Ở Tiểu học, ngoài những giáo viên dạy môn chuyên (Hát nhạc, Mĩ thuật, Ngoại ngữ,..) mỗi giáo viên đều được phân công phụ trách một lớp.Họ không những phải đảm nhiệm việc giảng dạy nhiều môn học mà còn phải làm công tác chủ nhiệm lớp.Khác với các bậc học trên, trẻ em Tiểu Học còn nhỏ tuổi, các kĩ năng hoạt động còn hạn chế ,ý thức tổ chức kỉ luật và ý thức tự giác của các em chưa cao, để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian và công sức. Nếu giáo viên biết làm tốt công tác chủ nhiệm lớp , biết xây dựng và triển khai kế hoạch chủ nhiệm lớp một cách có hiệu quả sẽ có tác dụng rất tốt cho việc thực hiện các chỉ tiêu giáo dục, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.
Hiện nay, ở một số giáo viên còn chưa thực sự quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp, các hình thức hoạt động còn tẻ nhạt .Việc quán xuyến nhắc nhở học sinh không được thường xuyên, liên tục. Giáo viên còn tập trung quá nhiều vào việc giảng dạy văn hoá, ít quan tâm đến nề nếp lớp. Làm thế nào để đổi mới và nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm lớp ? Đây chính là điều đầu tiên mà mỗi giáo viên cần quan tâm khi nhận lớp chủ nhiệm.Có thể nói công tác chủ nhiệm là một công tác lớn bao gồm nhiều công việc cụ thể được triển khai hàng ngày , hàng tuần và trong suốt cả năm học.Khi nhận lớp chủ nhiệm mỗi giáo viên cần căn cứ vào tình hình thực tế và chỉ tiêu nhà trường giao cho để lập kế hoạch cho công tác chủ nhiệm của lớp mình .Biết cụ thể hoá các nội dung công việc , phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong lớp, có kế hoạch theo dõi, đôn đốc, kiểm tra để đánh giá và rút kinh nghiệm.
Xuất phát từ những vấn đề được đề cập ở trên và qua kinh nghiệm của bản thân, khi xây dựng kế hoạch cho công tác chủ nhiệm lớp giáo viên cần lưu ý:
1.Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp:Tổ chức tốt việc tìm hiểu hoàn cảnh, lý lịch học sinh như hoàn cảnh gia đình, trình độ năng lực, sở trường của từng em.Có thể tìm hiểu trực tiếp qua từng học sinh, qua giáo viên dạy những năm học trước hoặc qua cha mẹ học sinh,…Việc nắm bắt các thông tin này sẽ giúp giáo viên xây dựng được một kế hoạch chủ nhiệm phù hợp , sát tình hình thực tế và có tính khả thi cao.
2.Phân tích những khó khăn và thuận lợi của lớp chủ nhiệm:
+ Về phía học sinh: Giáo viên cần nắm được trình độ năng lực chung của từng em, xếp loại hạnh kiểm , những học sinh đặc biệt cần quan tâm của năm học trước để từ đó vạch ra các biện pháp tác động phù hợp .
+Về phía cha mẹ học sinh: Giáo viên cần nắm bắt những điểm mạnh, điểm yếu của cha mẹ, lựa chọn những người tiêu biểu, có khả năng tuyên truyền và biết thu hút mọi người cùng quan tâm đến các phong trào chung của lớp.
+Về cơ sở vật chất lớp học: Căn cứ vào tình hình cơ sở vật chất của lớp đầu năm học để giáo viên có kế hoạch tham mưu với nhà trường, hội cha mẹ, kêu gọi phụ huynh học sinh hỗ trợ, tạo điều kiện tốt nhất để học sinh học tập. Mở rộng phong trào xã hội hoá giáo dục trong lớp.
+Về tình hình kinh tế ,chính trị địa phương: Việc nắm bắt các thông tin này sẽ giúp cho giáo viên thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phát huy có hiệu quả phong trào xã hội hoá giáo dục, thực hiện tốt việc phối kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong công tác giáo dục.
+Về phía bản thân giáo viên: Từ những thuận lợi và khó khăn của lớp , giáo viên sẽ thấy được mình cần phải làm gì, có kế hoạch như thế nào để thực hiện chỉ tiêu được giao. Qua đó giáo viên thấy được mình còn gặp những khó khăn gì để từ đó đề nghị sự giúp đỡ từ phía nhà trường, đồng nghiệp.
3. Xây dựng các chỉ tiêu phấn đấu của lớp trong năm học: Căn cứ vào tình hình thực tế và các chỉ tiêu chung của nhà trường , từ đó giáo viên sẽ xây dựng chỉ tiêu phấn đấu của lớp chủ nhiệm về các mặt như: công tác phổ cập, hạnh kiểm, chất lượng văn hoá, lao động vệ sinh, văn nghệ thể thao, công tác đội và sao nhi đồng,hoạt động ngoài giờ và các mặt hoạt động khác. Trên cơ sở các chỉ tiêu này giáo viên chủ nhiệm sẽ vạch ra các biện pháp thực hiện, phân công phụ trách và tổ chức thực hiện.
4. Triển khai các hoạt động cụ thể