Bài 13
Tiết 50
Tuần 13
Tiếng Việt DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức : Công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm .
2. Kĩ năng 
- Sử dụng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm .
- Sữa lỗi về dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm .
3. Thái độ : Có cách nhìn đúng đắn về cách sử dụng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm .
4. Năng lực HS : cảm nhận, quan sát, tưởng tượng, suy nghĩ, phân tích, vận dụng.
II. NỘI DUNG HỌC TẬP : Hiểu rõ công dụng và biết cách sử dụng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm trong khi viết .
III. CHUẨN BỊ
- Giáo Viên : Giáo án , SGK , SGV , bảng phụ .
- Học Sinh : Vở bài soạn, vở bài tập .
IV. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS (1 phút)
2. Kiểm tra miệng: (3 phút)
Câu 1 : Nêu các mối quan hệ của các vế trong câu ghép.?( 4 điểm ).
Câu 2: Dựa vào đâu để xác định được mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép.( 2 điểm)
Câu 3 : Đặt câu với các cặp QHT thể hiện quan hệ nguyên nhân, tương phản .(4 điểm).
Đáp án :
Câu 1: Các kiểu quan hệ thường gặp : nguyên nhân, điều kiện( giả thiết), tương phản, tăng tiến, lựa chọn, tiếp nối, đồng thời , giải thích.
Câu 2: - Dựa vào những quan hệ từ, cặp quan hệ từ, cặp từ hô ứng.
- Để nhận biết chính xác, trong nhiều trường hợp, ta dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh giao tiếp .
Câu 3 : Đặt câu :
- Vì mưa lớn nên tôi đã không tới chỗ hẹn . ( NN)
- Tuy đường xa nhưng nó vẫn đi học đúng giờ . (Tương phản ).
3. Tiến trình bài học (34 phút)

HOẠT ĐỘNG GV VÀ HS
NỘI DUNG BÀI DẠY

Hoạt động 1: Giới thiệu bài(1 phút)
Từ tác dụng của các loại dấu câu . GV đi vào bài m
Hoạt động 2: Tìm hiểu dấu ngoặc đơn(12 phút)
Học sinh đọc Vd I.1 sgk /134.
? Trong mỗi vd, dấu ngoặc đơn có tác dụng gì .
- Dùng để đánh dấu phần chú thích :
a. Giải thích rõ họ ngụ ý chỉ ai( những người bản xứ).
b. Thuyết minh về một loài động vật mà tên của nó( Ba Khía) được dùng để đặt tên cho một con kênh.
c. Phần bổ sung thêm về năm sinh và năm mất của tác giả Lí Bạch ( 701 – 762) và phần cho người đọc biết thêm Miên Châu thuộc tỉnh nào ( Tứ Xuyên).
? Nếu bỏ phần trong dấu ngoặc đơn thì ý nghĩa cơ bản của các đoạn trích có sự thay đổi không ? Vì sao ?
- Không . Vì đó chỉ là những phần cung cấp thêm thông tin , chứ nó không thuộc phần nghĩa cơ bản.
? Từ đó, hãy phát biểu tác dụng của dấu ngoặc đơn.
- Dùng để đánh dấu phần chú thích :giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm.
Học sinh đọc phần ghi nhớ.
Giáo viên : với tác dụng của dấu ngoặc đơn, chúng ta nên sử dụng đúng tác dụng ấy.
Lưu ý :
- Có trường hợp dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm hỏi ( ?) ( để tỏ ý hoài nghi .
- Có trường hợp dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm than ( !) ( để tỏ ý mỉa mai.
- Đôi khi dấu ngoăc đơn dùng với dấu chấm hỏi và dấu chấm than để tỏ ý vừa hòai nghi vừa mỉa mai .
BTN:Thêm dấu ngoặc đơn thích hợp vào những câu sau:
a. Lan ( bạn tôi) rất tự tin khi đứng lên phát biểu trước mọi người.
b. Ngay sau chiến tranh thế giới thứ nhất, tôi làm thuê ở Pa-ri, khi thì làm một cửa hàng phóng đại ảnh, khi thì vẽ “ đồ cổ mĩ nghệ Trung Hoa” ( do một xưởng của người Pháp làm ra.( HCM)
c. Sau nữa, việc săn bắt thứ “ vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ người ta gọi là “ chế độ lính tình nguyện” ( danh từ mỉa mai một cách ghê tởm) đã gây ra những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn.( Nguyễn Ái Quốc)
d. Một tờ báo Thái Lan đã gọi cầu thủ trẻ nhất đội tuyển VN( 18 tuổi) Phạm Văn Quyến như vậy trước khi vào giải. ( Báo Nhân dân xuân Giáp Thân)
Hoạt động