KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN KHOA HỌC 4
BÀI 11: ÂM THANH TRONG CUỘC SỐNG - SỐ TIẾT: 3

Ngày thực hiện: .................................................... (TIẾT 2)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù:
- Trình bày được tác hại của tiếng ồn và một số biện pháp phòng, chống ô nhiễm tiếng ồn.
- Đề xuất, lựa chọn được ý tưởng làm một nhạc cụ đơn giản có thể phát ra âm thanh.
- Lập được bản phác thảo và kế hoạch phân công nhiệm vụ trong nhóm.
2. Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: Tự hoàn thành phiếu, chủ động đề xuất ý tưởng.
- Giao tiếp và hợp tác: Lắng nghe, trao đổi và thống nhất phương án nhóm.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn vật liệu, cấu tạo phù hợp để tạo âm thanh.
3. Phẩm chất:
- Chăm chỉ: Tích cực thực hiện nhiệm vụ.
- Trách nhiệm: Tuân thủ yêu cầu an toàn, chuẩn bị vật liệu tiết kiệm và giữ vệ sinh.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- GV: máy tính, ti vi, mẫu nhạc cụ, hình 4 SGK, Phiếu học tập số 2 - 4.
- HS: vật liệu tái sử dụng, kéo, keo dán, dây chun, ống hút, hộp giấy/hộp kim loại, bút màu.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
1. KHỞI ĐỘNG (5 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Ôn lại vai trò của âm thanh và nhận biết tiếng ồn.
*Cách tiến hành:
- GV phát lần lượt một bản nhạc nhỏ và
tiếng khoan máy lớn, hỏi: “Âm thanh nào
làm em dễ chịu? Âm thanh nào gây khó
chịu?”

- HS trả lời: Bản nhạc nhỏ giúp dễ chịu;
tiếng khoan lớn gây khó chịu, khó tập
trung.

- GV hỏi: “Có phải mọi âm thanh lớn đều
là tiếng ồn không?”

- HS trả lời: Không; còn phụ thuộc thời
điểm, nơi chốn, thời gian kéo dài và nhu
cầu của người nghe.

- GV yêu cầu HS nêu một tiếng ồn thường
gặp ở lớp, ở nhà hoặc ngoài đường.

- HS nêu: nói chuyện riêng, kéo bàn ghế,
loa mở lớn, tiếng còi xe, máy công trình.

- GV kết luận hoạt động Khởi động: Tiếng - HS lắng nghe và chuẩn bị tìm biện pháp
ồn là âm thanh gây khó chịu, cản trở hoạt giảm tiếng ồn.
động hoặc ảnh hưởng sức khỏe.
2. KHÁM PHÁ (12 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Nêu được tác hại của tiếng ồn và một số biện pháp phòng, chống ô nhiễm tiếng ồn.
*Cách tiến hành:
Hoạt động 1: Tác hại của tiếng ồn

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân với
- HS làm cá nhân, chọn: ảnh hưởng thính
Phiếu học tập số 2, đánh dấu những tác hại giác, giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và gây
của tiếng ồn.
khó khăn trong giao tiếp.
- GV hỏi: “Tiếng ồn kéo dài ảnh hưởng
việc học như thế nào?”

- HS trả lời: Làm mất tập trung, mệt mỏi,
khó nghe lời giảng và giảm hiệu quả học
tập.

- GV tổ chức nhóm 2 kiểm tra chéo phiếu,
yêu cầu giải thích một lựa chọn.

- HS trao đổi với bạn, giải thích bằng tình
huống thực tế và sửa phiếu nếu cần.

- GV mời 2 - 3 HS trình bày; nhận xét và
chốt tác hại.

- HS trình bày; lớp lắng nghe, bổ sung ví
dụ.

Hoạt động 2: Biện pháp giảm tiếng ồn
- GV yêu cầu HS quan sát phần gợi ý trong - HS quan sát và nêu: đóng cửa, dùng vật
SGK và Hình 4, nhận biết nguyên tắc
cách âm, giữ khoảng cách, giảm âm lượng
chống tiếng ồn.
và hạn chế nguồn gây ồn.

- GV hỏi: “Những chai ở Hình 5 phát ra âm - HS trả lời: Khi lượng nước hoặc lượng
thanh khác nhau khi nào?”
không khí trong chai khác nhau, âm phát ra
có độ cao khác nhau.

