Phần 1
THÀNH PHẦN NHÂN VĂN CỦA MÔI TRƯỜNG
BÀI 1
DÂN SỐ

MỤC TIÊU BÀI HỌC
1/ Kiến thức : HS cần có những hiểu biết căn bản về :
Dân số và tháp tuổi.
Dân số là nguồn lao động của một địa phương.
Tình hình và nguyên nhân của sự gia tăng dân số.
Hậu quả của bùng nổ dân số đối với các nước đang phát triển.
2/ Kĩ năng :
Hiểu và nhận biết được sự gia tăng dân số và bùng nổ dân số qua các biểu đồ dân số.
Rèn kĩ năng đọc và khai thác thông tin từ các biểu đồ dân số và tháp tuổi.
3/ Thái độ :
HS ý thức được sự bùng nổ dân số sẽ gây ra những khó khăn cho phát triển KT – XH.
Biết liên hệ tình hình dân số Việt Nam từ đó giúp HS hiểu đúng về chính sách dân số của Đảng và Nhà nước ta.
PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Phương pháp:
Đàm thoại, giải, gợi mở, trực quan, phân tích…
Phương tiện dạy học
SGK địa lý 7, SGV địa lý 7, biểu đồ gia tăng DS của thế giới…
Biểu đồ gia tăng dân số thế giới từ đầu Công nguyên đến năm 2050.
Tranh vẽ 3 dạng tháp tuổi.
TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC
1/ Ổn định lớp: (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ : (5’) Giới thiệu chương trình và yêu cầu bộ môn địa lí lớp 7.
3/ Tiến trình bài học:
Giới thiệu bài: (1’) Theo tài liệu của UBDS thì: “Toàn TG mỗi ngày có 35.600.000 trẻ sơ sinh ra đời”. Vậy hiện nay trên TĐ có bao nhiêu người. Trong số đó có bao nhiêu nam, nữ, bao nhiêu người già, trẻ …Và cứ một ngày số trẻ em được sinh ra bằng số dân của một nước có dân số trung bình, như vậy điều đó có là một thách thức lớn trong việc phát triển KT – XH không?






Hoạt động của GV và HS
Nội dung

Hoạt động 1: Dân số, nguồn lao động
Thời gian: 15’
HTTC: Cá nhân

GV: Yêu cầu HS đọc thuật ngữ “dân số” (tr 186)
“số dân sinh sống trên một lãnh thổ nhất định, được tính ở một thời điểm cụ thể”
GV: Giới thiệu một vài số liệu về dân số,
VD:
Đến 2011 nước ta có 87,8 triệu dân, trong đó TP. HCM 7.521.000 dân, Đắk Lắk: 1.771.000 dân.
hoặc: “Nước ta có nguồn lao động dồi dào…”
Vậy làm thế nào biết được số dân, nguồn lao động ở một thành phố, một quốc gia. Đó là công việc của người điều tra dân số.
CH: Vậy trong các cuộc điều tra dân số người ta cần tìm hiểu những điều gì?
TL: dân số, tổng số dân nam, nữ, độ tuổi, trình độ văn hóa, nghề nghiêp…
GV: giới thiệu sơ lược H1.1 SGK cấu tạo, màu sắc biểu hiện trên tháp tuổi (3 nhóm tuổi).
CH: Quan sát H1.1 SGK cho biết:
Trong tổng số trẻ em từ khi mới sinh ra cho đến 4 tuổi ở mỗi tháp, ước tính có bao nhiêu bé trai và bao nhiêu bé gái?
(Tháp 1 khoảng : 5,5 triệu trai và 5,5 triệu gái
Tháp 2 khoảng : 4,5 triệu trai và 5 triệu gái)
So sánh số người trong độ tuổi lao động ở 2 tháp tuổi?
Hình dạng của hai tháp tuổi khác nhau như thế nào? Tháp tuổi có hình dạng như thế nào thì tỉ lệ người trong độ tuổi lao động cao?
Nhận xét: Tháp tuổi thứ nhất có đáy tháp rộng, thân tháp thon dần. Tháp tuổi thứ hai có đáy tháp thu hẹp lại, thân tháp phình rộng ra.
Kết luận: tháp tuổi có hình dạng thân rộng, đáy hẹp như tháp tuổi thứ 2 có số người trong độ tuổi lao động nhiều hơn tháp tuổi có hình dạng đáy rộng, thân hẹp như tháp tuổi thứ nhất.
(Hình đáy tháp 1 cho biết dân số trẻ.
(Hình đáy tháp 2 cho biết dân số già.
CH: Căn cứ vào tháp tuổi cho biết đặc điểm của dân số?
GV: (mở rộng)
Ba dạng tổng quát của tháp tuổi .
Tiêu chí đánh giá dân số trẻ, dân số già.


Hoạt động 2: Dân số thế giới tăng nhanh trong thế kỉ XIX và thế kỉ XX
Thời gian: 10’
HTTC: Cá nhân

GV: yêu cầu HS đọc thuật ngữ “Tỉ lệ sinh” (tỉ suất),