CHƯƠNG 1: ESTE - LIPIT
Bài 1: ESTE (Tiết 1)

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- HS biết:
+ Khái niệm, công thức tổng quát, danh pháp, đồng phân, lý tính của este.
+ Tính chất hóa học: Phản ứng thủy phân ( xt Axit), phản ứng với dung dịch kiềm ( phản ứng xà phòng hóa)
+ Phương pháp điều chế bằng phản ứng este hóa
+ Ứng dụng tiêu biểu của este
- HS hiểu: Nguyên nhân este không tan trong nước và có nhiệt độ sối thấp hơn axit đồng phân.
2. Kĩ năng:
+ Vận dụng kiến thức về liên kết hiđro để giải thích nguyên nhân este không tan trong nước và có nhiệt độ sôi thấp hơn axit đồng phân.
+ Viết được công thức cấu tạo của este
+ Viết các PTHH minh họa cho tính chất hóa học của este no, đơn chức
+ Phân biệt este với các chất khác Axit, Ancol bằng phương pháp hóa học
II. TRỌNG TÂM:
+ Đặc điểm cấu tạo phân tử và cách gọi tên theo danh pháp ( gốc – chức)
+ Phản ứng thủy phân este trong axit – kiềm
III. CHUẨN BỊ: Dụng cụ, hoá chất: dd etyl axetat,dung dịch axit H2SO4 20%, dung dịch NaOH 30%, ống nghiệm, đèn cồn, giá đỡ
IV. PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, đàm thoại , hoạt động nhóm.
V. TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:
1. Ổn định lớp: Chào hỏi, kiểm diện.
2. Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.
3. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC

Hoạt động 1
( GV giới thiệu cho học sinh xét phản ứng ( SGK / 4)
Phản ứng este hóa:
Axit + Ancol
𝑡
𝑜,𝐻
2
𝑆𝑂
𝐸𝑠𝑡𝑒+
𝐻
2
𝑂

( GV yêu cầu HS so sánh CTCT của 2 chất sau đây, từ đó rút ra nhận xét về cấu tạo phân tử của este.
/
( GV hướng dẫn HS viết PT: Khi thay thế nhóm OH ở nhóm cacboxyl của axit cacboxylic bằng nhóm OR’ thì được este.
( HS nghiên cứu SGK để biết cách phân loại este, vận dụng để phân biệt một vài este no, đơn chức đơn giản.
( GV giới thiệu cách gọi tên este, gọi 1 este để minh hoạ, sau đó lấy tiếp thí dụ và yêu cầu HS gọi tên: Tên gọi của este tương tự như tên gọi của muối tương ứng
𝐶
𝐻
2=𝐶𝐻−𝐶𝑂𝑂𝐶
𝐻
3:

𝐶
3
𝐻
7
𝐶𝑂𝑂
𝐶
2
𝐻
5:
( GV HD đồng phân este: Các este có đồng phân khác nhau mạch cacbon và vị trí nhóm chức este:
VD: este no C3H6O2 có hai đồng phân este ( gọi HS viết và gọi tên)

I – KHÁI NIỆM, DANH PHÁP
ĐỊNH NGHĨA:
/
Tổng quát:
𝑅𝐶𝑂𝑶𝑯+
𝑹
𝑶𝐻
𝑡
𝑜,𝐻
2
𝑆𝑂
𝑅𝐶𝑂𝑶
𝑹
𝑯
𝟐
𝑶
CÔNG THỨC:
/ CTCT của este đơn chức: RCOOR’
R: gốc hiđrocacbon của axit hoặc H.
R’: gốc hiđrocacbon của ancol (R # H)
/ CTCT chung của este no, đơn chức, mạch hở:
- CnH2n+1COOCmH2m+1 (n ≥ 0, m ≥ 1)
- CxH2xO2 (x ≥ 2)
/ Tên gọi: Tên gốc hiđrocacbon của ancol + tên gốc axit.
- Tên gốc axit: Xuất phát từ tên của axit tương ứng, thay đuôi ic→at.
Thí dụ:
CH3COOCH2CH2CH3: propyl axetat
HCOOCH3: metyl fomat
ĐỒNG PHÂN:
Vd: este no C3H6O2 𝐻𝐶𝑂𝑂
𝐶
2
𝐻
5:
𝐶𝐻
3
𝐶𝑂𝑂
𝐶
2
𝐻
5:

Hoạt động 2
( HS nghiên cứu SGK để biết một vài tính chất vật lí của este.
( GV ?: Vì sao este lại có nhiệt độ sôi thấp hơn hẳn với các axit đồng phân hoặc các ancol có cùng khối lượng mol phân tử hoặc có cùng số nguyên tử cacbon ? Nguyên nhân: Do giữa các phân tử este không tạo được liên kết hiđro với nhau và liên kết hiđro giữa các phân tử este với nước rất kém.
Thí dụ:
CH3CH2CH2COOH
(M = 88) /=163,50C
Tan nhiều trong nước
CH3[CH2]3CH2OH
(M = 88), / = 1320C
Tan ít trong nước
CH3COOC2H5
(M = 88), /= 770C
Không tan trong nước

(Lưu ý: t0 sôi: Axit>ancol>este>andehit>ete
(Các este thường có mùi