Bài 31: Tiết 129:
Văn bản: Động PHong Nha
Trần Hoàng
A. Mục tiêu bài học:
* Giúp học sinh:
- Hiểu, nắm vững văn bản nhật dụng.
- Cảm nhận được vẻ đẹp lộng lẫy, kì ảo của Động Phong Nha.
- Có thái độ yêu quí, tự hào, bảo vệ môi trường và danh lam thắng cảnh.
- Rèn luyện kĩ năng phân tích từ ngữ, hình ảnh đặc sắc.Tích hợp với phần tập làm văn ở trình tự miêu tả, với các văn bản khác cùng viết về động Phong Nha ( Bài thơ “Động Phong Nha” của Tố Hữu)
B. Các hoạt động dạy và học:
1. ổn định tổ chức:
1.1 Kiểm tra sĩ số.
1.2 Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.
2. Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.
GV đặt câu hỏi để dẫn vào bài: Đến nay Việt Nam có rất nhiều di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Em nào có thể giới thiệu cho cả lớp biết các di sản đó không?
HS. Trả lời, bổ sung ý kiến,
Sau khi học sinh trả lời giáo viên chốt dẫn vào bài mới:
Các di sản văn hóa thế giới của Việt Nam gồm: Vịnh Hạ Long, Cố đô Huế, Thánh địa Mĩ Sơn, Phố Cổ Hội An, Nhã nhạc Cung Đình Huế, Cồng Chiêng Tây Nguyên và cả quần thể rừng quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Nói đến di sản Phong Nha – Kẻ Bàng không thể không nói đến động Phong Nha. Để biết tại sao động Phong Nha lại được công nhận là di sản văn hoá thế giới, thầy trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong tiết học này qua văn bản " Động Phong Nha của tác giả Trần Hoàng.
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Nội dung cần đạt

Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu chung văn bản:
GV: Hướng dẫn học sinh cách đọc văn bản :Văn bản “ Động Phong Nha” là một văn bản nhật dụng. Trong văn bản có sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt như tự sự, miêu tả, thuyết minh…Vì vậy, chúng ta nên đọc văn bản theo giọng kể, kết hợp với miêu tả, đặc biệt nhấn mạnh các chi tiết miêu tả vẻ đẹp lộng lẫy, kì ảo của Động Phong Nha.
GV: Đọc mẫu một đoạn, sau đó gọi 3 học sinh đọc tiếp đến hết. Cùng lúc đó chiếu hình ảnh về động Phong Nha .

GV: Nhận xét cách đọc của học sinh.


- Nghe, nhớ để đọc cho đúng.







- 3 học sinh đọc diễn cảm, to, rõ. Cả lớp nghe đồng thời quan sát tranh , cố gắng tưởng tượng, cảm nhận vẻ đẹp lộng lẫy, kì ảo của động Phong Nha.


I .Đọc – tìm hiểu chung
Đọc:


 GV: Trong văn bản có nhiều từ, cụm từ là thuật ngữ chuyên môn của một số ngành. ở đây, thầy lưu ý các em các từ “Đệ nhất kì quan Phong Nha”, “Vân nhũ”, “Nguyên sinh”, “Kì ảo”( Giáo viên chiếu các từ trên lên phông)
GV: Giải thích thêm về từ “Phong Nha”.( “Phong”: nhọn; lược. “Nha”: răng. => Động Phong Nha là động răng nhọn hay còn gọi là động răng lược ( Ví với hình dáng các thạch nhũ trong động.
? Theo em, văn bản có thể chia làm mấy phần, nội dung mỗi phần là gì?
GV: Sử dụng máy chiếu kiến thức lên để học sinh khắc sâu.
GV: Để hiểu rõ hơn và cảm nhận được vẻ đẹp của động Phong Nha, thầy trò chúng ta cùng tìm hiểu chi tiết văn bản theo bố cục trên.


