1. Trình bày các loại hình nghiên cứu khoa học. Nêu mối quan hệ giữa loại hình nghiên cứu với giả thuyết khoa học và các phương pháp nghiên cứu khoa học. Cho VD?
- Nghiên cứu khoa học :
+ Là sự khám phá, phát hiện những quy luật vận động của thế giới tự nhiên và xã hội (bao gồm cả con người) là sự sáng tạo các giải pháp khoa học được khám phá nhằm phục vụ sự tiến bộ của xã hội loài người .
+ Thực chất của nghiên cứu khoa học là thu thập và xử lý thông tin trong thế giới tự nhiên và xã hội.
+ Nội dung của nghiên cứu khoa học :
Ě Là khám phá, phát hiện những quy luật vận động của tự nhiên và xã hội .
Ě Sáng tạo các giải pháp khoa học nhằm biến đổi trạng thái của sự vật và hiện tượng.
Ě Ứng dụng những giải pháp khoa học nhằm phục vụ sự tiến bộ của loài người.
+ Ví dụ :
Ě Dựa trên những cơ sở lý thuyết đã có về trường điện từ, trường hấp dẫn... người ta phát hiện chứng minh có các hạt cơ bản trong lĩnh vực vật lý: đó chính là nghiên cứu khoa học.
Việc phân loại nghiên cứu khoa học có nhiều cách khác nhau:
1. Phân loại theo mức độ và tính chất của sản phẩm khoa học
Theo cách phân loại này, ta có thể phân loại hình nghiên cứu khoa học thành các lớp như sau:
1.1. Nghiên cứu cơ bản. Nghiên cứu cơ bản là loại hình nghiên cứu nhằm phát hiện về bản chất và quy luật của sự vật hay hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và con người. Nghiên cứu cơ bản có thể tiến hành nhờ những suy luận lý thuyết hoặc nhờ thực nghiệm. Sản phẩm của nghiên cứu cơ bản là những quy luật, định lý, những giải pháp, những phát hiện, phát kiến trên cơ sở đó xây dựng được những cơ sở lý thuyết có giá trị trên các mặt hoạt động tương ứng. Nghiên cứu cơ bản có hai loại:
+ Nghiên cứu cơ bản thuần tuý.
+ Nghiên cứu cơ bản có định hướng (hay nghiên cứu thăm dò). Trong nghiên cứu cơ bản định hướng, theo UNESCO, được phân chia thành 2 lĩnh vực: nghiên cứu nền tảng và nghiên cứu chuyên đề.
Nghiên cứu nền tảng là loại hình nghiên cứu có tính chất tìm hiểu, khám phá bằng việc quan sát, đo đạc, thu thập số liệu những vấn đề có tính chất cơ sở làm nền tảng cho một luận thuyết nào đó.
Nghiên cứu chuyên đề là loại hình nghiên cứu có tính chất chuyên đề cụ thể nào đó.
1.2. Nghiên cứu ứng dụng. Nghiên cứu ứng dụng là loại hình nghiên cứu mang đặc trưng ứng dụng những kết quả của nghiên cứu cơ bản nhằm đưa ra những giải pháp thuộc một một lĩnh vực nào đó của tự nhiên, xã hội và con người.
Sản phẩm của nghiên cứu ứng dụng có thể là những giải pháp, những kiến nghị, những quy trình, những thuật toán hoặc công thức cho sản phẩm mới ... Chú ý rằng nghiên cứu ứng dụng chỉ mới dừng lại ở kết quả “có tính chất nghiên cứu” mà chưa cần thiết phải có ứng dụng cụ thể.
1.3. Nghiên cứu triển khai. Nghiên cứu triển khai là loại hình nghiên cứu có tính kỹ thuật, nhờ sử dụng các kết quả nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.
Sản phẩm của nghiên cứu triển khai phải là các sản phẩm cụ thể có tính hình mẫu mang tính khoa học. Như vậy nghiên cứu triển khai cũng có thể chưa đòi hỏi sản phẩm có địa chỉ tung ra thị trường. Hoạt động triển khai được phân chia thành các loại hình sau:
+ Triển khai trong phòng thí nghiệm. Loại hình này nhằm khẳng định kết quả mà chưa quan tâm đến quy mô áp dụng (chẳng hạn các phương pháp nhân bản).
+ Triển khai bán đại trà. Loại hình này nhằm kiểm chứng giả thuyết với quy mô áp dụng vừa phải.
+ Triển khai đại trà. Kết quả đã được khẳng định. Chẳng hạn nhân diện rộng giống lúa mới.
Để phân biệt 3 loại hình đã nêu, chúng ta hãy thử xếp các sản phẩm khoa học sau đây thuộc loại hình nghiên cứu nào?
+ Từ phát hiện sức đẩy của hơi nước đến tàu hoả chạy bằng đầu máy hơi nước.
+ Từ phát hiện chất bán dẫn đến bóng bán dẫn đến lý thuyết vô tuyến điện và sản phẩm thu-phát thanh.
+ Đổi mới phương pháp giảng dạy.
+ Ô nhiễm môi trường - thực trạng và giải pháp.
+ Thí điểm cải tiến phân cấp quản lý giáo dục.
2. Phân loại theo chức năng nghiên cứu
Theo cách phân loại này, người ta chia ra các loại hình nghiên cứu:
2.1Nghiên cứu mô tả. Nghiên cứu