CH�?�~NG IV
CHIEe~N TRANH THEe~ GI�~�I TH�?� HAI (1939 - 1945)
Bau?i 17
CHIEe~N TRANH THEe~ GI�~�I TH�?� HAI (1939 - 1945)

A. TÓM TA�~T KIEe~N TH�?�C C�~ BẢN
I. CON e?�?�~i?NG DẪN e?Ee~N CHIEe~N TRANH THEe~ GI�~�I TH�?� HAI
1. Cau?c nu?u?u?c phau?t xo?t u?aơ`y mau`nh cho?nh sau?ch xao~m lu?u?u`c (1931 - 1937)
- e?ầu nhu?u`ng nao`m 30, cau?c nu?u?u?c phau?t xo?t e?u?u?c, I-ta-li-a vau? Nhao?t Bay?n u?au` lieo~n keo?t thau?nh lieo~n minh phau?t xo?t (Truu`c Beu?c-lin - Roo~-ma - Too~-ki-oo~), tao`ng cu?u?u?ng cau?c hoau`t u?oo?ng quao~n su?u` vau? gao~y chieo?n tranh xao~m lu?u?u`c u?y? nhiều khu vu?u`c khau?c nhau treo~n theo? giu?u?i:
+ Nhao?t xao~m lu?u?u`c Trung Quoo?c;
+ I-ta-li-a xao~m lu?u?u`c Ê-ti-oo~-pi-a (1935), cuu?ng vu?u?i e?u?u?c tham chieo?n u?y? Tao~y Ban Nha (1936 - 1939), hoo? tru?u` lu?u`c lu?u?u`ng phau?t xo?t Phran-coo~ u?au?nh bau`i cho?nh phuy? Coo?ng hoau?.
+ e?u?u?c xeu? boy? hoau? u?u?u?c Vec-xai, hu?u?u?ng tu?u?i muu`c tieo~u lao?p moo?t nu?u?u?c "e?au`i e?u?u?c" bao gồm tao?t cay? cau?c lau`nh thoơ` cou? dao~n e?u?u?c sinh soo?ng u?y? Chao~u Âu.
- Lieo~n Xoo~ chuy? tru?u?ng lieo~n keo?t vu?u?i Anh, Phau?p u?eơ` choo?ng phau?t xo?t vau? nguy cu? chieo?n tranh nhu?ng bu~ tu?u? choo?i.
- Anh, Phau?p, Myu` u?ều muoo?n giu?u` nguyeo~n trao?t tu?u` theo? giu?u?i cou? lu?u`i cho mo~nh. Anh, Phau?p thu?u`c hieo?n cho?nh sau?ch nhu?u?u`ng boo? phau?t xo?t hou?ng u?aơ`y chieo?n tranh về pho?a Lieo~n Xoo~. Mu? vu?u?i "e?au`o luao?t trung lao?p (1935) khoo~ng can thieo?p vau?o cau?c su?u` kieo?n beo~n ngoau?i chao~u Mu?.
=> Cau?c nu?u?u?c phau?t xo?t u?au` lu?u`i duu`ng to~nh ho~nh u?ou? u?eơ` thu?u`c hieo?n muu`c tieo~u gao~y chieo?n tranh xao~m lu?u?u`c cuy?a mo~nh.
2. Tu?u? Hoo?i nghu~ Muy-no?ch u?eo?n chieo?n tranh theo? giu?u?i
- Thau?ng 03/1038, e?u?u?c thoo~n to?nh Au?o, sau u?ou? gao~y ra vuu` Xuy-u?eu?t nhaơ?m thoo~n to?nh Tieo?p Khaơ?c
- Lieo~n Xoo~ say~n sau?ng giuu?p Tieo?p Khaơ?c choo?ng xao~m lu?u?u`c. Anh, Phau?p tieo?p tuu`c cho?nh sau?ch thoay? hieo?p, yeo~u cầu cho?nh phuy? Tieo?p Khaơ?c nhu?u?u`ng boo? e?u?u?c.
- Ngau?y 29/09/1938, Hoo?i nghu~ Muy-no?ch u?u?u?u`c trieo?u tao?p vu?u?i su?u` tham gia cuy?a Anh, Phau?p e?u?u?c vau? I-ta-li-a. Anh, Phau?p trao vuu?ng Xuy-u?eu?t cuy?a Tieo?p Khaơ?c cho e?u?u?c u?eơ` u?oơ`i lao?y vieo?c Ho?t-le hu?u?a chao?m du?u?t mou`i cuoo?c thoo~n to?nh u?y? Chao~u Âu.