Một học sinh đọc to rõ để cả lớp nghe, nhớ. Các học sinh khác nghe, theo dõi SGK/147







Trả lời cá nhân, nhận xét, bổ sung và ghi nhanh kết quả.

Tìm hiểu chú thích:
- “Đệ nhất kì quan Phong Nha”
- “Vân nhũ”
- “Nguyên sinh”
- “Kì ảo”






3. Bố cục: 3 phần
a. Phần 1: Từ đầu…. “ nằm rải rác”.
Giới thiệu vị trí địa lý và đường vào động Phong Nha.
b. Phần 2: Tiếp theo…. “ nơi cảnh chùa đất Bụt”.
Cảnh tượng Động Phong Nha.
c. Phần 3: Đoạn còn lại.
Giá trị của động Phong Nha.

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết văn bản .
? Em hãy cho biết Động Phong Nha nằm ở đâu?
GV: Giới thiệu thêm cách đi từ Hà Nội đến động Phong Nha.
GV: Chốt liên hệ với các hang động khác ( Động Thiên Cung ở Vịnh Hạ Long, động Hương Tích ở chùa Hương) để học sinh hiểu tại sao động Phong Nha được coi là " Đệ nhất kì quan".
?Để vào chiêm ngưỡng vẻ đẹp của động chúng ta có thể đi thế nào?
GV: (Chốt chuyển ý) Hai con đường dẫn du khách vào thăm động Phong Nha là hai con đường có phong cảnh hết sức tươi đẹp. Có thể nói bức tranh phong cảnh hữu tình trên đường đến với rừng quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã gây sự chú ý nơi du khách. Để thấy được vẻ đẹp của động Phong Nha, thầy trò chúng ta cùng tìm hiểu phần tiếp theo.
Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu vẻ đẹp của Động Phong Nha:
GV: Như vậy, chúng ta đã biết Động Phong Nha thuộc tỉnh Quảng Bình ở Miền Trung nước ta. Vậy bây giờ thầy mời các em cùng đến tham quan động.(GV chiếu đoạn phim lên cho học sinh xem để các em thấy được vẻ đẹp của Động Phong Nha. ? Tác giả đã miêu tả động khô và động nước như thế nào ?

GV: Chiếu lên phông, chốt giảng:










Cá nhân trả lời, bổ sung ý kiến. Ghi nhanh kết quả vào vở.





Cá nhân trả lời, bổ sung ý kiến. Ghi nhanh kết quả vào vở.









HS quan sát , cảm nhận vẻ đẹp của động. Liên hệ đến nội dung bài học




Cá nhân trả lời, bổ sung ý kiến.

Nghe, ghi ý chính.

II. Tìm hiểu chi tiết văn bản:
1. Giới thiệu về động Phong Nha:
a. Vị trí: Động Phong Nha thuộc khối núi đá vôi Kẻ Bàng ở Tây Quảng Bình. Được gọi là đệ nhất kỳ quan.



b. Đường vào động: Có hai con đường:
+ Đường thủy: Ngược dòng sông Gianh rồi đi vào sông Son là đến nơi.
+ Đường bộ : Theo đường số 2 đến bến sông Son rồi đi thuyền khoảng ba mươi phút là đến nơi.



c. Toàn cảnh động Phong Nha:
c1. Cảnh bên trong động Phong Nha




Động khô:
- Cao 200 mét.
- Xưa là dòng sông ngầm còn nay là “ những vòm đá trắng vân nhũ và vô số cột đá xanh màu ngọc bích óng ánh.”
Động nước:
- Có một con sông ngầm dài chảy suốt ngày đêm dưới núi đá vôi.
- Nối Kẻ Bàng và khu rừng nguyên sinh.
- Sông sâu, nước rất trong.
- Khi vào động nước phải mang theo đèn, đuốc.
( Miêu tả khái quát.