- GV tổ chức nhóm 4 thảo luận: “Trong lớp - HS thảo luận và ghi: nói nhỏ, giơ tay phát
học, nhóm đề xuất ba việc làm giảm tiếng biểu, không kéo bàn ghế mạnh, đi nhẹ, giữ
ồn mà không cần thiết bị.”
trật tự khi làm cá nhân.
- GV mời đại diện nhóm trình bày, yêu cầu - HS trình bày; nhóm khác nhận xét mức độ
nêu việc làm cụ thể và người thực hiện.
khả thi.
- GV kết luận hoạt động Khám phá: Giảm - HS lắng nghe và lựa chọn một việc sẽ
tiếng ồn cần kết hợp thay đổi hành vi, bố trí thực hiện ngay trong lớp.
không gian và sử dụng vật liệu cản âm phù
hợp.

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

3. LUYỆN TẬP - THIẾT KẾ STEM (15 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Đề xuất và lựa chọn giải pháp chế tạo một nhạc cụ đơn giản.
- Mục tiêu tích hợp:
- STEM: Vận dụng kiến thức vật rung động phát ra âm thanh để lựa chọn cấu tạo, vật
liệu và cách chế tạo nhạc cụ.
*Cách tiến hành:
- GV yêu cầu HS quan sát lại hình đàn,
trống, sáo và hỏi: “Mỗi loại nhạc cụ phát
âm nhờ bộ phận nào rung động?”

- HS trả lời: Nhạc cụ dây nhờ dây rung;
nhạc cụ gõ nhờ mặt hoặc thân rung; nhạc
cụ hơi nhờ cột không khí rung.

- GV đặt câu hỏi dẫn tích hợp: “Muốn sản
phẩm thật sự là nhạc cụ chứ không chỉ là
đồ trang trí, nhóm cần giải quyết vấn đề
khoa học nào?”

- HS trả lời: Phải tạo được bộ phận rung
động và làm cho âm phát ra nghe rõ.

- GV diễn giải tích hợp STEM: Nhóm vận - HS lắng nghe, chỉ ra kiến thức cần dùng
dụng Khoa học để xác định bộ phận rung
và ghi vào phiếu ý tưởng.
động; Toán để đo chiều dài dây, ống hoặc
kích thước hộp; Công nghệ để lựa chọn
trình tự cắt, buộc, dán và thử nghiệm; Mĩ
thuật để phối màu, tạo hình. Mỗi phương
án phải có bản vẽ ghi rõ vật liệu, bộ phận
phát âm, cách sử dụng và tiêu chí an toàn.
Nhóm cần thử âm, so sánh, điều chỉnh độ
căng dây, kích thước ống hoặc mặt trống để
âm rõ hơn.
- GV công bố tiêu chí: đúng một trong ba
loại nhạc cụ; phát ra âm thanh; vật liệu dễ
kiếm; chắc chắn, an toàn và đẹp.

- HS đọc tiêu chí, hỏi lại nội dung chưa rõ.

- GV yêu cầu mỗi HS vẽ phác thảo cá nhân - HS vẽ phác thảo, ghi tên các bộ phận và
trong 3 phút, ghi chú bộ phận rung và vật cách tạo âm.
liệu.
- GV tổ chức nhóm 4 - 6 lần lượt trình bày - HS trình bày, lắng nghe góp ý, bỏ phiếu
ý tưởng, so sánh với tiêu chí và lựa chọn
hoặc thống nhất phương án khả thi nhất.
phương án chung.

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

- GV hỏi từng nhóm: “Nhóm chọn loại
nhạc cụ nào? Bộ phận nào rung? Cần điều
chỉnh gì để âm to hoặc cao thấp khác
nhau?”

- HS trả lời theo phương án: thay độ căng
dây, kích thước hộp, chiều dài ống hoặc vật
liệu mặt trống.

- GV yêu cầu nhóm lập danh sách vật liệu
và phân công nhiệm vụ.

- HS phân công người đo, cắt/dán, lắp,
trang trí, thử âm và ghi kết quả.

- GV kết luận hoạt động Thiết kế: Phương - HS hoàn thiện bản vẽ, kiểm tra vật liệu
án tốt phải giải thích được cơ chế phát âm, cho tiết chế tạo.
đáp ứng tiêu chí và có cách làm an toàn.
4. VẬN DỤNG (3 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Trình bày và bảo vệ phương án thiết kế nhạc cụ.
*Cách tiến hành:
- GV mời 2 nhóm trình bày bản vẽ, yêu cầu - HS trình bày bản vẽ, vật liệu, quy trình và
chỉ rõ bộ phận phát âm và cách thử sản
dự kiến âm thanh.
phẩm.
- GV yêu cầu nhóm khác nêu một lời khen - HS góp ý cụ thể về độ chắc, khả năng
và một góp ý theo tiêu chí.
rung, an toàn hoặc tính thẩm mĩ.
- GV kết luận hoạt động Vận dụng: Góp ý - HS chỉnh sửa bản vẽ và chuẩn bị sản
trước khi chế tạo giúp nhóm phát hiện điểm phẩm.
chưa hợp lí và hoàn thiện phương án.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY (nếu có):
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN KHOA HỌC 4
BÀI 11: ÂM THANH TRONG CUỘC SỐNG - SỐ TIẾT: 3