* Ý nghu?a: Hoo?i nghu~ Muy-no?ch lau? u?ơ?nh cao cuy?a cho?nh sau?ch nhu?u?u`ng boo? phau?t xo?t nhaơ?m tieo~u dieo?t Lieo~n Xoo~ cuy?a Mu? - Anh.
Sau Hoo?i nghu~, e?u?u?c vao?n thoo~n to?nh Tieo?p Khaơ?c, chuaơ`n bu~ chieo?n tranh vu?u?i Ba Lan, u?ồng thu?u?i ko? vu?u?i Lieo~n Xoo~ "Hieo?p u?u?u?c Xoo~ - e?u?u?c khoo~ng xao~m phau`m nhau"
II. CHIEe~N TRANH THEe~ GI�~�I TH�?� HAI BUi?NG NỔ VAi? LAN RỘNG �~� CHÂU ÂU (Tu?u? thau?ng 09/1939 u?eo?n thau?ng 06/1941).
1. Phau?t xo?t e?u?u?c tao?n coo~ng Ba Lan vau? xao~m chieo?m Chao~u Âu (tu?u? thau?ng 09/1939 u?eo?n thau?ng 09/1940)
- Ngau?y 01/09/1939, e?u?u?c tao?n coo~ng Ba Lan. Anh, Phau?p tuyeo~n chieo?n vu?u?i e?u?u?c. Chieo?n tranh theo? giu?u?i thu?u? hai baơ?t u?ầu.
- Thau?ng 04/1940, e?u?u?c tao?n coo~ng sang pho?a Tao~y, chieo?m e?an Mau`ch, Na-uy, Bơ?, Phần Lan, Luu?c-xao`m-bua vau? Phau?p.
2. Phe phau?t xo?t bau?nh tru?u?u?ng u?y? e?oo~ng Nam Âu (tu?u? thau?ng 09/1940 u?eo?n thau?ng 06/1941)
- Thau?ng 10-1940, Ho?t-le thoo~n to?nh cau?c nu?u?u?c e?oo~ng vau? Nam Âu: Ru-ma-ni, Hung-ga-ri, Bun-ga-ri... baơ?ng vuu` lu?u`c; e?u?u?c vau? Ý thoo~n to?nh Nam Tu? vau? Hy Lau`p.
III. CHIEe~N TRANH LAN RỘNG KHA�~P THEe~ GI�~�I (Tu?u? thau?ng 06/1941 u?eo?n thau?ng 11/1942)
1. Phau?t xo?t e?u?u?c tao?n coo~ng Lieo~n Xoo~. Chieo?n su?u` u?y? Baơ?c Phi
* Mao?t trao?n Xoo~ - e?u?u?c
- Sau?ng 22/06/1941, e?u?u?c tieo?n hau?nh "chieo?n tranh chu?u?p nhoau?ng" tao?n coo~ng Lieo~n Xoo~. Ban u?ầu, do cou? u?u theo? về vuu` kho? vau? kinh nghieo?m tau?c chieo?n, quao~n e?u?u?c tieo?n sao~u vau?o lau`nh thoơ` Lieo~n Xoo~.
- Nhao~n dao~n Lieo~n Xoo~ kieo~n quyeo?t chieo?n u?ao?u bay?o veo? Toơ` quoo?c. Thau?ng 12-1941, Hồng quao~n Lieo~n Xoo~ do tu?u?u?ng Giu-coo?p chơ? huy u?au` u?aơ`y luu?i quao~n e?u?u?c. Chieo?n thaơ?ng Mau?t-xcu?-va u?au` lau?m phau? say?n chieo?n lu?u?u`c "chieo?n tranh chu?u?p nhoau?ng" cuy?a Ho?t-le.
- Cuoo?i nao`m 1942, e?u?u?c tao?n coo~ng Xta-lin-grau?t -"nuu?t soo?ng" cuy?a Lieo~n Xoo~- nhu?ng khoo~ng chieo?m u?u?u?u`c.
* Mao?t trao?n Baơ?c Phi
- Thau?ng 09/1940, I-ta-li-a tao?n coo~ng Ai Cao?p. Thau?ng 10/1942, lieo~n quao~n Anh-Mu? giau?nh thaơ?ng lu?u`i trong trao?n En A-la-men, vau? chuyeơ`n sang phay?n coo~ng treo~n toau?n mao?t trao?n .
2. Chieo?n tranh Thau?i Bo~nh Du?u?ng buu?ng noơ`
- Thau?ng 09/1940, Nhao?t keu?o vau?o e?oo~ng Du?u?ng.
- Ngau?y 07/12/1941, Nhao?t bao?t ngu?u? tao?n coo~ng Trao~n Chao~u Cay?ng - cao`n cu?u? hay?i quao~n chuy? yeo?u cuy?a Mu? u?y? Thau?i Bo~nh Du?u?ng. Mu? bu~ thieo?t hau`i nao?ng nề. Chieo?n tranh lan roo?ng toau?n theo? giu?u?i.
