GIÁO ÁN THAO GIẢNG
LỚP : THỂ - SINH 12 GĐ A TIẾT 2 ( 7.45 ) NGÀY 09/4/08
GV : Hà thị Vân Khoa : Tự - Nhiên

Bài 3 : Quá trình dẫn truyền hưng phấn

Mục tiêu : sinh viên cần nắm :
Khái niệm cung phản xạ và vòng phản xạ.
Cấu trúc của xinap
Cơ chế truyền xung qua xinap
Sự dẫn truyền hưng phấn qua xinap thần kinh – thần kinh
Chuẩn bị của GV và SV :
GV : máy tính, projector, màn hình, tranh ảnh về phản xạ, nội dung thảo luận
SV : nghiên cứu tài liệu, hoàn thành công việc được giao theo nhóm
III - Tiến trình lên lớp :
Phương pháp
Nội dung


Nhóm 1 : trình bày khái niệm cung phản xạ, các khâu của một cung phản xạ. Cho ví dụ









Nhóm 2 : trình bày khái niệm cung phản xạ, các khâu của một cung phản xạ. Cho ví dụ











Nhóm 3 : Trình bày cấu tạo xinap – phân loại xinap








Nhóm 4 : trình bày tóm tắt cơ chế truyền xung qua xinap.









Nhóm 5 : Nêu đặc điểm của quá trình dẫn truyền xung thần kinh qua xinap




Nhóm 6 : Trình bày Dẫn truyền hưng phấn qua xináp thần kinh – thần kinh
3.1. Dẫn truyền hưng phấn trên dây thần kinh :
3.2. Cung phản xạ và vòng phản xạ : các xung thần kinh được truyền theo những con đường nhất định gọi là cung phản xạ và vòng phản xạ
3.2.1. Cung phản xạ :
- Là tập hợp các nơron và các đường dẫn thần kinh, chia thành nhiều phần khác nhau. Mức độ phức tạp của cung phản xạ phụ thuộc vào số lượng nơron tạo ra nó, mức độ phát triển của hệ thần kinh, ý nghĩa sinh học và tầm quan trọng của phản ứng.
- Thành phần của cung phản xạ :
+ Các cơ quan thụ cảm
+ Các nơron hướng tâm
+ Trung khu thần kinh
+ Các nơron li tâm
+ Cơ quan thừa hành.
3.2.2 Vòng phản xạ :
- Quá trình điều hòa hoạt động thần kinh không thể thiếu bộ phận kiểm tra và điều chỉnh hoạt động qua cơ chế thông tin ngược chiều chứng tỏ đường đi của một phản xạ không thể là một cung mà phải là một vòng phản xạ.
- Toàn bộ quá trình xảy ra trong vòng phản xạ gồm 4 khâu sau đây :
+ Trả lời của cơ quan thụ cảm đối với kích thích là biến nó thành hưng phấn thần kinh của tế bào thần kinh cảm giác.
+ Điện thế hoạt động sau khi xuất hiện sẽ lan truyền theo các sợi thần kinh hướng tâm để tới trung ương thần kinh.
+ Tại trung ương thần kinh sẽ xảy ra quá trình xử lý thông tin và đưa ra câu trả lời thích hợp.
+ Qua các sợi thần kinh li tâm, xung thần kinh sẽ hoạt hóa các cơ quan thừa hành để tạo ra các phản ứng thích hợp.
3.3. Chuyển giao hưng phấn qua xinap :
3.3.1. Cấu tạo xinap :
- Đầu mút của sợi trục phình to ra để tạo thành một cấu trúc đặc biệt gọi là chùy xinap
- Đặc điểm chung của tất cả các loại xinap là đều có 4 yếu tố cơ bản : chùy xinap, màng trước xinap, khe xinap và màng sau xinap. Chùy xinap là phình ra của đột trục, nó được màng trước xinap bao bọc. Bên trong chùy xinap có chứa túi các chất môi giới thần kinh. Các loại xinap khác nhau có các chất môi giới thần kinh không giống nhau.
- Có 2 loại xináp : Xinap thần kinh – thần kinh và xináp thần kinh - cơ .
3.3.2. Cơ chế truyền xung qua xinap :
- Toàn bộ các xináp được phân ra hai nhóm chính : xináp điện học và các xináp hóa học.
+ Các xináp điện học có màng trước như một cái chỉnh lưu. Nó cho phép dòng điện truyền tự do từ màng trước tới màng sau xináp và cản trở sự truyền xung theo hướng ngược lại.
+ Các xináp hóa học có cách dẫn truyền hoàn toàn khác. Khi điện thế hoạt động truyền tới chùy xináp, chất môi giới thần kinh sẽ được giải phóng vào khe xinap. Nó được vận chuyển qua khe xinap rồi tác động rồi tác động vào màng sau xinap để làm xuất hiện điện thế sau xinap. Nếu điện thế sau xinap đủ mạnh, nó sẽ tạo điện thế hoạt động để tiếp tục lan truyền.
- Quá trình dẫn truyền xung thần kinh qua xinap có những đặc điểm
+ Dẫn truyền chỉ xảy ra theo một chiều.
+ Xung thần kinh được