BÀI HỌC STEM: CHẾ TẠO NHẠC CỤ ĐƠN GIẢN
Ngày thực hiện: .................................................... (TIẾT 3)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù:
- Lựa chọn và sử dụng vật liệu, dụng cụ đúng cách, an toàn.
- Làm được một nhạc cụ đơn giản và tạo ra âm thanh từ nhạc cụ đó.
- Trình bày, thử nghiệm, đánh giá và đề xuất điều chỉnh sản phẩm.
2. Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: Chủ động thực hiện phần việc được phân công.
- Giao tiếp và hợp tác: Hỗ trợ nhau, trao đổi khi thử nghiệm.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Điều chỉnh cấu tạo để âm thanh rõ hơn.
3. Phẩm chất:
- Chăm chỉ: Kiên trì hoàn thiện sản phẩm.
- Trách nhiệm: Sử dụng dụng cụ an toàn, tiết kiệm vật liệu và giữ vệ sinh.
4. Tích hợp:
- STEM - Âm thanh trong cuộc sống: Vận dụng kiến thức Khoa học về rung động, kĩ năng đo và
ước lượng, thao tác cắt - dán - trang trí để chế tạo nhạc cụ.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- GV: mẫu sản phẩm, đồng hồ bấm giờ, Phiếu đánh giá số 5, nhãn bình chọn.
- HS: bản thiết kế, vật liệu và dụng cụ đã chuẩn bị.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
1. KHỞI ĐỘNG (3 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Kiểm tra bản vẽ, vật liệu, phân công và quy định an toàn.
*Cách tiến hành:
- GV yêu cầu từng nhóm đặt bản vẽ và vật
liệu lên bàn, kiểm tra theo danh sách.

- HS kiểm tra đủ hộp, dây chun/ống hút,
giấy, keo, kéo và dụng cụ trang trí.

- GV hỏi: “Nhóm đã phân công ai đo, ai
lắp, ai thử âm, ai ghi chép?”

- HS báo cáo nhiệm vụ của từng thành
viên.

- GV nhắc quy định sử dụng kéo, keo, vật
sắc nhọn và yêu cầu giữ vệ sinh.

- HS nhắc lại quy định, đặt dụng cụ đúng vị
trí và sẵn sàng.

- GV kết luận hoạt động Khởi động: Chỉ
- HS thống nhất quy trình làm việc.
bắt đầu chế tạo khi nhóm đã đủ vật liệu, rõ
nhiệm vụ và bảo đảm an toàn.
2. LUYỆN TẬP - THỰC HÀNH STEM (25 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Chế tạo, thử nghiệm và điều chỉnh nhạc cụ theo bản thiết kế.
- Mục tiêu tích hợp:
- STEM: Thực hiện quy trình thiết kế kĩ thuật, dùng bằng chứng từ thử âm để điều chỉnh
sản phẩm.
*Cách tiến hành:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
- GV đặt câu hỏi dẫn tích hợp: “Nếu sản
phẩm chưa phát ra âm hoặc âm quá nhỏ,
nhóm cần làm gì trước khi trang trí hoàn
thiện?”

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
- HS trả lời: Cần tìm nguyên nhân, thử lại
và điều chỉnh bộ phận rung động.

- GV diễn giải tích hợp STEM: Nhóm thực - HS lắng nghe, thống nhất cách thử và ghi
hiện theo bản vẽ nhưng được phép điều
điều chỉnh vào phiếu.
chỉnh khi dữ liệu thử nghiệm cho thấy thiết
kế chưa hiệu quả. Với đàn dây có thể thay
đổi độ căng, độ dài hoặc độ dày dây; với
trống có thể căng lại mặt trống, thay vật
liệu hoặc thay kích thước hộp; với nhạc cụ
hơi có thể điều chỉnh chiều dài và độ kín
của ống. Mỗi lần thay đổi chỉ nên điều
chỉnh một yếu tố rồi nghe, so sánh và ghi
lại để biết yếu tố nào làm âm thanh thay
đổi. Đó là cách sử dụng bằng chứng để cải
tiến sản phẩm.
- GV yêu cầu các nhóm làm sản phẩm theo - HS thực hiện theo phân công, ưu tiên
thứ tự: tạo bộ phận phát âm - lắp khung hoàn thành cơ chế phát âm trước khi trang
cố định - thử âm - điều chỉnh - trang trí.
trí.
- GV quan sát nhóm làm đàn, hỏi: “Dây đã - HS kiểm tra độ căng dây, vị trí dây và
đủ căng chưa? Hộp có tạo khoảng rỗng để điều chỉnh để âm rõ hơn.
khuếch đại âm không?”
- GV quan sát nhóm làm trống, hỏi: “Mặt
trống có phẳng và căng đều không?”

