CHƯƠNG II : ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN VÀ HỆ THỐNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong Bảng Tuần Hoàn
- Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân .
- Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành 1 hảng.
- Các nguyên tố có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau thì được xếp thành 1 cột.
2. Cấu tạo bảng tuần hoàn
a. Ô nguyên tố
Số TT nguyên tố = Z = p = e
b. Chu kì
- Số TT của chu kì = số lớp electron .
- Trong BTH có 7 chu kì : 3 chu kì nhỏ và 4 chu kì lớn .
c. Nhóm
- BTH có 18 cột được chia thành 8 nhóm A đánh số từ IA đến VIIIA và 8 nhóm
B đánh số từ IB đến VIIIB , mỗi nhóm là 1 cột , riêng nhóm VIIIB có 3 cột .
- Nhóm A (Phân nhóm chính)
+ Nhóm A gồm nguyên tố s và nguyên tố p . Nhóm A gồm các nguyên tố
thuộc chu kì lớn và chu kì nhỏ .
STT nhóm = số electron lớp ngoài cùng .
+ Nhóm B gồm nguyên tố d và nguyên tố f . Nhóm B gồm các nguyên tố
ở chu kì lớn và đều là kim loại . Xác định STT nhóm thì xét tổng số e
trên hai phân lớp (n-1)dx nsy .
x + y < 8 thì STT nhóm = x + y
8 ( x + y ( 10 thì STT nhóm = VIIIB
x + y > 10 thì STT nhóm = x + y – 10
( Chú ‎ý :
+ Hai nguyên tố kế nhau trong cùng 1 chu kì thì điện tích hạt nhân của
chúng chỉ khác nhau 1 đơn vị .
+ Hai nguyên tố thuộc cùng một phân nhóm ở hai chu kì kế tiếp , điện tích
hạt nhân của chúng khác nhau 8 hay 18 hay 32 đơn vị .
3. Sự biến đổi tính chất nguyên tử , tính chất đơn chất và hợp chất
a. Bán kính nguyên tử
- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì nói chung BKNT giảm dần.
- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì BKNT tăng dần.
b. Năng lượng ion hóa (kí hiệu I , đo bằng kJ/mol)
- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì nói chung năng I tăng dần.
- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì I giảm dần.
c. Độ âm điện
- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì độ âm điện tăng dần.
- Trong cùng 1 nhóm : khi đtích hạt nhân tăng dần thì độ âm điện giảm dần.
d. Sự biến đổi về hóa trị của các nguyên tố
- Trong cùng 1 chu kì đi từ trái sang phải , hóa trị cao nhất với oxi tăng dần từ
từ 1 đến 7 , còn hóa trị với hidro của các phi kim giảm dần từ 4 đến 1.
Đối với phi kim : Hóa trị cao nhất với oxi + hóa trị với hidro = 8
- Trong cùng 1 nhóm A , hóa trị cao nhất với oxi của các nguyên tố bằng nhau và
bằng STT của nhóm .
e. Sự biến đổi tính kim loại – phi kim
- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì tính kim loại của các
nguyên tố giảm dần , đồng thời tính phi kim tăng dần .
- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì tính kim loại của các
nguyên tố tăng dần , đồng thời tính phi kim giảm dần .
f. Sự biến đổi tính axit – bazơ của oxit và hidroxit
- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì tính bazơ của các oxit
và hidroxit tương ứng giảm dần , đồng thời tính axit của chúng tăng dần .
- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì tính bazơ của các oxit
và hidroxit tương ứng tăng dần , đồng thời tính axit của chúng giảm dần .

II. BÀI TẬP
1. Oxit cao nhất của một nguyên tố RO3 , trong hợp chất của nó với hidro có 5,88%
hidro về khối lượng . Xác định nguyên tố đó .
2. Hợp chất khí với hidro của một nguyên tố là RH4