điều sau đây: “Một là cụ có con gái không? Hai là tiểu thư có xinh đẹp không? Bao nhiêu tuổi? Có chồng chưa? Ba là tiểu thư có đi hội chợ không? Và có bị ai chim không? Và nếu có, cụ thử hỏi lại tiểu thư xem người chim tiểu thư tên là gì, có phải là tôi hay không?” Thì ra nhà văn đã điều tra nhà Đại Ích không có con gái. “Thư ấy gửi đi, đến nay quá một phần tư thế kỷ mà tôi vẫn chưa nhận được cụ Đại Ích trả lời…” Thật là “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”. Không nhanh trí thì chết!


TRĂNG SÁNG HÓT ĐẦU NÚI? Ngày xưa có một danh sĩ làm quan đến chức Tể Tướng của Trung Hoa, đời Tống Thần Tông, năm 1074 dương lịch. Đó là Tể Tướng Vương An Thạch (1021- 1086). Vương An Thạch đậu tiến sĩ năm 21 tuổi, đời Nhân Tông, năm 1041. Ngoài việc lo cai trị đất nước cho hùng mạnh, Vương An Thạch còn dành thì giờ để sáng tác thơ văn. Ông là người đọc nhiều và từng trải nên kiến văn của ông rất rộng. Tô Thức (1036 - 1101) đỗ tiến sĩ năm 22 tuổi, đời Tống Nhân Tông, năm 1057. Vào năm 1080, Tô Thức bị giáng làm Đoàn Huyện Phó Sứ tại Hoàng Châu, thuộc Hồ Bắc. Ở đây, ông cất nhà ở làng Đông Pha và lấy hiệu là Đông Pha Cư Sĩ và đã làm ra hai bài Tiền và Hậu Xích Bích Phú (1082). Người ta thường gọi ông là Tô Đông Pha. Trong những bài thơ quan Tể Tướng Vương An Thạch làm, có một bài được viết theo lối thư họa treo ở sảnh đường. Một hôm, danh sĩ Tô Đông Pha được mời vào dinh Tể Tướng để cùng quan Tể Tưởng luận bàn thi thư và chính sự. Trong khi ngồi chờ để được quan Tể Tướng tiếp kiến, Tô Đông Pha nhìn thấy bài thơ này trên vách sảnh