- HS kéo căng mặt trống, cố định mép và
thử gõ ở nhiều vị trí.

- GV quan sát nhóm làm nhạc cụ hơi, hỏi:
“Ống có bị hở không? Chiều dài ống ảnh
hưởng âm ra sao?”

- HS kiểm tra độ kín, thử các ống dài ngắn
và ghi nhận âm khác nhau.

- GV yêu cầu mỗi nhóm dừng sau 15 phút
để thử âm lần 1 và tự đối chiếu tiêu chí.

- HS biểu diễn thử, đánh dấu tiêu chí
đạt/chưa đạt và nêu nguyên nhân.

- GV mời nhóm trình bày nhanh một lỗi và - HS nêu: dây chùng nên tăng độ căng; mặt
cách điều chỉnh.
trống lỏng nên cố định lại; ống hở nên dán
kín.
- GV cho nhóm tiếp tục cải tiến, hoàn thiện - HS điều chỉnh, trang trí vừa phải, thu dọn
và vệ sinh khu vực.
vật liệu thừa.
- GV kết luận hoạt động Thực hành: Sản
phẩm tốt được tạo ra qua nhiều lần làm thử - nhận xét - điều chỉnh, không chỉ làm
đúng bản vẽ ban đầu.

- HS hoàn thiện phiếu thử nghiệm và chuẩn
bị trưng bày.

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

3. VẬN DỤNG - TRƯNG BÀY VÀ ĐÁNH GIÁ (7 PHÚT):
- Mục tiêu:
- Giới thiệu, sử dụng, đánh giá và đề xuất cải tiến nhạc cụ.
*Cách tiến hành:
- GV mời từng nhóm trưng bày, giới thiệu
tên nhạc cụ, loại nhạc cụ, bộ phận rung và
cách sử dụng.

- Đại diện nhóm giới thiệu ngắn gọn, sau
đó biểu diễn âm thanh của sản phẩm.

- GV hỏi: “Nhóm đã điều chỉnh chi tiết nào - HS trả lời bằng kết quả thực tế: tăng độ
để âm thanh rõ hơn?”
căng dây, thay mặt trống, đổi chiều dài ống,
gia cố hộp.
- GV yêu cầu các nhóm đánh giá chéo theo - HS quan sát, đánh dấu phiếu, nêu lời khen
tiêu chí và đặt một câu hỏi cho nhóm bạn. và góp ý cụ thể.
- GV hỏi: “Sử dụng nhạc cụ thế nào để
không tạo tiếng ồn ảnh hưởng người
khác?”

- HS trả lời: Chơi đúng nơi, đúng thời gian,
âm lượng vừa phải và dừng khi có yêu cầu.

- GV kết luận hoạt động Vận dụng: Nhạc
- HS nêu điều học được và kế hoạch cải
cụ phát âm nhờ rung động; cần sử dụng sản tiến sản phẩm.
phẩm sáng tạo nhưng có trách nhiệm với
môi trường âm thanh.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY (nếu có):
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

PHỤ LỤC: PHIẾU HỌC TẬP TUẦN 11

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: TÁC HẠI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG TIẾNG ỒN

PHIẾU SỐ 3: PHÁC THẢO NHẠC CỤ
Bản vẽ và ghi chú bộ phận

Nguyên liệu - kích thước - cách tạo âm

PHIẾU SỐ 4: CHÚNG EM LÀM VIỆC NHÓM
Thành viên

Nhiệm vụ

Bạn: ................................

........................................................

Bạn: ................................

........................................................

Bạn: ................................

........................................................

Bạn: ................................

........................................................

Bạn: ................................

........................................................

Bạn: ................................

........................................................

PHIẾU SỐ 5: ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH NHẠC CỤ

Tiêu chí
Nhạc cụ thuộc nhóm dây, gõ hoặc
hơi.
Nhạc cụ phát ra được âm thanh.
Vật liệu an toàn, dễ kiếm, dễ sử
dụng.
Sản phẩm chắc chắn, trình bày
đẹp.

Đạt

Cần điều chỉnh