- Nhao?t mu?y? moo?t loau`t cuoo?c tao?n coo~ng vau?o e?oo~ng Nam Á vau? Thau?i Bo~nh Du?u?ng.
3. Khoo?i e?ồng minh choo?ng phau?t xo?t ho~nh thau?nh
- Hau?nh u?oo?ng xao~m lu?u?u`c cuy?a phe phau?t xo?t treo~n toau?n theo? giu?u?i u?au` thuu?c u?ầy cau?c quoo?c gia cuu?ng phoo?i hu?u`p vu?u?i nhau trong moo?t lieo~n minh choo?ng phau?t xo?t.
- Vieo?c Lieo~n Xoo~ tham chieo?n lau?m thay u?oơ`i cao`n bay?n cuu`c dieo?n cho?nh tru~ vau? quao~n su?u` cuy?a cuoo?c chieo?n, coơ` vuu` mau`nh meu` cho phong trau?o khau?ng chieo?n cuy?a nhao~n dao~n cau?c nu?u?u?c bu~ phau?t xo?t chieo?m u?ou?ng.
- Anh, Mu? thay u?oơ`i thau?i u?oo?, baơ?t tay cuu?ng Lieo~n Xoo~ choo?ng chuy? nghu?a phau?t xo?t.
- Ngau?y 01/01/1942, tau`i Oa-sinh-tu?n , 26 quoo?c gia, u?u?u?ng u?ầu lau? Lieo~n Xoo~, Mu?, Anh u?au` ra "Tuyeo~n ngoo~n Lieo~n hieo?p quoo?c" cam keo?t cuu?ng nhau choo?ng phau?t xo?t vu?u?i toau?n boo? lu?u`c lu?u?u`ng cuy?a mo~nh .
IV. QUÂN e?Oe?NG MINH CHUYỂN SANG PHẢN CÔNG. CHIEe~N TRANH THEe~ GI�~�I TH�?� HAI KEe~T THÚC (Tu?u? thau?ng 11/1942 u?eo?n thau?ng 08/1945)
1. Quao~n e?ồng minh phay?n coo~ng (tu?u? thau?ng 11/1942 u?eo?n thau?ng 6/1944)
- �~� mao?t trao?n Xoo~ - e?u?u?c
+ �~� trao?n phay?n coo~ng Xta-lin-grau?t (tu?u? thau?ng 11/1942 u?eo?n thau?ng 02/1943), Hồng quao~n Lieo~n Xoo~ u?au` tao?n coo~ng tieo~u dieo?t, baơ?t soo?ng toau?n boo? u?oo?i quao~n tinh nhueo? cuy?a e?u?u?c gồm 33 vau`n ngu?u?u?i do thoo?ng cheo? Pao-luu?t chơ? huy. Tu?u? u?ao~y, Lieo~n Xoo~ vau? phe e?ồng minh chuyeơ`n sang tao?n coo~ng treo~n cau?c mao?t trao?n.
+ Cuoo?i thau?ng 08/1943, Hồng quao~n u?au` bey? gau`y cuoo?c phay?n coo~ng cuy?a quao~n e?u?u?c tau`i vou?ng cung Cuoo?c-xcu?. Thau?ng 06/1944. phần lu?u?n lau`nh thoơ` Lieo~n Xoo~ u?u?u?u`c giay?i phou?ng.
- �~� mao?t trao?n Baơ?c Phi, Anh (tu?u? pho?a e?oo~ng) vau? Mu? (tu?u? pho?a Tao~y) phay?n coo~ng queu?t sau`ch lieo~n quao~n e?u?u?c - Ý khoy?i luu`c u?u~a Chao~u Phi.
- �~� I-ta-li-a, Mu? - Anh truy ko?ch e?u?u?c.
- �~� TBD, Mu? u?au?nh bau`i Nhao?t trong trao?n Gua-u?an-ca-nan vau? chuyeơ`n sang phay?n coo~ng.
2. Phau?t xo?t e?u?u?c bu~ tieo~u dieo?t. Nhao?t Bay?n u?ầu hau?ng. Chieo?n tranh keo?t thuu?c.
a. Phau?t xo?t e?u?u?c bu~ tieo~u dieo?t
- e?ầu nao`m 1944, Hồng quao~n Lieo~n Xoo~ tieo?n hau?nh 10 chieo?n du~ch lu?u?n treo~n toau?n mao?t trao?n nhaơ?m queu?t sau`ch quao~n xao~m lu?u?u`c ra khoy?i lau`nh thoơ`, tieo?n quao~n vau?o giay?i phou?ng cau?c nu?u?u?c u?y? Trung vau? e?oo~ng Âu, tieo?n sau?t bieo~n giu?u?i nu?u?u?c e?u?u?c.
