Chuyên đề: GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG QUA MÔN ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong những năm gần dây, chúng ta nghe nói rất nhiều về môi trường . Vì sao con người lại quan tâm đến môi trường nhiều như vậy và nguyên nhân do đâu? Như chúng ta biết, sự phát triển của nền công nghiệp hiện đại và sự gia tăng dân số quá nhanh kéo theo sự gia tăng tiêu thụ nhiên liệu hoá thạch và phá rừng của con người ngày càng lớn, nồng độ CO2 trong khí quyển tăng vọt lên. Nhiệt lượng toả ra từ vỏ Trái Đất bị tầng khí CO2 giữ lại không khuếch tán được vào vũ trụ, đó là “ hiệu ứng nhà kính” . Khí CO2 cùng với CFCs và mêtan được gọi là những khí nhà kính.
“Hiệu ứng nhà kính” làm cho nhiệt độ bề mặt Trái Đất tăng lên, gây ra nhiều hậu quả xấu như:
- Làm tan băng và dâng cao mực nước biển, gây ngập úng các vùng sản xuất lương thực trù phú, thành phố ven biển, các đảo thấp.
- Khí hậu Trái Đất biến đổi, làm xáo động điều kiện sống và các hoạt động sản xuất nông , lâm, thuỷ sản bị ảnh hưởng.
Ở Việt Nam nếu mực nước biển dâng lên một mét thì khoản 20 triệu người đành phải bỏ quê hương mà đi. Thời gian gần đây, ở nước ta chúng ta nghe quá nhiều về vấn đề môi trường như : Công ty Vedan giết chết sông Thị Vải , công ty Hào Dương đưa nước thải ra các nhánh sông Soài Rạp, nhà máy Hyundai Vinashin làm ô nhiễm nghiêm trọng môi trường nước, và còn rất nhiều công ty ở khắp nơi trong cả nước cũng vi phạm môi trường. Tàu chở dầu của Panama bị chìm ở vùng biển Phú Yên với hàng trăm tấn dầu tràn ra biển, chưa hết Xí nghiệp xăng dầu hàng không miền Trung ở Liên Chiểu Đà Nẵng bể hai bồn chứa xăng dầu đã tràn ra biển mà chưa có cơ quan nào đứng ra xử lí. Hiện nay ở nước ta có 70% khu công nghiệp, 90% cơ sở sản xuât không có hệ thống xử lí nước thải mà vẫn hoạt động, trong 2000 làng nghề có 1400 làng nghề ô nhiễm, 3 cơ sở có chất độc đioxin đến nay chưa khắc phục. Không chỉ có nhà máy làm ô nhiễm môi trường mà ngay cả những cơ quan lo cho sức khoẻ của con người cũng vi phạm môi trường. Đó là các bệnh viện . Cả nước ta hiện nay có 1100 bệnh viện không kể các bệnh xá, trạm xá đã thải ra 300 nghìn tấn rác thải y tế và hàng triệu mét khối nước thải y tế chưa qua xử lí, đó là những “ Đại lí phân phối vi trùng” ra môi trường xung quanh chúng ta sống. Nghe mà chúng ta thấy bất bình. Đặc biệt trong năm nay Bộ Giáo dục- Đào tạo có chỉ đạo các trường tích hợp một số nội dung như giáo
dục bảo vệ môi trường, giáo dục dân số trong dạy học đối với các môn Địa lí, Lịch sử,GDCD, Ngữ văn, Vật lí, Sinh học, Công nghệ . Do đó tổ Xã hội 2 trường Kim Đồng chọn chuyên đề này để lồng ghép vào các nội dung giảng dạy Địa lí, nhằm để giáo dục ý thức về môi trường và bảo vệ môi trường cho học sinh.

II/ CƠ SỞ LÍ LUẬN
Giáo dục môi trường (GDMT) đã được tích hợp vào chương trình, sách giáo khoa (SGK) phổ thông của các môn học, trong đó có môn Địa lí từ cải cách giáo dục năm 1981. Bảo vệ môi trường (BVMT) là việc làm cần thiết của toàn nhân loại. Để bảo vệ môi trường có nhiều biện pháp như luật pháp, kinh tế, công nghệ và giáo dục, ở đó GDMT đóng vai trò quan trọng để hình thành cho người học không chỉ kiến thức, kỹ năng mà còn hình thành cho họ thái độ, hành vi và lối sống BVMT.
Môn Địa lí trong nhà trường phổ thông có nhiều thuận lợi để GDMT cho học sinh vì các kiến thức về các thành phần của môi trường tự nhiên, môi trường kinh tế - xã hội, mối quan hệ qua lại giữa môi trường và con người là một phần của kiến thức địa lí. Vì vậy, cũng như các môn học khác như môn Sinh vật, môn Hoá học, môn Vật lí; các kiến thức về môi trường (MT) và GDMT đã được tích hợp vào chương trình, sách giáo khoa (SGK) phổ thông từ đầu thập kỷ 80.
Tuy nhiên, để khai thác các kiến thức môi trường trong SGK làm chỗ dựa cho GDMT một cách có hiệu quả, phải nắm được qui trình khai thác và biết cách thiết kế các bài học khai thác nội dung đó. Nếu biết cách khai thác và thiết kế bài học khai thác khả năng GDMT thì cùng một lúc thực hiện được hai mục tiêu: vừa giáo dục địa lí, lại vừa GDMT