Ngày soạn: 12/1/2025
Ngày dạy: 17, 20, 21, 22, 23/1/2025
CHỦ ĐỀ 4 : ÂM THANH
BÀI 14: PHẢN XẠ ÂM
Môn học: KHTN - Lớp: 6
Thời gian thực hiện: tiết 79, 80, 81
I. Mục tiêu
1. Năng lực:
1.1. Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học:Tích cực tham gia các hoạt động thí nghiệm trong bài học
và thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả theo sự phân công của GV,
đảm bảo mỗi HS đểu có cơ hội tham gia thực hành và trình bày báo cáo trước lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất được cách giải thích ngắn gọn, chính
xác cho những tình huống được nêu trong bài.
1.2. Năng lực đặc thù:
- Năng lực nhận biết KHTN: Hiểu được sóng âm khi gặp vật cản đều phản xạ
ít nhiều. Có vật phản xạ âm tốt, có vật phản xạ âm kém.
kém.

- Năng lực tìm hiểu tự nhiên:Phân biệt được vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm

- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Giải thích được một số hiện tượng đơn
giản trong thực tế về sóng âm như sự hình thành tiếng vang, cách khử tiếng vang
hoặc sử dụng tiếng vang để đo khoảng cách. Đề xuất được phương án đơn giản để
hạn chế ô nhiễm tiếng ồn.
2. Phẩm chất:
-Tích cực tham hoạt động nhóm.
- Cẩn thận và thực hiện an toàn trong quá trình làm thí nghiệm.
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
- Có ý thức, trách nhiệm trong vấn đề chống ô nhiễm tiếng ồn.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Giáo viên:
- Tranh ảnh.
- Video https://www.youtube.com/watch?v=CI09pvJgjN4
- Phiếu học tập số 1,2,3
- Các câu hỏi bài tập.
2.Học sinh:
1

- Đọc và tìm hiểu nội dung bài học ở nhà.
- Xem lại các bài tập về vận tốc, quãng đường.
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Mở đầu (10 phút)
học.

a) Mục tiêu:Tạo hứng thú cho HS trong học tập, tạo sự tò mò cần thiết của tiết
b) Nội dung:xem tranh và videothảo luận nhóm
c) Sản phẩm:Nêu được hiện tượng trong tranh và đoạn video.
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Cho học sinh quan sát tranh và xem đoạn
video.
* Thực hiện nhiệm vụ học tập
Học sinh thảo luận theo bàn nhận xét về âm
thanh trong tranh và đoạn video mà em quan
sát được.
* Báo cáo kết quả và thảo luận
Đại diện một vài học sinh trả lời.
* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Giáo viên nhận xét đánh giá.
Giáo viên nêu nội dung cần tìm hiểu của bài
học.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1. Hoạt động 2.1: Tìm hiểu sự phản xạ âm (35 phút)
a) Mục tiêu: nhận biết được sóng âm phản xạ khi gặp vật cản.
b) Nội dung:tiến hành thí nghiệm hình 14.1 và trả lời PHT số 1
c) Sản phẩm:hs tiến hành TN và trả lời PHT số 1
Câu 1.
a) Khi áp tai vào miệng ống nhựa, HS B nghe được tiếng nói của bạn A.
b) Tiếng nói của bạn A được truyền trong óng nhựa 1 đến điểm N trên quyển
sách, sau đó nó dội trở ra và tiếp tục truyền vào ống nhựa 2 đến tai HS B.
c) Khi không có vật cản, sóng âm truyền thẳng. Khi gặp vật cản, sóng âm
phản xạ trở lại môi trường cũ (một phần sóng âm bị vật cản hấp thụ).
2

d) Khi thay quyển sách bằng các vật cản khác, HS B nghe được âm có độ to
giảm đi. Trường hợp vật cản là tâm thảm nhựa thì độ to của âm nghe được nhỏ nhất.
Câu 2.
- Vật liệu phản xạ âm tốt: gạch men, cửa kính.
- Vật liệu hấp thụ âm tốt: tâm xốp, thảm len.
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Nội dung
I. SỰ PHẢN XẠ ÂM

Yêu cầu học sinh đọc mục I SGK, tiến hành thí Kết luận:
nghiệm như hình 14.1 và thảo luận trả lời các câu - Sóng âm phản xạ khi gặp vật
hỏi trong PHT số 1.
cản.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các vật cứng, bề mặt nhẵn
Học sinh thảo luận nhóm theo khăn trải bàn trả phản xạ âm tốt.
lời các câu hỏi.
- Các vật mềm, xốp, bề mặt gồ
*Báo cáo kết quả và thảo luận

ghề phản xạ âm kém.

