CHUYÊN ĐỀ


GIÁO VIÊN VỚI CÔNG TÁC TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.VỊ TRÍ VÀ ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ LỨA TUỔI HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1 Sự phát triển tâm lý lứa tuổi học sinh trung học phổ thông
1.1.1.Các giai đoạn phát triển được phân chia như sau:
Giai đoạn trước tuổi học:
+ Tuổi sơ sinh : thời kì 2 tháng đầu
+ Tuổi hài nhi : từ 2 - 12 tháng
+ Tuổi nhà trẻ : từ 1 - 3 năm
+ Tuổi mẫu giáo : từ 3 - 6 năm
Giai đoạn tuổi học sinh gồm:
+ Thời kì học sinh tiểu học (nhi đồng) : từ 6 tuổi - 11 tuổi
+ Thời kì học sinh trung học cở sở (thiếu niên) : từ 11 tuổi - 15 tuổi
+ Thời kì học sinh trung học phổ thông (đầu thanh niên) : từ 15 tuổi - 18
tuổi.
Mỗi thời kì có một vị trí, vai trò nhất định trong quá trình chuyển từ đứa trẻ mới sinh sang một nhân cách trưởng thành. Một thời kì phát triển có nét tâm lý đặc trưng của mình, mà đứa trẻ phải trãi qua.Sự chuyển từ thời kì này sang thời kì khác bao giờ cũng gắng với sự xuất hiện những cấu tạo tâm lý mới về chất.
HS THPT còn được gọi là tuổi thanh niên – là giai đoạn bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúc khi bắt đầu vào tuổi người lớn. Tuổi thanh niên được tính từ 15 đến 25 tuổi, được chia làm 2 thời kì:
- Thời kì 15 đến 18 tuổi : là tuổi đầu thanh niên
- Thời kì 18 đến 25 tuổi : là giai đoạn hai của tuổi thanh niên (sinh viên).
Tuổi thanh niên cũng thể hiện chất phức tạp và nhiều mặt của lứa tuổi, tuổi thanh niên được giới hạn ở hai mặt: sinh lí và tâm lí. Đây là vấn đề khó khăn và phức tạp, vì không phải lúc nào cũng nhịp điệu và các giai đoạn của sự phát tiển của tâm sinh lí cũng trùng hợp với các thời kì trưởng thành về mặt xã hội. Điều đó có nghĩa là sự trưởng thành về mặt thể chất, nhân cách, trí tuệ, năng lực lao động sẽ có thể không trùng hợp với thời gian phát triển của lứa tuổi. Chính vì vậy, các nhà tâm lí học mácxít cho rằng: Khi nghiên cứu tuổi thanh niên thì cần phải kết hợp với quan điểm của tâm sinh lí học xã hội và cần phái tính đến qui luật của sự phát triển lứu tuổi. Do sự phát triển của xã hội nên sự phát triển của trẻ em ngày càng tăng có sự tăng nhanh về gia tốc, trẻ em lớn nhanh hơn và sự tăng trưởng đầy đủ diễn ra sớm hơn so với các thế hệ trước, tuổi dậy thì cũng bắt đầu và kết thúc sớm hơn khoảng 2 năm. Vì vậy, tuổi thanh niên cũng bắt đầu sớm hơn. Nhưng việc phát triển tâm lí của thanh niên không chỉ phụ thuộc vào giới hạn lứa tuổi, mà trước hết là do điều kiện xã hội (vị trí của thanh niên trong xã hội, khối lượng tri thức, kỹ năng,kĩ xảo mà họ nắm được và một loạt nhân tố khác,...) có ảnh hưởng đến sự phát triển của lứa tuổi.
Trong thời đại ngày nay, hoạt động lao động và xã hội ngày càng phức tạp, thời gian học tập của các em kéo dài làm cho sự trưởng thành thức sự về mặt xã hội càng đến chậm. Do đó, có sự kéo dài của thời kì tuổi thanh niên và giới hạn lứa tuổi mang tính không xác định ( ở mặt này các em được coi là người lớn, nhưng mặt khác thì lại không ). Điều đó cho ta thấy rằng thanh niên là một hiện tượng tâm lí xã hội.
1.1.2 Đặc điểm phát triển thể chất:
Tuổi HS THPT là thời kì đạt được sự trưởng thành về mặt cơ thể. Sự phát triển thể chất đã bước vào thời kì phát triển bình thường, hài hòa, cân đối. Cơ thể của các em đã đạt đến mức phát triển của người trưởng thành, nhưng sự phát triển của các em còn kém so với người lớn. Các em có thể làm các công việc nặng của người lớn. Hoạt động trí tuệ của các em có thể phát triển tới mức cao. Khả năng hưng phấn và ức chế ở vỏ não tăng lên rõ rệt, có thể hình thành mối liên hệ thần kinh tạm thời phức tạp hơn. Tư duy ngôn ngữ và những phẩm chất ý chí có điều kiện phát triển mạnh. Ở tuổi này, các em dễ bị kích thích và sự biểu hiện của nó cũng giống như ở tuổi thiếu niên. Tuy nhiên tính dễ bị kích thích này không phải chỉ do nguyên sinh lí như ở tuổi thiếu niên mà còn do cách sống của cá nhân (như hút thuốc lá, không giữ điều độ trong học tập,lao động