Chào mừng
các thầy, cô giáo và các em
Trường: THCS Đông Thái
Chuyên đề Ngữ văn 7
Lê Phương Dung
Kiểm tra bài cũ
? Phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu dưới đây.
Trả lời:
Cái áo đẹp quá!

//
v
? Phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu dưới đây và cho biết tác dụng của câu đó.
Chiếc áo đẹp quá!
Trả lời:
Chiếc áo đẹp quá!

? Tác dụng của câu trên nhằm đưa ra một nhận định, bộc lộ cảm xúc, tình cảm của người nói khen chiếc áo đó đẹp.

//
Chuyên đề
Phân loại câu đơn theo mục đích nói
và
theo cấu tạo ngữ pháp
? Dấu hiệu, mục đích để nhận biết các kiểu câu đó?
? Điền những dấu câu thích hợp vào đoạn hội thoại trên?
I. Phân loại câu đơn theo mục đích nói.
!
!
.
:
?
!
!
!
?Xác định các câu trên thuộc kiểu câu gì?
















Cầu khiến
Cảm thán
Trần thuật
Trần thuật
Nghi vấn
Cảm thán
Cảm thán
Cảm thán
! ơi
! nào
? chưa
:

! ạ
! ái chà
! quá
Dấu hiệu
.
Dấu câu Từ ngữ
2. Nhận xét
Phân loại câu theo mục đích nói
Câu trần
thuật
- Cậu học bài chưa ?
Dùng để kể, tả, nêu một nhận định có thể đánh giá theo tiêu chuẩn đúng hay sai.
- Cho tôi mượn cái bút chì .
- Bạn đừng nói chuyện nữa.
Phân
loại
theo
cấu
tạo
Câu đơn bình thường
Câu đơn đặc biệt
Câu cấu tạo theo mô hình
CN + VN
Biển yên tĩnh . ( Hà Đình Cẩn)
Câu không cấu tạo theo mô hình
CN + VN
Dùng để đề nghị, yêu cầu, thúc giục ...người nghe thực hiện hành
động được nói đến trong câu



- Thuộc kiểu câu đơn.
b. Nhận xét
II. Phân loại câu đơn theo cấu tạo ngữ pháp
Câu đơn hai thành phần.
a. Ví dụ:
- Câu chứa một kết cấu chủ ngữ và vị ngữ.
Chìa khoá này mở phòng số 4 .
C
V
- Câu có 1 cụm C- V.
? Phân tích cấu tạo ngữ pháp của các câu gạch dưới.
? Câu có mấy cụm C - V.
? Thế nào là câu đơn 2 thành phần.
? Theo cấu tạo ngữ pháp câu thuộc kiểu câu nào.
c. Ghi nhớ.
Câu đơn hai thành phần là câu được tạo thành từ một nòng cốt gồm hai thành phần chính là chủ ngữ và vị ngữ(C+ V).
?Xác định cấu tạo ngữ pháp của các câu sau.

- Giáp đang đọc sách.

- Hôm qua, chúng tôi về muộn.

- Trời mưa, đường trơn.

Chuột chạy làm vỡ đèn.
Câu phức
Câu ghép


Câu đơn
Câu đơn
Nối hai bức tranh thành một câu đơn có cụm C- V?
Nước Anh, thành phố của sương mù.
Nước Anh
Dưới rừng hoa anh đào, các cô gái Nhật ngồi thưởng thức trà.
2. Câu đặc biệt
a. Ví dụ:
Cho đoạn văn:
Mưa!(1) Mưa! (2)Những đêm mưa trên thuyền mía(3).
Những đêm mưa dột trong cái lều nhà bà cụ Xoan(4).
? Phân tích cấu tạo ngữ pháp của các câu trên.
b. Nhận xét
Câu 1, 2: Danh từ.
Câu 3, 4: Cụm danh từ.
? Nội dung thông báo của câu đã đầy đủ chưa.
- Nội dung thông báo đã đầy đủ.
? Có thể xác định hay khôi phục C- V cho các câu vừa phân tích hay không.
- Không thể xác định hay khôi phục C - V.
? So với các câu đơn có 1 cụm C- V, các câu vừa phân tích có gì đặc biệt.





