Tiết: 32 Ngày soạn: 09/10/2015
Tiếng Việt

ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ NÓI VÀ NGÔN NGỮ VIẾT

A. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
Đặc điểm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết xét theo các phương diện:
+ Phương tiện ngôn ngữ.
+ Tình huống giao tiếp.
+ Phương tiện phụ trợ.
+ Từ, câu, văn bản.
2. Kỹ năng:
- Những kĩ năng thuộc về hoạt động nói( viết) và hoạt động nghe (đọc) trong giao tiếp ở dạng ngôn ngữ nói (viết).
- Kĩ năng phân biệt để không sử dụng nhầm lẫn giữ ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
3. Thái độ:
Có ý thức cẩn trọng, sử dụng có hiệu quả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
B. Chuẩn bị của Giáo viên và Học sinh:
1. Giáo viên
a. Dự kiến phương pháp tổ chức:
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp gợi tìm, kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.
b. Phương tiện:
- SGk, SGV.
- Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng, tài liệu chuẩn KTKN Ngữ Văn 10.
2, Học sinh:
Đọc bài, soạn bài theo câu hỏi GV cung cấp, xem trước bài tập phần Luyện tập.

C. Tiến trình lên lớp:
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ: (Không dò bài cũ)
3. Bài mới:
a. Vào bài mới: Hình thức giao tiếp đầu tiên của xã hội loài người là hình thức giao tiếp bằng lời nói. Và hình thức này tồn tại vĩnh viễn cùng với xã hội loài người, ngay cả khi đã có chữ viết. Tương ứng với hình thức giao tiếp bằng lời nói, chúng ta có ngôn ngữ nói và tương ứng với hình thức giao tiếp bằng văn bản chúng ta có ngôn ngữ viết.
b. Tiến trình bài dạy:


Hoạt động của GV và HS
Nội dung kiến thức cần đạt

Hoạt động 1: (Nhóm 1)
Xác định khái niệm.
GV định hướng:
- Hs cho ví dụ về ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, hs xác định
+ Thế nào là ngôn ngữ nói?
+ Thế nào là ngôn ngữ viết?
Gv nhận xét, ghi bảng

Hoạt động 2: (Nhóm 2)
Tìm hiểu đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
Định hướng:
- Em hãy cho biết phương tiện ngôn ngữ trong ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết là gì?

- Tình huống giao tiếp trong 2 loại ngôn ngữ này như thế nào?



- Phương tiện hỗ trợ cơ bản của hai loại ngôn ngữ trên là gì?

- Đặc điểm của từ ngữ, câu, văn bản trong ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết?


Lưu ý:
Cần phân biệt giữa nói và đọc.
Thực tế sử dụng ngôn ngữ có hai trường hợp:
+ Ngôn ngữ nói được ghi lại bằng chữ viết trong văn bản.
+ Ngôn ngữ viết trong các văn bản được trình bày lại bằng lời nói miệng.

Hoạt động 3:
Luyện tập (sgk)
- Hs nêu yêu cầu của các bài tập
Bài 1: Chỉ ra đặc điểm của ngôn ngữ viết trong bài phát biểu. (GV làm bài mẫu để định hướng cho HS)



Bài 2: Chỉ ra đặc điểm của ngôn ngữ nói trong dạng lời nói tái hiện






Bài 3: Chỉ ra lỗi dùng ngôn ngữ nói trong văn bản viết và chữa lại.
Gv hướng dẫn học sinh thảo luận trong từng bàn, chỉ định học sinh lên trình bày, cả lớp bổ sung, giáo viên nhận xét, nêu đáp án
(Có thể để phần 3b, 3c học sinh về nhà làm)






Hoạt động 4: Luyện tập (mở rộng)
- Gv nêu yêu cầu của bài tập:
+ Chuyển ngôn ngữ viết sang ngôn ngữ nói
- Hs thảo luận, xung phong trả lời
- Giáo viên nêu đáp án, ghi điểm

I. Khái niệm:
1. Ngôn ngữ nói: là ngôn ngữ âm thanh (lời nói) được sử dụng trong giao tiếp hằng ngày.
2. Ngôn ngữ viết: là ngôn ngữ được thể hiện bằng chữ viết trong văn bản và được tiếp nhận bằng thị giác.




II. Đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết:


Ngôn ngữ nói
Ngôn ngữ viết

Phương tiện ngôn ngữ
Âm thanh
Chữ viết

Tình huống giao tiếp
Người nói và người