Chương I ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM






A.MỤC TIÊU
1. Chuyển động là gì ? , Quỹ đạo chuyển động là gì ? nêu được những thí dụ cụ thể về chất điểm , vật làm mốc , mốc thời gian .
Phân biệt được hệ trọa độ và hệ quy chiếu .
Phân biệt được thời điểm với thới gian .
2/ Trình bày được cách xác d0ịnh vị trí của chất điểm trên đường cong và trên mặt phẳng . Giải được bài toán mốc thời gian .
B / CHUẨN BỊ :
Gv xem phần tương ứng trong sách VL 8 , Chuẩn bị thí dụ về cách xác định vị trí trường học tại địa phương theo các ngã đường ( 830 ,824 ) vị trí Tp HCM lấy mốc cây số ở ngã tư Đhòa . Chuẩn bị bảng giờ tàu
C/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung bài học

-

Người hành khách nhìn vào đâu để biết ô tô đang chuyển động ? Chuyển động cơ học là gì ?
Nếu ô tô dài 3m , đoạn đường dài 30.000m , so sánh thấy chiều dài ô tô bằng 1 10.000 chiều dài con đường ô tô coi như chất điểm trên đoạn đường
Học sinh tìm một số thí dụ khác về chất điểm.

Quan sát đường đi của quả bóng bà�n , chuyển động của đầu kim đồng hồ
Quỹ đạo chuyển động
Ô tô chạy ngang qua cột cây số SG 30km , nghĩa là gì ? SG được chọn làm mốc để xác định vị trí ô tô .
Làm thế nào để� xác định vị trí ô tô khi biết quỹ đạo chuyển động ?
Nếu muốn xác định vị trí chất điểm trong mặt phẳng phải làm sao ? Thi dụ sách giáo khoa










Lúc 8 giờ ôtô qua cột cây số , đến 9 giờ thì đến SG . Thời gian chuyển động là bao nhiêu ?
8 và 9 giờ có gọi là thời gian không ?
Muốn xác định thời gian chuyển động phải làm sao ?
Mốc thời gian thường chọn trong bài tập là t0= 0
Hs xem bảng giờ tàu xác định các thời điểm , thời gian ( Hướng dẫn học sinh tìm được mốc thời gian )




Hệ quy chiếu dùng để làm gì ? gồm các thành phần nào ?






Củng cố
Nêu cách xác định vị trí ô tô trên quốc lộ ?
Nêu cách xác định vị trí của vật trên mặt phẳng ?
Phân biệt hệ toạ độ và hệ quy chiếu
Câu 5 , 6 SGK

I Chuyển động cơ , chất điểm
1/ Chuyển động cơ : chđộng cơ của một vật ( chuyển động ) là sự thay đổi vị trí vật đó so với vật khác theo thời gian
2/ Chất điểm : Một vật chuyển động được coi là chất điểm nếu kích thước của nó rát nhỏ so với độ dài đường đi ( hoặc so với những khoảng cách mà ta đề cập đến ) Chất điểm có khối lượng là khối lượng của vật .
Thí dụ : Trái đất như một chất điểm trong hệ mặt trời
3/ Quỹ đạo : Tập hợp tất cả vị trí của chất điểm chuyển động tạo ra đường nhất định gọi là quỹ đạo chuyển động
II Cách xác định vị trí của vật trong không gian
1/ Vật làm mốc và thước đo
Nếu biết đường đi , chỉ cần chọn vật làm mốc và chiều dương là xác định được chính xác vị trí của vật bằ�ng cách dùng thước đo chiều dài từ vật làm mốc đến vật
2/ Hệ tọa độ :
Muốn xác định vị trí vật M trong mặt phẳng ta làm như sau :
Chọn hệ trục tọa độ xOy dã được chia độ , gốc tọa độ O , chiều dương trên các trục Ox , Oy
Chiếu vuông góc M xuống hai trục được các điểm H , I
Vị trí M xác định bởi hai toạ độ x =
, y =

III Cách xác định thời gian trong chuyển động
1/ Mốc thời gian và đồng hồ : để xác định thời gian trong chuyển động ta cần chọn một mốc thời gian và đồng hồ để đo thời gian
2/ Thời điểm và thời gian
Đoàn tàu khởi hành từ Hà nội lúc 19giờ , đến Nam định lúc 20giờ 56 phút
19 giờ , 20 giờ 56 phút là thời điểm
thời gian chuyển động là 1 giờ 56 phút
IV Hệ quy chiếu :
Một hệ quy chiếu gồm :
-Một vật làm mốc , một hệ toạ độ gắn với vật làm mốc
- một mốc thời gian và đồng hồ








A /Mục tiêu
1/ Nêu được định nghĩa chuyển động thẳng đều
Vận dụng được công thức tíng quãng đường đi được và phương trình chuyển động để giải bài tập .
2/ Giải được càc bài toàn về chuyện động : Cùng chiều đuổi nhau , ngược chiề�u gặp nhau , mốc thời gian khác nhau
Vẽ được đồ thị tọa độ thời gian , thu thập thông tin từ đồ thị .
B Chuẩn bị :
Tham khảo SGK VL8 , vẽ đồ thị 2.2 SGK , một số đề bài tập cho học sinh vẽ đồ thị
C Hoạt động giảng dạy

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung bài học



Thí dụ x1 =5cm , x2=8cm , t2-t1 = 1s thì vtb= 3m/s
Học sinh tính tốc độ trung bình của đoàn tàu HN-SG biết con đường dài 1726km





Đây chỉ là tốc độ trung bình trong suốt quãng đường dài . nếu trên mọi chặng đường tốc độ trung bình là như nhau chuyển động thẳng đều . Chuyển động thẳng đều là gì ?
viết công thức quãng đường của chuyển động thẳng đều ? ta coi vtb là vận tốc v trong chuyển động thẳng đều
Quãng đường s phụ thuộc vào yếu tố nào ? phụ thuộc như thế nào ?