 GV:Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm các câu hỏi sau:
1.a.Em hãy cho biết động chính được tác giả miêu tả như thế nào?( tìm những chi tiết miêu tả động chính và nhận xét)
b.Cảnh bên ngoài động có vẻ đẹp như thế nào?
2. Có ý kiến cho rằng: “ Cách miêu tả của tác giả rất hợp lí, đem lại hiệu quả cao đối với người đọc”. Em có đồng ý không? Vì sao?


GV: Trình tự miêu tả của tác giả rất hợp lý. Việc miêu tả theo trình tự không gian (từ xa đến gần, từ khái quát đến cụ thể ) cùng với phép liệt kê đã khắc họa cảnh sắc Phong Nha vừa kì vĩ vừa hết sức gần gũi đồng thời kích thích trí tưởng tượng phong phú của du khách. Qua văn bản này một lần nữa chúng ta lại thấy trong văn miêu tả việc chọn trình tự miêu tả hợp lí có ý nghĩa rất quan trọng đến sự thành công của văn bản.

GV bình: Dưới ngòi bút của tác giả Trần Hoàng, vẻ đẹp của động Phong Nha hiện lên vừa có nét hoang sơ, bí hiểm vừa thanh thoát và giàu chất thơ nhờ sự hòa tấu của âm thanh " khác nào tiếng đàn, tiếng chuông nơi cảnh chùa, đất Bụt." như nhà thơ Tố Hữu đã viết:
"Mái chèo đưa ta qua rèm đá thêu hoa
Ngắm những tiên nga ngực trần mơ mộng
Những vị phật điềm nhiên phơi bụng
Bên những thằng quỉ dữ nhe nanh
Động tỏ mờ nghe gió hú luồn quanh
Như sáo tự trời xanh thổi linh hồn cho đá
Thuyền cứ trôi.. Ta ngồi nghe con sông kì lạ
Chảy lặng thầm trong núi thẳm hang sâu."


Lớp chia thành 4 nhóm để tiến hành thảo luận. Nhóm 1+2 thảo luận câu hỏi 1, nhóm 3 + 4 thảo luận câu hỏi 2. Đại diện ghi ra giấy sau 3 phút các nhóm cử đại diện trình bày, các nhóm khác nghe, bổ sung .

Học sinh nghe, ghi nhanh ý chính, nhớ để vận dụng vào bài viết văn tả cảnh.







Học sinh nghe, cảm thụ cái hay, thấy được cái đẹp của động Phong Nha.
- Gồm 14 buồng thông nhau.
- Cấu tạo:
+ Đá nhiều hình khối: khối hình con gà, khối hình con cóc, khối xếp thành đốt trúc dựng đứng, khối mang hình mâm xôi, khối mang hình cái khánh, tiên ông đánh cờ...
+ Màu sắc: Thạch nhũ huyền ảo, lóng lánh như kim cương, phong lan xanh biếc.
+ Bãi cát, bãi đá rộng và đẹp.
(Miêu tả chi tiết, đa dạng, phong phú, gợi tả, sinh động, hấp dẫn.
=> Đây là động chính.
c2.Cảnh bên ngoài động:
- Tiếng nói, tiếng nước như tiếng đàn, tiếng chuông nơi cảnh chùa đất Bụt.
- Như thế giới của tiên cảnh.
Nghệ thuật:
- Trình tự không gian ( từ xa đến gần, từ khái quát đến cụ thể ).
- Biện pháp liệt kê.( hình khối, màu sắc, âm thanh)
- So sánh độc đáo, gợi hình ảnh
Sơ kết: Vẻ đẹp của động Phong Nha là vẻ đẹp lộng lẫy và kì ảo, vừa hoang sơ bí hiểm, vừa thanh thoát và giàu chất thơ.

Hoạt động 5:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu giá trị của động Phong Nha:
? Qua lời phát biểu của nhà thám hiểm Hao – yớt Lim – be và báo cáo khoa học của Hội địa lí Hoàng gia Anh, động Phong Nha được đánh giá như thế nào?
Định hướng: Động dài và đẹp, có bảy cái nhất: Hang động dài nhất, cửa hang cao