Chương 1: BẢN CHẤT CỦA TÂM LÝ NGƯỜI
Bản chất của tâm lý người
Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng: TL người là sự phản ảnh hiện thực khách quan vào não người thông qua chủ thể, TL người có bản chất XH-Lịch sử:
a) Tâm lý người là sự phản ánh HTKQ(Hiện thực khách quan) vào não người thông qua chủ thể
- HTKQ:
+ Là tất cả những gì tồn tại ngoài ý thức của con người, độc lập với ý thức con người và phát triển theo quy luật tự nhiên của nó. Hiện thực khách quan bao gồm cả thế giới tự nhiên và thế giới đồ vật do con người tạo ra, gồm cả các hiện tượng vật chất và hiện tượng tinh thần.
+ Hiện thực khách quan tác động vào các giác quan hệ thần kinh và não. Não hoạt động tiếp nhận, giữ lại hình ảnh, dấu vết của hiện thực. Đây chính là hoạt động phản ảnh hiện thực khách quan của não. Kết quả của hành động này là những hình ảnh, dấu vết của HTKQ được in lại, lưu lại trong não, hình ảnh ấy được gọi là hình ảnh tâm lý.
+ HTKQ là nguồn gốc làm nảy sinh hoạt động tâm lý. HTKQ là cái có trước, tâm lý là cái có sau. Tâm lý chỉ nảy sinh khi có tác động qua lại giữa HTKQ và não. HTKQ quyết định tâm lý cả về nguồn gốc nảy sinh lẫn nội dung phản ánh.
HTKQ vừa là nguồn gốc vừa là nội dung tâm lý người.
- Thế giới khách quan: Tồn tại bằng những thuộc tính không gian, thời gian và luôn vận động. Phản ánh là quá thuộc tính chung của mọi vật chất đang vận động. Có thể nói: phản ánh là quá trình tác động qua lại để lại dấu vết trên nhau giữa các hệ thống vật chất.
- Phản ảnh tâm lý: là 1 loại phản ánh đặc biệt vì:
+ Phản ánh tâm lý là sự tác động của HTKQ vào con người, hệ thần kinh và bộ não người. Hệ cơ quan này sẽ tiếp nhận tác động từ HTKQ và tạo ra hình ảnh tâm lý chứa đựng trong các “vết vật chất”
+ Phản ánh tâm lý tạo ra “ hình ảnh tâm lý”, đó là “ bản sao” về thế giới. C.Mac nói: “ tinh thần, tư tưởng,tâm lý…chẳng qua là vật chất bên ngoài được chuyển vào trong đầu óc và biến đổi tưởng đó mà có”
@ HÌnh ảnh tâm lý khác về chất so với các hình ảnh cơ, vật lý,hoá học và sinh học:
Hình ảnh tâm lý mang tính sinh động và sáng tạo.( VD: H/a tâm lý của một ngọn nến khác với hình ảnh vật lý của ngọn nến đó)
Hình ảnh tâm lý mang tính chủ thể, mang đậm màu sác cá nhân của người mang hình ảnh tâm lý đó. Có thể nói con người phản ánh thế giới bằng hình ảnh tâm lý thông qua “lăng kính chú quan” của mình. Tính chủ thể trong phản ảnh tâm lý người thể hiện ở 2 nội dung:
1. Cùng 1 sự tác động của HTKQ nhưng ở các chủ thể khác nhau sẽ cho những h/a tâm lý với mức độ, sắc thái khác nhau ( VD:…?)
2. Cùng 1 sự tác động của HTKQ đến cùng 1 chủ thể nhưng ở những thời điểm hoàn toàn khác nhau sẽ cho ta các hình ảnh tâm lý với những mức độ sắc thái khác nhau.
Chính chủ thể mang h/a tâm lý là người cảm nhận, cảm nghiệm rõ nhất sự thay đổi đó và thông qua các mức độ và sắc thái tâm lý khác nhau mà mỗi chủ thể tỏ thái độ hành vi khác nhau.
Tâm lý người này khác người kia là do mỗi người có những đặc điểm riêng về cơ thể, giác quan, não, mỗi người có hoàn cảnh sống và điều kiện giáo dục khác nhau, tính tích cực hoạt đông và giao tiếp của mỗi người là khác nhau.
Kết luận sư phạm: nghiên cứu về phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với từng lứa tuổi,sử dụng các đồ dùng trực quan, đồng thời cũng chú ý đến tâm lý học sinh(vui,buồn…) cũng có thể là cùng 1 loại kiến thức,phương pháp nhưng ko phải bất cứ học sinh nào cũng tiếp thu dễ dàng…
b) Bản chất xã hội của TL người:
- Tâm lý người khác xa về chất so với TL của 1 số loại động vật cấp cao ở chỗ: Tâm lý người có bản chất XH và mang tính lịch sử.
- TL người có nguồn gốc là thế giới khách quan, trong đó nguồn gốc XH là cái quyết định, ngay cả phần tự nhiên trong thế giới cũng được XH hoá. Các mối quan hệ xã hội như quan hệ kinh tế XH, quan hệ chính trị, đạo đức, pháp quyền…đặc biệt là các mối quan hệ người