Câu đặc biệt
? Qua ví dụ trên, thế nào là câu đặc biệt.
c. Ghi nhớ: Sgk
Phân biệt câu rút gọn với câu đặc biệt
Câu rút gọn
Câu bị tỉnh lược một số thành phần của câu như chủ ngữ, vị ngữ , thành phần phụ hoặc cả chủ lẫn vị ngữ.
Ví dụ: Tiếng hát ngừng. Cả tiếng cười.
Ai vừa đến?
Anh Bình
Có thể xác định hoặc khôi phục thành phần tỉnh lược.
? Thuộc phép biến đổi câu.

Câu đặc biệt
Câu không cấu tạo theo mô hình C - V.
VD: Bông băng. Kim tiêm.
Chửi. Kêu. Đấm. Đá. Thụi. Bịch.
Không thể xác định hoặc khôi phục thành phần C- V.
Có chức năng thông báo-liệt kê; gọi đáp; bộc lộ cảm xúc; gọi đáp.
Sơ đồ phân loại câu
Các kiểu câu đơn đã học
1. Cho đoạn văn
Một hồi trống(1). Thầy giáo bước vào lớp(2). Giờ học bắt đầu(3). Thầy giáo hỏi:(4)
Các em đã chuẩn bị bài và làm bài tập chưa?(5)
Chuẩn bị bài rồi ạ!(6)
Đóng sách vở lại(7)! Lấy giấy ra kiểm tra!(8)
III. Luyện tập
Nghi vấn
Trần thuật
Cảm thán
Cầu khiến
Câu đơn
Rút gọn
Trần thuật
Trần thuật
Trần thuật
Cầu khiến
Đặc biệt
Câu đơn
Câu đơn
Câu đơn
Rút gọn
Rút gọn
? Phân loại các câu trên dựa vào kiến thức vừa học.
Đáp án
Trả lời: Toàn bộ đoạn trích là những câu đơn và câu đơn đặc biệt, phù hợp với nội dung diễn ra trong đoạn văn.

? Sự việc diễn ra nhanh, đó là sự việc đánh kẻ " ăn cắp" nhanh, dồn dập, liên tục không ngừng với sự tham gia của nhiều người, đánh bằng nhiều cách.
Người ta xúm lại, tóm ngang nó. Nó không chạy. Nhưng nó vẫn nhai, vẫn nuốt. Rồi biết thế nguy, trợn mắt lên nuốt chửng. Rồi lại hấp tấp ngốn thêm mấy miếng nữa.
Chửi. Kêu. Đấm. Đá. Thụi. Bịch. Cẳng chân. Cẳng tay. Như mưa vào đầu. Như mưa vào lưng. Như mưa vào chân nó.
2. Xác định các kiểu câu trong đoạn trích dưới đây và cho biết tác dụng khi sử dụng các loại câu đó?






9
Trò chơI ô chữ
1
2
3
4
5
6
7
8
Câu 1: Câu dùng để kể, tả, nêu một nhận định về sự vật hiện tượng trong đời sống gọi là gì?
Câu 2: "Bạn đang làm gì vậy ? " Câu thuộc loại câu gì ?
Câu 3: Người ta hay nói: "Đẹp như .." ?
Câu 4: Từ dùng để miêu tả hoạt động, trạng thái gọi là gì ?
Câu 5: Có thể rút gọn thành phần chủ ngữ hoặc vị ngữ gọi là câu gì ?
Câu 6: " .là một phần của văn bản, bắt đầu từ chỗ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc là dấu chấm xuống dòng".
Câu 7: "Tôi được cô giáo khen" Câu trên thuộc kiểu câu gì?
Câu 8: Câu trên thuộc thể loại văn nào: "Mắt nó to, tròn, đen nhánh. Nụ cười rạng rỡ như ánh ban mai."
Câu 9: Củng cố lại những kiến thức đã học để kiểm tra học kỳ gọi là?
3. Viết một đoạn văn ( hoặc hội thoại) chủ đề tự chọn, từ 5-7 câu có sử dụng các cách phân loại câu đã học.