CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN

DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

THẾ NÀO LÀ DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ?
Năng lực là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức , kỹ năng với thái độ tình cảm, giá trị , động cơ cá nhân …nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định.
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với tình huống của cuộc sống, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn.
CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN QUA MÔN HỌC NGỮ VĂN.
Năng lực làm chủ và phát triển bản thân bao gồm:
Năng lực tự học
Năng lực giải quyết vấn đề
Năng lực sáng tạo
Năng lực quản lý bản thân
Năng lực xã hội , bao gồm:
Năng lực giao tiếp
Năng lực hợp tác
Năng lực công cụ, bao gồm :
Năng lực tính toán
Năng lực sử dụng ngôn ngữ
Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin
Trong định hướng phát triển chương trình giáo dục phổ thông , môn Ngữ Văn được coi là môn học công cụ, theo đó , năng lực giao tiếp tiếng Việt và năng lực thưởng thức văn học/ cảm thụ thẩm mỹ là các năng lực mang tính đặc thù của môn học. Ngoài ra năng lực tư duy sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nội dung dạy học của môn học.
Năng lực giao tiếp tiếng Việt
Năng lực giao tiếp là khả năng sử dụng các quy tắc của hệ thống ngôn ngữ để chuyển tải, trao đổi thông tin về các phương diện của đời sống xã hội, trong từng bối cảnh / ngữ cảnh cụ thể, nhằm đạt đến một mục đích nhất định trong việc thiết lập mối quan hệ giữa con người với nhau trong xã hội.
Năng lực giao tiếp bao gồm các thành tố: sự hiểu biết và khả năng sử dụng ngôn ngữ, sự hiểu biết về các tri thức của đời sớng xã hội, sự vận dụng phù hợp những hiểu biết trên vào các tình huống phù hợp để đạt được mục đích.
Năng lực giao tiếp được thể hiện ở một số khía cạnh sau:
Xác định được mục đích giao tiếp và hiểu được vai trò quan trọng của việc đặt mục tiêu trước khi giao tiếp.
Nhận ra được bối cảnh giao tiếp, đặc điểm, thái độ của đối tượng giao tiếp( người nghe) để có thái độ ứng xử phù hợp.
Biết sử dụng hệ thống ngôn ngữ để diễn đạt ý tưởng của cá nhân một cách tự tin trong từng bối cảnh và đối tượng, thể hiện được thái độ biểu cảm phù hợp với đối tượng và bối cảnh giao tiếp.
Năng lực giao tiếp được thể hiện ở 4 kĩ năng : nghe , nói , đọc, viết và khả năng ứng dụng các kiến thức và kĩ năng ấy vào các tình huống giao tiếp khác nhau trong cuộc sống.
Năng lực thưởng thức văn học / cảm thụ thẩm mĩ
Năng lực cảm thụ thẩm mĩ thể hiện khả năng của mỗi cá nhân trong việc nhận ra các giá trị thẩm mĩ của sự vật , hiện tượng, con người và cuộc sống, thông qua những rung động trước cái đẹp và cái thiện, từ đó biết hướng những suy nghĩ, hành vi của mình theo cái đẹp, cái thiện.
Năng lực cảm xúc thẩm mĩ thường được thể hiện ở một số nội dung sau:
Nhận thức được các cảm xúc của bản thân.
Làm chủ các cảm xúc của bản thân.
Nhận biết các xúc cảm của người khác và những biểu hiện của cuộc sống trên phương diện thẩm mĩ.
Làm chủ những liên hệ, những giá trị của con người và cuộc sống.
Năng lực cảm thụ thẩm mĩ là năng lực đặc thù của môn học Ngữ văn , gắn với tư duy hình tượng trong việc tiếp nhận văn bản văn học. Quá trình tiếp xúc với tác phẩm văn chương là quá trình người đọc bước vào thế giới hình tượng của tác phẩm và thế giới tâm hồn của tác giả từ chính cánh cửa tâm hồn của mình.
Năng lực cảm xúc được thể hiện ở những phương diện sau:
Cảm nhận vẻ đẹp của ngôn ngữ, biết rung động trước những hình ảnh, hình tượng khơi gợi trong tác phẩm.
Nhận ra được những giá trị thẩm mĩ được thể hiện trong tác phẩm ( cái đẹp , cái xấu , cái hài, cái bi, cái cao cả , cái thấp hèn…)
Cảm ,hiểu được những giá trị của bản thân thông qua việc cảm hiểu tác phẩm văn học.
Tóm lại, từ việc tiếp xúc các văn bản văn học, học sinh sẽ biết rung động trước cái đẹp, biết sống và hành động về