Các nhóm treo kết quả thảo luận của nhóm mình.
Đại diện 2 nhóm trình bày kết quả thảo luận của
nhóm mình. Các nhóm khác nhận xét bổ sung.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Giáo viên nhận xét .
Giáo viên chốt kiến thức như sản phẩm.
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu sự hình thành tiếng vang (25 phút)
a) Mục tiêu:Biết được sự hình thành tiếng vang và cách ứng dụng hoặc làm
giảm tiếng vang không mong muốn.
b) Nội dung:thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi: nêu một số ví dụ về tiếng vang
em từng nghe được trong thực tế ?
c) Sản phẩm:Ví dụ khác nhau về tiếng vang:
- Nghe thấy tiếng vang trong những căn phòng rộng và trống trải.
- Nghe thấy tiếng vang trong nhà tập thể thao.
- Nghe thấy tiếng vang ở khu vực giếng trời giữa hai toà nhà.
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Nội dung
II. MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG
VỀ SÓNG ÂM

3

Yêu cầu học sinh đọc SGK và trả lời câu hỏi 3,
câu hỏi luyện tập và câu hỏi vận dụng.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
Học sinh tìm hiểu sách giáo khoa để trả lời các
câu hỏi.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
Học sinh trả lời cá nhân 1 vài em nhận xét bổ
sung.

Kết luận:
- Âm phản xạ là sóng âm dội lại
khi gặp vật cản.
- Tiếng vang hình thành khi âm
phản xạ nghe được chậm hơn âm
trực tiếp đến tai ít nhất 1/15 giây.

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Giáo viên nhận xét.
Giáo viên chốt kiến thức.
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về ô nhiễm tiếng ồn (20 phút)
a) Mục tiêu: nhận biết được ô nhiễm tiếng ồn và đề xuất một số biện pháp
chống ô nhiễm tiếng ồn.
b) Nội dung:đọc tìm hiểu sách giáo khoathảo luận nhóm và trả lời PHT số 2
c) Sản phẩm:hs có thể trả lời
Câu 1: Những tiếng ồn được mô tả trên hình là: tiếng còi xe, tiếng máy khoan làm
việc, tiếng loa phát nhạc ầm ĩ.
Câu 2: Một số tác hại của tiếng ồn đối với sức khoẻ và các hoạt động thường ngày
của chúng ta.
- Tiếng ồn ảnh hưởng đến cả sức khoẻ và hành vi của con người.
- Tiếng ồn khiến con người mất tập trung, gây căng thẳng, ảnh hưởng đến giấc ngủ,
đến việc học tập và nghỉ ngơi.
- Tiếng ồn gây tăng nhịp tim, tăng huyết áp, ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch.
Câu 3:a.Một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn.
Hoạt động
Biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
Hình a "Đi nhẹ - nói khẽ"
- giảm độ to của nguồn âm
Hình b "Trồng nhiều cây xanh"
- làm phân tán âm trên đường truyền của nó.
Hình c "Sửdụng cửa kính hai lớp"
- ngăn chặn sự truyền âm.
b) Gợi ý một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn:
- Giảm độ to của nguồn âm: + Cấm bóp còi xe ở khu vực trường học, bệnh viện,
khu dân cư đông đúc.
+ Mở nhạc với âm lượng vừa đủ nghe.
+ Đặt biển báo "Giữ trật tự chung".
- Làm phân tán âm trên + Trồng nhiều cây xanh và thảm cỏ trong thành phố.
4

đường truyền của nó:
- Ngăn chặn sự truyền âm:

+ Trải thảm, treo rèm cửa.
+ Làm trần thạch cao.
+ Xây tường bao quanh nhà ở, trường học.
+ Lắp các tấm chắn ngăn đường ô tô với khu dân cư.

d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
* Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Nội dung
Kết luận :

- Yêu cầu HS quan sát hình 14.4 SGK và cho biết - Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi
tiếng ồn làm ảnh hưởng tới sức khỏe như thế tiếng ồn to và kéo dài, gây ảnh
nào?
hưởng xấu đến sức khỏe và hoạt
- Yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK, tìm hiểu động của con người.
trên thực tế biện pháp đã làm tránh ô nhiễm tiếng - Các biện pháp chống ô nhiễm
ồn. Nêu các biện pháp? Giải thích tại sao làm như tiếng ồn là: tác động vào nguồn
vậy có thể chống ô nhiễm tiếng ồn?
âm, phân tán âm trên đường
- Yêu cầu HS thảo luận câu hỏi PHT số 2 theo truyền, ngăn chặn sự truyền âm.
nhóm.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh: Quan sát vàtrả lời yêu cầu.
- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.
* Báo cáo kết quả:HS đứng tại chỗ trả lời, GV
ghi bảng kết luận.
* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá:
3.Hoạt động 3. Luyện tập (25 phút)
a) Mục tiêu: Dùng các kiến thức vật lí để luyện tập củng cố nội dung bài học.
b) Nội dung: trả lời PHT số 3
c) Sản phẩm:
Câu 1: phần nội dung bài tập.
Câu 2: nhằm tăng hiện tượng hấp thụ âm, giảm phản xạ âm, nhờ đó tránh được
những tiếng vang không mong muốn hoặc những âm thanh gây nhiễu khác.
Câu 3:B
Câu 5:D
Câu 7:C
Câu 4:B
Câu 6:C
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
5

