CHƯƠNG IV. DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ
PHẦN I. TểM TẮT LÍ THUYẾT
1. Trình bày được cấu tạo và nêu được vai trò của tụ điện và cuộn cảm trong hoạt động của mạch dao động LC.
Một cuộn cảm có độ tự cảm L mắc nối tiếp với tụ điện có điện dung C thành một mạch điện kín gọi là mạch dao động.


Nếu điện trở của mạch rất nhỏ, coi như bằng không thì mạch là mạch dao động lí tưởng.
Tụ điện có nhiệm vụ tích điện cho mạch, sau đó nó phóng điện qua lại trong mạch nhiều lần, tạo ra dòng điện xoay chiều trong mạch.
Khi có sự biến thiên cường độ dòng điện trong mạch, trong cuộn cảm xuất hiện dòng điện cảm ứng chống lại sự biến thiên và có tác dụng nạp điện tích cho tụ điện theo chiều ngược lại.
Dao động điện từ điều hoà xảy ra trong mạch LC sau khi tụ điện được tích một điện lượng q0 và không có tác dụng điện từ bên ngoài lên mạch. Đó là dao động điện từ tự do.
* Điện tích tức thời q = q0cos((t + ()
* Điện áp tức thời

* Dũng điện tức thời i = q’ = -(q0sin((t + () = I0cos((t + ( +
)

: cường độ dũng điện cực đại.
q0: điện tích cực đại.

là tần số gúc riờng
Dũng điện tức thời i sớm pha hơn điện tích q 1 góc

Điện áp tức thời u cùng pha với điện tích q.

2. Viết được công thức tính chu kì dao động riêng của mạch dao động LC.
Chu kì và tần số của dao động điện từ tự do trong mạch dao động gọi là chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động :

và

3. Nêu được dao động điện từ là gì.
Sự biến thiên điều hoà theo thời gian của cường độ điện trường
và cảm ứng từ
trong mạch dao động gọi là dao động điện từ tự do.

4. Nêu được năng lượng điện từ của mạch dao động LC là gì.
Năng lượng điện từ của mạch dao động LC là tổng năng lượng điện trường tập trung ở tụ điện và năng lượng từ trường tập trung ở cuộn cảm.




2. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
5. Nêu được điện từ trường là gì.
- Nếu tại một nơi có một từ trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một điện trường xoáy. Điện trường có những đường sức là đường cong khép kín gọi là điện trường xoáy.
- Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường. Đường sức của từ trường bao giờ cũng khép kín.
Điện trường biến thiên theo thời gian sinh ra từ trường, từ trường biến thiên theo thời gian sinh ra điện trường xoáy. Hai trường biến thiên này quan hệ mật thiết với nhau và là hai thành phần của một trường thống nhất, gọi là điện từ trường.
3. SÓNG ĐIỆN TỪ
6. Nêu được sóng điện từ là gì.
Sóng điện từ là quá trình lan truyền dao động điện từ trong không gian theo thời gian.
7. Nêu được các tính chất của sóng điện từ.
Sóng điện từ có các tính chất sau:
a) Sóng điện từ truyền trong chân không với tốc độ ánh sáng : c ( 300000 km/s.
Sóng điện từ lan truyền được trong điện môi, tốc độ truyền của nó nhỏ hơn khi truyền trong chân không và phụ thuộc vào hằng số điện môi.
b) Sóng điện từ là sóng ngang (các vectơ
và
vuông góc với nhau và vuông góc với phương truyền sóng).
c) Trong sóng điện từ thì dao động của
và
tại một điểm luôn luôn đồng pha với nhau.
d) Khi sóng điện từ gặp mặt phân cách giữa hai môi trường thì nó cũng bị phản xạ và khúc xạ như ánh sáng.
e) Sóng điện từ mang năng lượng.
Bước sóng của sóng điện từ:

4. NGUYÊN TẮC THÔNG TIN LIÊN LẠC BẰNG SỐNG VÔ TUYẾN
a) Sơ đồ khối của một máy phát thanh vô tuyến đơn giản :


Chức năng của từng khối:
Khối (1) là mạch micrô thu tín hiệu âm thanh (âm tần); Khối (2) là mạch phát sóng điện từ cao tần; Khối (3) là mạch biến điệu dao động (trộn sóng); Khối (4) là mạch khuếch đại sóng điện từ cao tần biến điệu; Khối (5) là mạch phát sóng sóng điện từ cao tần biến điệu ra không trung (anten phát).
b) Sơ đồ khối của một máy thu thanh đơn giản :


Chức năng của từng khối:
Khối (1) là mạch chọn sóng : sóng điện từ cao tần biến điệu, khi lan đến anten