Học sinh xác định tọa độ chất điểm ở thời điểm ban đầu , ở thời điểm t Phương trình chuyển động








Học sinhphân tích x0 , v , lập phương trình chuyển động

Học sinh lập bảng giá trị x theo t
Hs xác định vị trí các điểm trong hệ toạ độ (x -t)
Hs vẽ đồ thị











Củng cố :
1/ nêu cách vẽ đồ thị x -t của vật chuyển động thẳng đều
2/ Câu 6 , 8 SGK
3/ bài tập 9a
Về nhà làm tiếp bài tập 9,10

I Chuyển động thẳng đều :
1/ Tốc độ trung bình : Chất điểm M chuyển động trên trục Ox , chiều dương là chiều chuyển động
Tại thời điểm t1 vật qua M1 có tọa độ x1
Tại thời điểm t2 vật qua M2 có tọa độ x2
Ta gọi thời gian chuyển động t = t2-t1
Quãng đường đi được s = x2 -x1
Tốc độ trung bình cho biết mức độ nhanh chậm của chuyển động
vtb=
đơn vị m/s hoặc km/h
2/ Chuyển động thẳng đều :
Là chuyển động có quỹ đạo là đường thẳng và có tốc độ trung bình như nhau trên mọi quãng đường (vtb= v )
3/ Quãng đường đi được trong chuyển động thẳng đều
s = vtb t = v t v : vận tốc của vật
Trong chuyển động thẳng đều , quãng đường đi được tỉ lệ thuận với thời gian chuyển động
II Phương trình chuyển động và đồ thị tọạ độ thời gian của chuyển động thẳng đều :
1/ Phương trình chuyển động thẳng đều
Xét chất điểm M chuyển động thẳng đều theo phương Ox tốc độ v.
-Ở thời điểm ban đầu chất điểm có toạ độ ban đầu x0=

- Ở thời điểm t chất điểm đi được quãng đường AB = s , tại B chất điểm có toạ độ x =


x= x0+ s = x0 + vt.

II/ Đồ thị tọa độ� thời gian:
-Một xe đạp chuyển động thẳng đều theo phương Ox vận tốc 10km/h xuất phát từ A cách gốc toạ độ O là 5km.Ptcđ là x=5+10t.
a/ bảng ( x - t)

t (h)
0 1 2 3 4 5 6

x (km)
5 15 25 35 45 55 65

b/ Đồ thị

-Đồ thị toạ độ thời gian biểu diễn sự phụ thuộc của toạ độ của vật chuyển động vào thời gian.










A.MỤC TIÊU
1/Viết được công thức định nghĩa và vẽ được vectơ biểu diễn vận tốc tức thời , ý nghĩa của các đại lượng vật lí trong công thức
Nêu được định nghĩa của chuyển động thẳng biến đổi đều , nhanh dần đều , chậm dần đều
Viết được phương trình vận tốc của chuyển động nhanh dần đều , ý nghĩa của các đại lượng trong phương trình , hiểu rõ và trìng bày được mối tương quan về dấu và chiều của vận tốc và gia tốc trong các chuyển động
Viết được công thức và nêu được đặc điểm về phương chiều và độ lớn của gia tốc trong chuyển động nhanh dần đều , chậm dần đều
Viết được công thức đường đi và phtrình ch động của chđnhanh dần đều , chậm dần đều , xác định đúng dấu của các đại lượng trong công thức ấy
Xay dựng được công thức tính gia tốc theo � vận tốc và quãng đường trong chđộng thẳng biến đổi đều
B/ CHUẨN BỊ các vdụ , đồ thị trang18,19,21
C/ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung bài học

HĐ 1 Kiểm bài cũ :1/Chuyển động thẳng đều là gì ? Đặc điểm của chuyển động thẳng đều ? câu 6 tr15 sgk
2/ Cách vẽ đồ thị toạ độ - thời gian của chuyển động thẳng đều , câu 8 trang 15 sgk
3/ Bài tập 9 b , c

HĐ2 : Xe gắn máy đang chạy trên quãng đường dài , nhìn vào đâu để biết vận tốc ôtô tại một điểm bất kỳ vtốc tức thời . Giải thích hoạt động của súng bắn tốc độ của Công An trên các quốc lộ Muốn xác định vận tốc tức thời phải làm sao?
Thực tế dụng cụ nào cho biết vtốc tức thời

Nếu nói : Vận tốc của ôtô khi ngang qua địa điểm A là 30km /h Em có hình dung chính xác trạng thái chđộng của ôtô không ? ( nhanh hay chậm , theo chiều nào ? ) vectơ vận tốc tức thời
Hs trả lời câu C1, xem hình 3.3 vectơ vận tốc tức thời có gốc chiều độ lớn như thế nào trả lời câu C2 ,
HĐ3 :Gv giảng giải về đinh nghĩa chuyển động thẳng biến đổi đều . Khi nào gọi là chuyển động thẳng nhanh dần đều khi nào gọi là chuyển động thẳng chậm dần đều


HĐ4 : Giảng giải về khái niệm gia tốc
Hs quan sát hình 3-4 nhận xét về phương chiều vectơ gia tốc

























Hs giải bài tập vd trang 18 sgk





HĐ 5 : Tìm công thức vận tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều từ a
v phụ thuộc yếu tố nào trong chuyển động thẳng nhanh dần đều ? như thế nào ? đồ thị có dạng gì ?
Vẽ đồ thị cho vdụ tre