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ

III. BÀI TẬP

GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm làm bài tập
Để có tiếng vang, thời gian
và trả lời vào phiếu học tập số 3
kể từ khi âm phát ra đến khi
nhận được âm phản xạ tối thiểu
*Thực hiện nhiệm vụ
phải bằng 1/15 giây. Trong
Thảo luận nhóm hoàn thành PHT số 3
khoảng thời gian này, sóng âm
truyền đi được quãng đường
*Báo cáo kết quả và thảo luận
s.Theo hình vẽ, ta thấy quãng
- Đại diện các nhóm HS báo cáo kết quả hoạt
đường s này bằng hai lần khoảng
động.
cách từ người nói đến vách đá.
* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá chung các nhóm.

Như vậy, người nói phải đứng
cách vách đá ít nhất 11,435 m.

4. Hoạt động 4: Vận dụng (20 phút)
a) Mục tiêu: HS vận dụng các kiến thức vừa học giải thích, tìm hiểu các hiện
tượng trong thực tế cuộc sống, tự tìm hiểu ở ngoài lớp. Yêu thích môn học hơn.
b) Nội dung: Vận dụng làm bài tập
c) Sản phẩm: Bài làm của HS câu 1, 2, 3 phần nội dung.
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

1. Trong căn phòng có nhiều đồ
nội thất, sóng âm bị phân tán và
- Yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức bài học trả hấp thụ bởi các đồ nội thất này,
lời câu 1, 2, 3.
nên hiện tượng tiếng vang không
còn nữa.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
2. Vật phản xạ âm tốt: sàn gỗ,
Hoạt động cá nhân, hoàn thiện câu 1, 2, 3.
tường bê tông, bảng mica, tấm
*Báo cáo kết quả và thảo luận
thép.
Cá nhân HS trả lời câu 1, 2, 3.
Vật phản xạ âm kém: thảm cỏ,
hàng cây, rèm nhung.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
3. Một số biện pháp chống ô
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
nhiễm tiếng ồn cho nhà ở ven
- Giáo viên nhận xét, đánh giá chung các nhóm.
quốc lộ trong một thị trấn đông
đúc:
- Xây hàng rào và trồng cây xanh
quanh nhà.
- Treo rèm cửa, đóng cửa (nếu
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

6

không cần thiết phải mở cửa).
- Làm cửa kính hai lớp.
- Tuyên truyền để mọi người
xung quanh có ý thức giữ trật tự
còng cộng, không mở loa, mở
nhạc với âm lượng lớn.
Hồ sơ học tập :
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tìm hiểu về sự phản xạ âm
Câu 1. a) HS B áp tai vào miệng ống nhựa 2 có nghe được tiếng nói của bạn A
không ?
……………………………………………………………………………………….
b) Mô tả đường truyền của sóng âm trong thí nghiệm
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
c) Nêu nhận xét về sự truyền sóng âm khi có vật cản và không có vật cản?
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
d) Kết quả TN có gì khác biệt khi thay quyển sách bằng tấm xốp, tấm kính
mờ, thấm thảm nhựa.
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
Câu 2.Hãy chỉ ra những vật phản xạ âm tốt và những vật phản xạ âm kém hình
14.2 ?
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Tìm hiểu về ô nhiễm tiếng ồn
Câu 1: Nêu các loại tiếng ồn được minh họa trong hình 14.4 ?
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
Câu 2: Nêu được một số tác hại của tiếng ồn đối với sức khỏe và các hoạt động
thường ngày của chúng ta.
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
7