- Muu?a heu? nao`m 1944, Mu? - Anh mu?y? mao?t trao?n thu?u? hai u?y? Tao~y Âu baơ?ng cuoo?c u?oơ` boo? tau`i Noou?c-mao`ng-u?i (miền Baơ?c Phau?p) tieo?n vau?o giay?i phou?ng cau?c nu?u?u?c Phau?p, Bơ?, Hau? Lan, chuaơ`n bu~ tao?n coo~ng e?u?u?c.
- Tu?u? thau?ng 02 u?eo?n thau?ng 04/1945, Lieo~n Xoo~ tao?n coo~ng Beu?c-lin, u?au?nh bau`i hu?n 1 trieo?u quao~n e?u?u?c.
- Ngau?y 30/04, lau? cu?u? u?oy? buu?a liềm u?u?u?u`c caơ?m treo~n nou?c toau? nhau? Quoo?c hoo?i e?u?u?c. Ngau?y 09/05/1945, nu?u?u?c e?u?u?c ko? vao`n bay?n u?ầu hau?ng khoo~ng u?iều kieo?n. Chieo?n tranh chao?m du?u?t u?y? Chao~u Âu
b. Nhao?t bu~ tieo~u dieo?t
- �~� mao?t trao?n Thau?i Bo~nh Du?u?ng, tu?u? nao`m 1944, lieo~n quao~n Mu?, Anh tao?n coo~ng u?au?nh chieo?m Mieo?n e?ieo?n vau? quần u?ay?o Phi-lo?p-pin.
- Ngau?y 06/08-1945, Mu? neu?m quay? bom nguyeo~n tu?y? xuoo?ng Hi-roo~-si-ma lau?m 8 vau`n ngu?u?u?i thieo?t mau`ng. Ngau?y 08/08, Lieo~n Xoo~ tuyeo~n chieo?n vu?u?i Nhao?t vau? tao?n coo~ng u?au`o quao~n Quan e?oo~ng gồm 70 vau`n quao~n Nhao?t u?y? Mau`n Chao~u. Ngau?y 09/08, Mu? neu?m tieo?p quay? bom nguyeo~n tu?y? thu?u? hai huyy? dieo?t thau?nh phoo? Na-ga-da-ki, gieo?t hau`i 2 vau`n ngu?u?u?i.
- Ngau?y 15/08, Nhao?t Bay?n chao?p nhao?n u?ầu hau?ng khoo~ng u?iều kieo?n. Chieo?n tranh theo? giu?u?i thu?u? hai keo?t thuu?c.
V. KEe~T CUe~C CỦA CHIEe~N TRANH THEe~ GI�~�I TH�?� HAI.
- Chieo?n tranh theo? giu?u?i thu?u? hai keo?t thuu?c vu?u?i su?u` suu`p u?oơ` hoau?n toau?n cuy?a phau?t xo?t e?u?u?c, I-ta-li-a, Nhao?t. Thaơ?ng lu?u`i vu? u?au`i thuoo?c về cau?c dao~n too?c treo~n theo? giu?u?i u?au` kieo~n cu?u?u?ng chieo?n u?ao?u choo?ng chuy? nghu?a phau?t xo?t. Lieo~n Xoo~, Mu?, Anh lau? lu?u`c lu?u?u`ng truu` coo?t, giu?u` vai trou? quyeo?t u?u~nh trong vieo?c tieo~u dieo?t chuy? nghu?a phau?t xo?t.
- Hu?n 70 quoo?c gia vu?u?i 1700 trieo?u ngu?u?u?i u?au` bu~ loo~i cuoo?n vau?o vou?ng chieo?n, khoay?ng 60 trieo?u ngu?u?u?i cheo?t, 90 trieo?u ngu?u?u?i bu~ tau?n pheo?, thieo?t hau`i vao?t chao?t 4000 tơ? u?oo~-la..
- Chieo?n tranh keo?t thuu?c u?au` dao?n u?eo?n nhu?u`ng bieo?n u?oơ`i cao`n bay?n cuy?a to~nh ho~nh theo? giu?u?i .

B. CÂU HỎI VAi? BAi?I TẬP LUYỆN TẬP
I. TRA�~C NGHIỆM
CÂU 1: Hau`y khoanh trou?n vau?o chu?u` in hoa tru?u?u?c cao~u tray? lu?u?i u?uu?ng nhao?t
1. Sau khi xeu? boy? Hou?a u?u?u?c Vau?c-xai, nu?u?u