Bài 40
Mục đích, ý nghĩa của công tác bảo quản, chế biến nông, lâm, thuỷ sản

I. Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này, học sinh phải có khả năng:
1. Về kiến thức:
Trình bày mục đích và ý nghĩa của công tác bảo quản, chế biến nông, lâm, thuỷ sản.
Từ các đặc điểm của nông, lâm thủy sản, giải thích được vì sao phải bảo quản và chế biến nông, lâm, thuỷ sản.
2. Về kỹ năng:
Rèn luyện được kỹ năng tư duy logic qua việc rút ra mục đích và ý nghĩa của công tác bảo quản và chế biến các sản phẩm trên từ đặc điểm của các sản phẩm nông, lâm, nghiệp và thuỷ sản.
3. Về ý thức, thái độ:
Đánh giá được giá trị của công tác bảo quản và chế biến nông, lâm, thuỷ, sản đối với nền kinh tế và đối với đời sống, sức khoẻ của con người.
Có ý thức tôn trọng và tuân thủ các hướng dẫn về bảo quản các loại thực phẩm hoặc đồ dùng gia đình có nguồn gốc từ nông, lâm, thuỷ sản.

II. Phân tích cấu trúc, nội dung bài học:
1. Cấu trúc bài
Đây là bài đầu tiên của chương 3, với nội dung là mục đích và ý nghĩa của công tác bảo quản nông lâm thủy sản đã thể hiện được đúng vai trò là bài mở đầu: xác định mục đích, ý nghĩa cũng như vai trò của vấn đề nhằm giúp học sinh thấy được sự cần thiết của vấn đề và tạo động cơ, hứng thú cho học sinh trong cho việc nghiên cứu nội dung tiếp theo của vấn đề.
Để nhấn mạnh vai trò của bài mở đầu chương, nội dung chính của bài là mục đích, ý nghĩa của công tác bảo quản chế biến nông, lâm, thuỷ sản được trình bày ngay mục I của bài.
Mục II và III có nội dung là đặc điểm của nông, lâm, thuỷ sản và ảnh hưởng của các yếu tố môi trường trong quá trình bảo quả và chế biến, hai mục này cung cấp thêm kiến thức cơ sở để làm rõ và nhấn mạnh vai trò của công tác bảo quản và chế biến nông, lâm, thủy sản, vì vậy thứ tự các mục lớn trong bài là hợp lý.
2. Nội dung bài học
Trước tiên cần nắm rõ một số khái niệm cơ bản trong bài, đó là các khái niệm: nông sản, lâm sản, thủy sản, bảo quản, chế biến.
Nông sản là các sản phẩm của ngành nông nghiệp. Có nhiều cách phân chia nông sản. Nếu phân chia theo sản phẩm vật nuôi và cây trồng thì nông sản bao gồm: sản phẩm từ cây trồng (thóc, ngô, khoai, rau, hoa, quả...); sản phẩm từ vật nuôi (thịt, trứng, sữa, da...). Nếu phân chia theo cách sử dụng của con người thì nông sản bao gồm: hạt và củ giống; thức ăn cho người – thực phẩm; thức ăn cho vật nuôi; cây và hoa trang trí; nguyên liệu cho công nghiệp. Nhìn chung, cách phân chia khái quát nhất thì nông sản bao gồm các loại sản phẩm từ cây trồng và vật nuôi thuộc loại thực phẩm và không phải là thực phẩm. Trong bài này không đề cập đến nông sản không phải là thực phẩm.
Lâm sản là các sản phẩm của ngành lâm nghiệp, bao gồm: sản phẩm gỗ (gỗ các loại dùng trong đồ mộc dân dụng, xây dựng và chế biến sản phẩm chuyên dụng như dụng cụ thể thao, y tế...); sản phẩm ngoài gỗ (song, mây, tre, thân cành rễ, lá, quả, hạt, tinh dầu, nhựa...). Ngoài ra lâm sản còn là các loại động vật hoang dại, nhưng trong bài này không đề cập đến lâm sản là các động vật và các sản phẩm ngoài gỗ.
Thủy sản có thể được hiểu theo 2 nghĩa, thứ nhất là tên của một ngành thuộc lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, còn gọi là ngành ngư nghiệp hay ngành nuôi trồng thủy sản. Nghĩa thứ hai của thủy sản là chỉ sản phẩm của ngành ngư nghiệp, bao gồm các cây và con được nuôi trồng ở nước ngọt, lợ hoặc sống tự nhiên ở biển được con người đánh bắt. Trong bài này, thủy sản cần phải được hiểu theo nghĩa thứ hai, tránh việc hiểu nhầm nội dung bài là nghiên cứu mục đích ý nghĩa cũng như đặc điểm của ngành thủy sản. Trong bài này không đề cập đến các thủy sản là cây trồng.
Bảo quản nông lâm thủy sản là sử dụng các phương pháp khác nhau nhằm duy trì các đặc tính ban đầu của nông lâm thủy sản và hạn chế tổn thất về số lượng.
Chế biến nông lâm thủy sản là làm biến đổi các nguyên liệu nông lâm thủy sản thành các sản phẩm khác nhau nhằm duy trì và nâng cao chất lượng tạo ra sự đa dạng