……………………………………………………………………………………….
Câu 3: Hình 14.5 gợi ý một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn.
a) Hãy phân loại các biện pháp này theo từng nhóm tương ứng.
Hoạt động
Biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
Hình a "Đi nhẹ - nói khẽ"
Hình b "Trồng nhiều cây xanh"
Hình c "Sửdụng cửa kính hai lớp"
b) Nêu thêm một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn thuộc mỗi nhóm.
- Giảm độ to của nguồn + …………………………………………………..
âm:
+ …………………………………………………..
+ …………………………………………………..
- Làm phân tán âm trên + …………………………………………………..
đường truyền của nó:
+ …………………………………………………..
+ …………………………………………………..
- Ngăn chặn sự truyền âm: + …………………………………………………..
+ …………………………………………………..
+ …………………………………………………..
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Câu 1: Một người phải đứng cách một vách đá ít nhất bao nhiêu mét để có thể nghe
được tiếng vang của mình khi hét to? Biết tốc độ truyền âm trong không khí ở điều
kiện thường là 343m/s?
Câu 2: Vì sao bề mặt các bức tường bên trong phòng thu âm chuyên nghiệp ( hình
bên dưới) thường được dán các miếng xốp mềm có gai và sần sùi?

Câu 3: Câu nào sau đây không đúng?
A. Vật làm cho âm dội ngược lại được gọi là vật phản xạ âm.
B. Trong hang động nếu có nguồn âm thì sẽ có tiếng vang.
C. Âm thanh truyền đi gặp vật chắn dội lại gọi là âm phản xạ.
D. Để có được tiếng vang, thì âm phản xạ phải đến sau 1/15 giây so với âm phát ra.
Câu 4: Trong các câu phát biểu sau câu nào sai?
A. Những vật có bề mặt nhẵn, cứng phản xạ âm tốt.
8

B. Những vật có bề mặt mềm, gồ ghề phản xạ âm tốt.
C. Bức tường càng lớn, phản xạ âm càng tốt.
D. Mặt tường sần sùi, mềm, gồ ghề hấp thụ âm tốt.
Câu 5: Trong con dông ta nghe tiếng sấm rền. Chọn câu giải thích đúng nhất.
A. Do nguồn âm phát ra từ rất xa.
B. Vì thời gian truyền âm thanh từ nguồn phát ra đến mặt đất lớn hơn 1 giây.
C. Tia sét chuyển động nên khoảng cách từ nguồn âm đến tai nghe thay đổi nên có
tiếng rền.
D. Sấm rền là do sự phản xạ âm từ các đám may dông trên bầu trời xuống mặt đất.
Câu 6: Những vật nào sau đây phản xạ âm tốt?
A. Bê tông, gỗ, vải.

B. Thép, vải, bông.

C. Sắt, thép, đá.

D. Lụa, nhung, gốm.

Câu 7: Những vật hấp thụ âm tốt là vật:
A. phản xạ âm tốt.

B. phản xạ âm kém.

C. có bề mặt nhẵn, cứng.

D. hấp thụ ánh sáng tốt.

*Tích hợp môi trường :
Phòng tránh ô nhiễm tiếng ồn :
+ Trồng cây : Trồng cây xung quanh trường học,bệnh viện, nơi làm việc, trên đường
phố và đường cao tốc là cách rất hiệu quả để giảm thiểu tiếng ồn.
+ Lắp đặt thiết bị giảm âm : Lắp đặt một số thiết bị giảm âm trong phòng làm việc
như: Thảm, rèm, thiết bị cách âm để giảm thiểu tiếng ồn từ bên ngoài truyền vào.
+ Đề ra nguyên tắc : Lập bảng thông báo quy định về việc gây ồn. Cùng nhau xây
dựng ý thức giữ trật tự cho mọi người.
+ Các phương tiện giao thông cũ, lạc hậu gây ra những tiếng ồn rất lớn. Vì vậy cần
lắp đặt ống xả và các thiết bị chống ồn trên xe. Kiểm tra, đình chỉ hoạt động của các
phương tiện giao thông đã cũ hoặc lạc hậu.
+ Tránh xa các nguồn gây tiếng ồn: không đứng gần các máy móc, thiết bị gây ồn lớn
như : Máy bay phản lực, các động cơ máy khoan cắt rèn kim loại , .. khi cần tiếp xúc
với các thiết bị đó cần sử dụng các thiết bị bảo vệ (mũ chống ồn) và tuân thủ các quy
tắc an toàn xây dựng các thiết bị xây dựng các trường học bệnh viện khu dân cư xa
các nguồn gây ra ô nhiễm tiếng ồn, học sinh cần thực hiện các nếp sống văn hoá tại
trường học. Bước nhẹ khi lên cầu thang. Không nói chuyện trong lớp học không nô
đùa ,mất trật tự trong trường học
IV. DẶN DÒ
- HS về nhà học bài;
- Chuẩn bị bài tiếp theo: Bài 15.

9

V. RÚT KINH NGHIỆM
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….

10